Fonetyka języka portugalskiego w wariancie brazylijskim II 3305-FPB-21
Przedmiot ma charakter syntetyczny i aplikacyjny. Obejmuje 15 godzin zajęć i jest kontynuacją wcześniejszego kursu fonetyki brazylijskiej odmiany języka portugalskiego. Zakłada się, że osoby studiujące znają już podstawową terminologię fonetyczną i fonologiczną, potrafią rozróżniać podstawowe typy głosek oraz orientują się w podstawach transkrypcji fonetycznej.
Kurs koncentruje się na pogłębieniu i zastosowaniu tej wiedzy w dwóch obszarach. Pierwszy obejmuje opis wybranych zjawisk fonetycznych i fonologicznych portugalszczyzny brazylijskiej, w tym relacje między wymową, zapisem, akcentem, prozodią i wariacją. Drugi obejmuje dydaktyczne wykorzystanie wiedzy fonetycznej, szczególnie w pracy przyszłego nauczyciela języka portugalskiego jako obcego lub dodatkowego.
Zakres tematyczny zajęć obejmuje:
- powtórzenie podstaw fonetyki artykulacyjnej: aparat mowy, artykulatory,
- miejsce i sposób artykulacji,
- powtórzenie zasad transkrypcji fonetycznej i jej zastosowania w opisie portugalszczyzny brazylijskiej,
- system samogłoskowy portugalszczyzny brazylijskiej, kontrasty jakościowe, nosowość i trudności percepcyjne uczących się,
- system spółgłoskowy portugalszczyzny brazylijskiej, ze szczególnym uwzględnieniem głosek problematycznych w nauczaniu wymowy,
- relacje między grafią, wymową i fonologią, w tym przypadki rozbieżności między zapisem a realizacją fonetyczną,
- akcent wyrazowy, prozodia, intonacja i rytm wypowiedzi,
- warianty regionalne i społeczno-kulturowe portugalszczyzny brazylijskiej,
- pary minimalne, ćwiczenia percepcyjne i produkcyjne w dydaktyce wymowy,
- fonetyka w pracy nauczyciela języka portugalskiego: diagnoza trudności,
- przygotowanie prostych ćwiczeń i unikanie nadmiernego normatywizmu,
- analiza krótkich przykładów wymowy oraz projektowanie mikroćwiczeń fonetycznych dla uczących się portugalskiego.
Podział:
- Fonetyka i fonologia po kursie podstawowym: co warto utrwalić?
- Transkrypcja fonetyczna i relacja między grafią a wymową.
- Samogłoski ustne i nosowe w portugalszczyźnie brazylijskiej.
- Spółgłoski, miejsce i sposób artykulacji, trudności uczących się.
- Akcent, rytm, intonacja i prozodia w wypowiedzi.
- Warianty regionalne i społeczne wymowy brazylijskiej.
- Fonetyka w nauczaniu języka: pary minimalne, ćwiczenia percepcji i produkcji.
- Powtórzenie, analiza przykładów i przygotowanie do egzaminu.
Zasady korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji: korzystanie z narzędzi SI jest dopuszczalne wyłącznie jako pomoc w samodzielnym utrwalaniu terminologii, przygotowywaniu przykładów do ćwiczeń, porządkowaniu notatek oraz wstępnej korekcie językowej. Niedopuszczalne jest przedstawianie automatycznie wygenerowanych analiz fonetycznych, transkrypcji lub odpowiedzi egzaminacyjnych jako pracy własnej. Osoba studiująca musi samodzielnie umieć wyjaśnić zastosowaną terminologię, transkrypcję i analizę.
Zastrzeżenie dotyczące treści: kurs nie zakłada pracy z materiałami zawierającymi przemoc, wulgarny język lub eksplicytne treści erotyczne. Pojedyncze autentyczne przykłady językowe mogą pochodzić z różnych rejestrów portugalszczyzny brazylijskiej i będą omawiane wyłącznie w celu analizy językowej.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu osoba studiująca:
Wiedza
- definiuje i wyjaśnia podstawowe pojęcia fonetyki i fonologii potrzebne do opisu wymowy brazylijskiej odmiany języka portugalskiego (S4K_W01, S4K_W05; K_W01, K_W05).
- charakteryzuje wybrane zjawiska fonetyczne i fonologiczne portugalszczyzny brazylijskiej, w tym system samogłoskowy, system spółgłoskowy, akcent, prozodię i wybrane warianty regionalne (S4K_W04, S4K_W05; K_W04, K_W05).
- rozumie znaczenie wiedzy fonetycznej w analizie wymowy portugalszczyzny brazylijskiej oraz w projektowaniu prostych działań dydaktycznych wspierających naukę wymowy (S4K_W01, S4K_W05; K_W01, K_W05).
Umiejętności
- stosuje podstawową transkrypcję fonetyczną do analizy wybranych przykładów portugalszczyzny brazylijskiej (S4K_U01, S4K_U03; K_U01, K_U03).
- rozpoznaje wybrane relacje między grafią, fonetyką i fonologią w brazylijskiej odmianie języka portugalskiego (S4K_U03, S4K_U05; K_U03, K_U05).
- analizuje wybrane trudności wymowy z perspektywy osoby uczącej się języka portugalskiego i proponuje proste ćwiczenia rozwijające percepcję i produkcję dźwięków (S4K_U01, S4K_U03; K_U01, K_U03).
- korzysta z podstawowych źródeł i narzędzi cyfrowych wspierających analizę fonetyczną, w tym tabel AFI i nagrań dźwiękowych (S4K_U02, S4K_U03; K_U02, K_U03).
Kompetencje społeczne
- krytycznie ocenia własną wymowę i własne kompetencje w zakresie opisu fonetycznego portugalszczyzny brazylijskiej (S4K_K03; K_K03).
- rozumie potrzebę uwzględniania wariacji regionalnej i społecznej w analizie oraz nauce wymowy bez stygmatyzowania odmian niestandardowych (S4K_K02, S4K_K03; K_K02, K_K03).
- jest gotowa lub gotów do dalszego rozwijania kompetencji językowych i analitycznych potrzebnych w pracy z brazylijską odmianą języka portugalskiego (S4K_K03; K_K03).
Kryteria oceniania
Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem następujących metod:
- wykład problemowy z elementami ćwiczeń,
- analiza przykładów wymowy,
- ćwiczenia transkrypcyjne,
- praca z tabelą AFI i nagraniami,
- porównanie wybranych zjawisk fonetycznych w portugalszczyźnie brazylijskiej i innych językach,
- dyskusja nad rolą wymowy, inteligibilności i wariacji w dydaktyce języka.
Przedmiot kończy się egzaminem. Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie egzaminu pisemnego.
Egzamin obejmuje:
- pytania sprawdzające znajomość podstawowej
- terminologii fonetycznej i fonologicznej,
- krótkie zadania z transkrypcji fonetycznej,
- analizę wybranych zjawisk wymowy portugalszczyzny brazylijskiej.
Egzamin stanowi 100% oceny końcowej. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie co najmniej 60% punktów z egzaminu.
Ćwiczenia wykonywane podczas zajęć mają charakter przygotowawczy i służą utrwaleniu materiału oraz przygotowaniu do egzaminu.
Skala ocen:
60-67%: 3,0
68-75%: 3,5
76-83%: 4,0
84-91%: 4,5
92-100%: 5,0
Dopuszczalna liczba nieobecności nieusprawiedliwionych: 1 spotkanie. Ze względu na ograniczoną liczbę godzin każda kolejna nieobecność wymaga wykonania dodatkowego zadania wskazanego przez prowadzącego, obejmującego materiał z opuszczonych zajęć. Nieobecność na więcej niż 30% zajęć może uniemożliwić zaliczenie przedmiotu w zwykłym trybie, jeżeli prowadzący nie ma możliwości zweryfikowania osiągnięcia efektów uczenia się.
Praktyki zawodowe
-
Literatura
Literatura podstawowa
Castilho, Ataliba T. de. 2010. Nova gramática do português brasileiro. São Paulo: Contexto.
Mendonça, Marcos. 2019. Utilização da fonética em sala de aula de língua estrangeira. Vila Brasil Língua e Cultura. O material é adequado ao perfil da disciplina porque articula noções de fonética articulatória, articuladores, AFI, consoantes, vogais, pares mínimos e comparação entre línguas com a prática docente.
Seara, Izabel Christine; Nunes, Vanessa Gonzaga; Lazzarotto-Volcão, Cristiane. 2011. Fonética e fonologia do português brasileiro. Florianópolis: LLV/CCE/UFSC. Material elaborado para o curso de Licenciatura em Letras-Português na modalidade a distância, com unidades sobre fonética, fonologia, transcrição, estrutura silábica e acento.
Silva, Thaïs Cristófaro. 2003. Fonética e fonologia do português: roteiro de estudos e guia de exercícios. São Paulo: Contexto.
Literatura uzupełniająca
Callou, Dinah; Leite, Yonne. 2001. Iniciação à fonética e à fonologia. Rio de Janeiro: Jorge Zahar.
Silveira, Rosane; Rossi, Albertina. 2006. “Ensino da pronúncia de português como segunda língua: considerações sobre materiais didáticos”. Revista Virtual de Estudos da Linguagem, ReVEL, 4(7). O artigo discute tópicos relevantes para o ensino da pronúncia de português como segunda língua e a presença de conteúdos fonético-fonológicos em materiais didáticos.
Castelo, Adelina. 2021. Exercícios práticos de fonética de português para estudantes chineses. Universidade Aberta.
UCLA Department of Linguistics. Interactive IPA Chart. Recurso digital para consulta e audição de sons do Alfabeto Fonético Internacional, recomendado como apoio para transcrição e treino perceptivo.
|
W cyklu 2026Z:
Literatura podstawowa Literatura uzupełniająca |
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
- |