Dydaktyka biologii w szkole ponadpodstawowej 1400-013DBSPP
Dydaktyka biologii w szkole ponadpodstawowej jest przedmiotem skierowanym do studentów realizujących uprawnienia do nauczania biologii w szkołach ponadpodstawowych. Ćwiczenia mają na celu przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela biologii w szkole ponadpodstawowej w zakresie wiedzy metodycznej, wiedzy na temat systemu edukacji, teorii uczenia się i nauczania, umiejętności i kompetencji dydaktycznych i warsztatu pracy nauczyciela biologii. Zajęcia kładą nacisk na praktyczne umiejętności stosowania metod podających i aktywizujących, pracy w grupie, stosowania doświadczeń biologicznych, wykorzystania technologii informacyjnej, tworzenia, wyszukiwania i weryfikacji nowoczesnych środków dydaktycznych, a także prowadzenia pomiaru dydaktycznego
W ramach ćwiczeń studenci:
1) poznają ramy prawne przedmiotu biologia w systemie (ramowe plany, podstawę programową, programy nauczania, rozkład materiału, zależności międzyprzedmiotowe);
2) określają zadania i kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela przedmiotowego, zasady etyki zawodu nauczyciela;
3) dobierają i formułują własne cele kształcenia i cele lekcji, dokonują prawidłowego doboru metod, form pracy i środków i oprawy dydaktycznej, służących realizacji założonych celów oraz rozpoznają i wdrażają środki zaradcze dla uczniowskich błędnych przekonań,
4) nabywają kompetencje w zakresie metodyki prowadzenia zajęć przedmiotu biologia, ćwiczą dobre praktyki, planują, prowadzą i poddają ewaluacji lekcje przedmiotu (lekcje próbne), rozwijają własny warsztat pracy;
5) wykorzystują nowoczesne technologie, dobre praktyki i aktywne metody pracy, w tym zajęcia terenowe, laboratoryjne, dociekanie i kształtowanie krytycznego myślenia, pracę z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych i stosują indywidualizację pracy uczniów;
6) znają rolę i stosują diagnozę uczniów, modele oceniania oraz znają funkcje i strukturę egzaminów zewnętrznych oraz konkursów;
7) zdobywają umiejętności przekazywania społeczeństwu informacji o osiągnięciach nauk biologicznych, roli naukowców w rozwoju współczesnego świata i technologii; poznają znaczenie popularyzacji nauki, podejmują trud przekazania wiedzy w sposób zrozumiały dla społeczeństwa.
W ramach zajęć wykorzystywana jest metoda grywalizacji – studenci zdobywają punkty, odznaki i poziomy za wykonanie aktywności dydaktycznych (np. opracowanie scenariusza lekcji, udział w dyskusji, projektowanie doświadczenia biologicznego, refleksję po zajęciach). System punktowy służy jako narzędzie motywujące i wspierające rozwój kompetencji zawodowych, a nie jako tradycyjna ocena stopniowa.
Grywalizacja w nauczaniu biologii:
• mechanizmy grywalizacji (punkty, odznaki, poziomy, misje, narracja, współzawodnictwo i współpraca);
• przykłady zastosowań (escape room biologiczny, biogry terenowe, quizy adaptacyjne, „biologiczna liga nauczycieli”);
• tworzenie grywalizowanych lekcji biologii (projekt grupowy).
Kierunek podstawowy MISMaP
ochrona środowiska
biologia
Rodzaj przedmiotu
uprawnienia pedagogiczne
Tryb prowadzenia
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
WIEDZA
D.1.W2 – zna i rozumie miejsce przedmiotu biologia w ramowych planach nauczania na III etapie edukacyjnym oraz jego znaczenie w kształceniu ogólnym uczniów szkoły ponadpodstawowej.
D.1.W5 – zna i rozumie metodykę projektowania, tworzenia oraz wykorzystywania narzędzi dydaktycznych służących kształtowaniu, mierzeniu i ocenianiu wiedzy oraz umiejętności uczniów w nauczaniu biologii.
D.1.W7 – zna i rozumie metody aktywizujące, strategie uczenia się przez działanie, odkrywanie i dociekanie naukowe oraz zasady prowadzenia pracy badawczej uczniów na lekcjach biologii, w tym z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych.
D.1.W9 – zna i rozumie zasady komunikacji i interakcji między nauczycielem a uczniami oraz sposoby moderowania współpracy i interakcji między uczniami podczas zajęć dydaktycznych.
D.1.W13 – zna i rozumie rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy biologicznej oraz promotora postaw prozdrowotnych i prośrodowiskowych.
D.1.W15 – zna i rozumie zasady etyki zawodu nauczyciela oraz ich znaczenie w praktyce dydaktyczno-wychowawczej.
D.1.W11 – zna i rozumie nowoczesne koncepcje i narzędzia dydaktyczne, w tym elementy grywalizacji, wspierające motywację i zaangażowanie uczniów w proces uczenia się biologii.
UMIEJĘTNOŚCI
D.1.U1 – potrafi planować, organizować, prowadzić i ewaluować proces dydaktyczny z biologii zgodnie z podstawą programową dla szkoły ponadpodstawowej.
D.1.U3 – potrafi doskonalić własny warsztat pedagogiczny, korzystając z nowoczesnych źródeł informacji oraz metod wspierających rozwój zawodowy nauczyciela.
D.1.U5 – potrafi ocenić przydatność metod nauczania, procedur dydaktycznych i dobrych praktyk w odniesieniu do celów kształcenia biologicznego na danym etapie edukacyjnym.
D.1.U7 – potrafi dobierać, modyfikować oraz tworzyć materiały dydaktyczne, środki i metody pracy, w tym z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz metod aktywizujących.
D.1.U9 – potrafi analizować własne działania dydaktyczne, identyfikować obszary wymagające modyfikacji oraz wdrażać rozwiązania o charakterze innowacyjnym.
D.1.U4 – potrafi dostosować sposób komunikacji i przekazu treści biologicznych do poziomu rozwojowego, możliwości i potrzeb uczniów.
D.1.U11 – potrafi krytycznie analizować, selekcjonować i wykorzystywać informacje biologiczne i przyrodnicze pochodzące z różnych źródeł, w tym elektronicznych i medialnych.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
D.1.K1 – jest świadomy poziomu swojej wiedzy i umiejętności w odniesieniu do wymagań podstawy programowej z biologii i podejmuje działania na rzecz własnego rozwoju.
D.1.K3 – wykazuje gotowość do systematycznego doskonalenia kompetencji zawodowych i aktualizowania wiedzy przedmiotowej oraz metodycznej.
D.1.K5 – postępuje zgodnie z zasadami etyki zawodowej nauczyciela, wykazując odpowiedzialność, profesjonalizm i refleksyjność w działaniu pedagogicznym.
D.1.K7 – rozumie potrzebę motywowania uczniów do uczenia się przez całe życie oraz wspierania ich samodzielności poznawczej.
D.1.K9 – przyjmuje rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy biologicznej i aktywnego uczestnika działań edukacyjnych w środowisku szkolnym i lokalnym.
D.1.K2 – wykazuje nawyk korzystania z rzetelnych, obiektywnych źródeł informacji naukowej oraz stosowania zasad krytycznego wnioskowania w rozwiązywaniu problemów dydaktycznych.
D.1.K8 – wykazuje kreatywność i otwartość na innowacje pedagogiczne, w tym stosowanie elementów grywalizacji w procesie nauczania biologii.
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania
Grywalizacja: system punktów i odznak przyznawanych za aktywności, ranking semestralny, poziomy zaawansowania (np. „Nauczyciel-Badacz”, „Projektant Lekcji”, „Mistrz Motywacji”), mini-gra dydaktyczna w formie symulacji prowadzenia lekcji;
Kryteria oceniania;
aktywność i zaangażowanie (również w systemie grywalizacyjnym)
Grywalizacja:
• Punkty i odznaki można zdobyć m.in. za:
• udział w dyskusjach i refleksjach,
• opracowanie scenariusza lekcji biologii,
• przygotowanie materiału popularyzatorskiego,
• aktywność online,
• prowadzenie mini-lekcji.
• Punkty sumują się w rankingu semestralnym.
• Osiągnięcie określonego poziomu (np. 80% zadań) = zaliczenie automatyczne z oceną bardzo dobrą.
• System nie zastępuje formalnej oceny, ale stanowi wsparcie motywacyjne
Warunkiem zaliczenia jest odpowiednia frekwencja (dopuszczane są 2 nieobecności), aktywny udział w zajęciach oraz wykonanie i zaliczenie wszystkich prac domowych. Nieobecności liczniejsze niż 2 można w uzasadnionych przypadkach odrobić w uzgodnieniu z prowadzącymi.
Praktyki zawodowe
Udział w ćwiczeniach (zajęcia kontaktowe) – 60 h
Przygotowanie scenariuszy lekcji, projektów dydaktycznych i zadań uczniowskich – 15 h
Przygotowanie i przeprowadzenie mikro-lekcji + autoewaluacja – 10 h
Aktywność na platformie e-learningowej i realizacja zadań w systemie grywalizacyjnym – 10 h
Samodzielne studiowanie literatury i analizowanie programów nauczania – 3 h
Konsultacje z prowadzącym – 2 h
Łącznie: 100 h
Praktyki pedagogiczne są prowadzone w warszawskich szkołach ponadpodstawowych w liczbie 15h (praktyki śródroczne) oraz 60 h (praktyki ciągłe). Ich odbycie w pełni przygotowuje do pracy w szkole i uprawnia do wykonywania zawodu nauczyciela biologii w szkole ponadpodstawowej.
Literatura
Petty G., 2010: Nowoczesne nauczanie. Praktyczne wskazówki i techniki. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot
Stawiński W. (red.), 2006. Dydaktyka biologii i ochrony środowiska., PWN Warszawa
Sterna D., 2014. Ocenianie kształtujące w praktyce, Centrum edukacji Obywatelskiej,
Praca Zbiorowa (ed. B. Ostrowska, K. Spalik), Uczymy myślenia. Zadania na lekcje przedmiotów przyrodniczych, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa, 2013
Praca Zbiorowa (ed. B. Ostrowska, K. Spalik), Umiejętności złożone w nauczaniu historii i przedmiotów przyrodniczych – pomiar, zadania testowe z komentarzami – Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa, 2010
PISA 2018, Czytanie, rozumienie, rozumowanie, Praca zbiorowa pod redakcją Michała Sitka i Elżbiety Barbary Ostrowskiej, Warszawa 2020, https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2020/03/PISA_2018_wyniki_raport.pdf
Brudnik E, Moszyńska A., Owczarska B., Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie – przewodnik po metodach aktywizujących, Wydawnictwo Jedność 2010
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. 2018 poz. 467).
Literatura uzupełniająca (z grywalizacji i motywacji):
Kapp K. M. (2012). The Gamification of Learning and Instruction: Game-based Methods and Strategies for Training and Education. Pfeiffer.
Werbach K., Hunter D. (2015). For the Win: How Game Thinking Can Revolutionize Your Business. Wharton Digital Press.
Marczewski A. (2018). Even Ninja Monkeys Like to Play: Gamification, Game Thinking and Motivational Design. CreateSpace Independent Publishing.
Deterding S., Dixon D., Khaled R., Nacke L. (2011). From Game Design Elements to Gamefulness: Defining “Gamification”. Proceedings of the 15th International Academic MindTrek Conference.
Przybylska A. (2019). Grywalizacja w edukacji. Jak motywować uczniów i studentów. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gee J. P. (2007). What Video Games Have to Teach Us About Learning and Literacy. Palgrave Macmillan.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: