Literatura Serbii I 3005-KL4LS
Przedmiot stanowi część pierwszą cyklu konwersatoriów poświęconych literaturze serbskiej, rozpatrywanej z perspektywy kształtowania się kanonu kulturowego Serbii, z uwzględnieniem uwarunkowań historycznych, cywilizacyjnych i estetycznych. Procesy literackie i będące ich reprezentacjami teksty są rozpatrywane jako świadectwa formowania się świadomości i tożsamości narodowej. Celem zajęć jest ukazanie dynamiki serbskiego procesu historyczno-literackiego, rozpiętego pomiędzy dążeniem do ustanowienia odrębności (wskazanie tego, co w twórczości literackiej specyficzne, rodzime, swojskie) a otwarciem na oddziaływania zewnętrzne (rola centrów kulturowych, stanowiących punkt odniesienia dla serbskiej kultury narodowej). Pierwsza część cyklu obejmuje dzieje piśmiennictwa serbskiego od jego początków do końca XIX wieku. Skoncentrowany jest wokół pytania o wspólnoty – wyznaniowe, regionalne, etniczne, narodowe, środowiskowe, państwowe – które w toku dziejów stawały się podmiotem określonych działań w sferze literatury, a tym samym uznawane są za zbiorowości współtworzące (lub znacząco oddziałujące na) kulturę literacką w Serbii. Podczas zajęć Studenci i Studentki zostaną wprowadzeni/wprowadzone w problematykę ideologicznych uwikłań zjawisk artystycznych/estetycznych; kwestię sposobów interpretacji i definiowania serbskości w odniesieniu do jej literackich ucieleśnień; zdobędą także orientację w repertuarze serbskich tradycji literackich, a także zapoznają się ze znaczącymi przykładami ich aktualizacji.
Bloki tematyczne:
1. Wprowadzenie. Zagadnienia teoretyczne i organizacyjne. Rys historyczny.
2. Kult władców serbskich w średniowieczu i jego literackie przejawy.
3. Rola i znaczenie Świętego Sawy w kulturze średniowiecznej. Fenomen świętosawia i jego współczesne implikacje.
4. Najstarsze teksty historiograficzne jako żywe świadectwa rodzenia się świadomości narodowej.
5. Genealogia pisarstwa kobiet w kulturze serbskiej.
6. Siedemnastowieczna literatura serbska (Gavril Stefanović Venclović).
7. Literatura uwikłana w historię (serbskie miejsca pamięci, bitwa na Kosowym Polu, migracje /seobe/, niewola turecka jako temat literacki).
8. Folklor i tradycja ustna. Rola folkloru w procesie kształtowania samoświadomości narodowej Serbów.
9. Literatura w języku słowianoserbskim (Lukijan Mušicki, Sima Milutinović Sarajlija, Milovan Vidaković). Działalność i twórczość Zaharije Orfelina.
10. Edukacyjna rola i twórczość literacka Dositeja Obradovicia (między oświeceniem a preromantyzmem).
11. Etnograficzna, społeczna i popularnonaukowa działalność Vuka Stefanovicia Karadžicia. Karadžić jako mit kultury serbskiej.
12. Twórczość Petara Petrovicia Njegoša i jej rola w epoce romantyzmu.
Bloki tematyczne nie są tożsame z pojedynczymi zajęciami, niektóre tematy będą realizowane w trakcie jednego lub dwóch spotkań.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
WIEDZA
Student/Studentka zna i rozumie:
- w zaawansowanym stopniu ważne dla kultury serbskiej zjawiska literackie oraz zasady ich współczesnych aktualizacji;
- w zaawansowanym stopniu procesy rozwoju serbskiej literatury i ich historyczno-społeczne konteksty;
- teorie literatury oraz metodologię badań literaturoznawczych;
- zależności między ewolucją kultury serbskiej i jej aktualnym stanem a kulturowym i instytucjonalnym kontekstem europejskim
UMIEJĘTNOŚCI
Student/Studentka potrafi:
- samodzielnie interpretować oraz krytycznie analizować dzieło literackie, uwzględniając jego poetykę, znaczenie, konteksty historyczne, społeczne i polityczne, rolę w kulturze serbskiej;
- wykorzystywać odpowiednie metody analizy dzieła literackiego oraz narzędzia z zakresu literaturoznawstwa;
- posługiwać się specjalistyczną terminologią podczas debaty naukowej dotyczącej zjawisk literackich charakterystycznych dla południowosłowiańskiej kulturosfery
Kryteria oceniania
Ocenie podlegają:
- systematyczna praca podczas zajęć (znajomość treści tekstów zaproponowanych przez prowadzącego oraz aktywny udział w dyskusji w trakcie zajęć);
- egzamin ustny.
Student/studentka ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze, każda kolejna nieobecność musi być zaliczona w sposób wcześniej uzgodniony z prowadzącym. Nieobecność ogółem na więcej niż 50% zajęć wyklucza uzyskanie zaliczenia.
Szacowany rozkład pracy studenta/studentki:
uczestnictwo w zajęciach: 60 h – 2 ECTS
regularne przygotowanie do zajęć: 45 h – 1,5 ECTS
przygotowanie do egzaminu ustnego: 45 h – 1,5 ECTS
łącznie: 5 ECTS.
Zasady wykorzystania na zajęciach sztucznej inteligencji:
Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pracach pisemnych i prezentacjach zaliczeniowych określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku.
W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i redakcji tekstów.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy
Literatura
Podstawowa literatura. Poszczególne teksty literackie będą proponowane na bieżąco w trakcie zajęć.
Dar słowa. Ze starej literatury serbskiej, wybór i opracowanie A.E. Naumow, Łódź 1983.
Film Karađorđe (1911), reż. Ilija Stanojević.
Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina, Warszawa 1988.
Literatura serbska i chorwacka. Antologia tekstów, cz. 1, opracowanie M. Jakóbiec-Semkowowa, Wrocław 1994.
Njegoš P.P., Górski wieniec, Wrocław-Kraków 1958 (lub wydanie w oryginale).
Obradović D., Pesna na insurekciju Serbijanov (1804).
Pavlović M., Antologija srpskog pesništva, Beograd 1969.
Spektakl Jastuk groba mog (online, Youtube).
Żywoty Konstantyna i Metodego, opracowanie T. Lehr-Spławiński, Poznań1959.
Opracowania:
Bogdanović D., Istorija stare srpske književnosti, Beograd 1980.
Dąbrowska-Partyka M., Świadectwa i mistyfikacje, Kraków 2003 (wskazane rozdziały).
Deretić J., Istorija srpske književnosti, wydania nowsze.
Gapska D., Żywot królowej Jeleny Danila II jako wzór idealnej symfonii państwa z Kościołem, „Poznańskie Studia Slawistyczne” 2016, nr 10.
Gil. D., Serbska hymnografia narodowa, Kraków 1995.
Koch M., „…kiedy dojrzejemy jako kultura…”. Twórczość pisarek serbskich na początku XX wieku, Wrocław 2007 (wskazane rozdziały).
Kornhauser J., Karadžić jako mit, w: idem, Świadomość regionalna i mit odrębności, Kraków 2001, s. 32-44.
Lis-Wielgosz I., O trwałości znaczeń. Siedemnastowieczna literatura serbska w służbie tradycji, Poznań 2013.
Lis-Wielgosz I., Władza i rodowód. O wizerunku władcy w staroserbskiej literaturze, „Poznańskie Studia Slawistyczne” 2013, nr 5.
Rapacka J., Dawna literatura serbska i dawna literatura chorwacka, Warszawa 1993.
Skerlić J., Istorija nove srpske književnosti, Beograd 1983.
Југословенске књижевности средњег века, opracowanie Ђ. Трифуновић, Београд 1978.