Kultura audiowizualna i performatywna w Europie Środkowo-Wschodniej 3224-D4AUDIO
- https://classroom.google.com/c/MjE5ODcyMDczMzFa (w cyklu 2025L)
Przedmiotem rozważań na zajęciach będą zagadnienia związane ze sztukami wizualnymi, audiowizualnymi i performatywnymi Europy Środkowo-Wschodniej. Zajęcia mają w zamierzeniu przybliżyć studentom najważniejsze zjawiska z korespondencji sztuk wizualnych, audiowizualnych, performatywnych poszczególnych krajów (punktowy wybór). W ramach zajęć omówione zostaną: wybrane zjawiska wizualne i audiowizualne. Przykłady wytworów kultury będą reprezentować kraje Europy Środkowo-Wschodniej z uwzględnieniem ich kontekstu kulturowego, kultury ikonicznej i nierzadko w perspektywie porównawczej.
Drugą część zajęć stanowić będzie wybór zjawisk definiowanych poprzez koncepcje i teorie widowiska teatralnego (wybór z: teatr w teatrze, teatr w filmie, teatr dźwiękowy, karnawał, rytuał i dramat społeczny), performance (wybór) np. taniec i jego konteksty (antropologiczne rozumienie tańca – bal i współczesne zjawiska artystyczne), muzyka (widowisko muzyczne – koncert).
Omówione zostaną następujące problemy:
01. Wprowadzenie do zajęć – przedstawienie treści programu zajęć
02. Reprodukcja techniczna i narracja wizualna
03. Komiks
04. Graffiti i street art
05. Tradycja Nowego Kina Niemieckiego
06. Współczesne kino niemieckie (wybór zagadnień)
07. Radziecka Szkoła Montażowa (wybór zagadnień i wprowadzenie)
08. Wielcy autorzy kina rosyjskiego. Przeszłość i współczesność (wybór)
09. Kino ukraińskie: przeszłość i współczesność
10. Czechosłowacka Nowa Fala
11. Performance w filmie
12. Rytuał i karnawał
13. Performance i ciało
14. Performance i teatr: Tadeusz Kantor i Jerzy Grotowski.
15. Performance i płeć
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach w sali – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć - 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do egzaminu 60 godzin (2 ECTS)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (lista przedmiotów)
Wprowadzenie do badań nad kulturą
Współczesne kierunki badań nad kulturą
Efekty kształcenia
Wiedza (student zna i rozumie):
● zna i rozumie w stopniu podstawowym specyfikę różnych modeli kultury w ujęciu antropologicznym (tradycyjna, szlachecka, mieszczańska, masowa), procesy ich transformacji i wzajemne powiązania oraz emanacje w sferze symbolicznej i semiotycznej, a więc w przestrzeni kultury i sztuki, literatury oraz historii krajów Europy Środkowo-Wschodniej [K1_W03]
● zna i rozumie w podstawowym stopniu historię i współczesność regionu (dwóch wybranych państw Europy Środkowo-Wschodniej) oraz zagadnienia, pojęcia i koncepcje historyczne związane z wyodrębnianiem Europy Środkowo-Wschodniej jako regionu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych [K1_W04].
● zna i rozumie w podstawowym stopniu kontekst europejski i globalny procesów kulturowych – potrafi zastosować tę wiedzę w odniesieniu do kultury, sztuki, literatury, zjawisk lingwistycznych, a także politycznych, społecznych i gospodarczych krajów regionu na każdym etapie ich rozwoju [K1_W05].
● zna i rozumie w podstawowym stopniu szeroko rozumiany kontekst interkulturowy; ma wiedzę o człowieku jako podmiocie konstruującym struktury społeczne i wytwory kulturowe, ma świadomość zasad ich funkcjonowania i wynikających stąd różnic w postrzeganiu życia społecznego przez przedstawicieli różnych narodowości, grup ideologicznych i wyznaniowych oraz różnie rozumianych mniejszości [K1_W07].
Umiejętności (absolwent potrafi):
● potrafi wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne mu informacje z różnych źródeł [K1_U01]
● potrafi formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia badawcze, oraz prowadzić pod kierunkiem opiekuna naukowego proste badania z zakresu nauk o kulturze i religii i dyscyplin pokrewnych, dotyczących regionu Europy Środkowo-Wschodniej [K1_U02]
● potrafi rozwijać swoje umiejętności badawcze, samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego; umiejętnie formułować myśli, prezentować wyniki badań w postaci wypowiedzi ustnej lub pisemnej (różnego typu) [K1_U03]
● potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla nauk o kulturze i religii w typowych sytuacjach profesjonalnych [K1_U04]
● potrafi przeprowadzić krytyczną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju dwóch wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury krajów Europy Środkowo-Wschodniej, przeprowadzić ich analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu [K1_U05].
● potrafi odwołując się do zdobytej wiedzy teoretycznej i praktycznej wykorzystać ją w typowych wypowiedziach profesjonalnych dotyczących historii i współczesności wybranych krajów regionu, a także specyfiki regionu jako całości w kontekście globalnym, logicznie je konstruować, odwołując się do stanowisk innych uczestników tych sytuacji komunikacyjnych [K1_U06]
● potrafi samodzielnie przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym, na wybrane tematy z zakresu teorii kultury oraz problematyki krajów regionu (kultura, polityczne, społeczne i gospodarcze źródła, konsekwencje i konteksty zjawisk kulturowych, literatura i język jako media i świadectwa kultury, media audiowizualne i elektroniczne, relacje i więzi społeczne i religijne etc.). prezentować wyniki swojej pracy na forum grupy [K1_U08]
Kompetencje społeczne (student jest gotów do):
● jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy [K1_K01].
● jest gotów do uczestniczenia w życiu kulturalnym i korzystania z jego różnorodnych form [K1_U05].
Kryteria oceniania
I. Organizacja zajęć:
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa.
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot.
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Kryteria oceniania:
Na końcową ocenę składają się:
Merytoryczny udział w zajęciach (40%)
Egzamin ustny składający się z dwóch pytań (60%)
Skala ocen:
0%-49% - 2
50%-60% - 3
61%-70% - 3+
71%-80% - 4
81%-90% - 4+
91%-100% - 5
Dodatkowa wiedza - 5+
Literatura
01. Rose G., Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością, Warszawa 2010, s. 19-48.
02.1. Burke P., Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwa historyczne, tł. Hunia J., Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 164-215.
02.2. Benjamin W., Reprodukcja techniczna, [w:] Kurz I., Kwiatkowska P., Zaremba Ł., (oprac.), Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012, s. 321-329.
03. Łojas J., Komiks [w:] Godlewski G., Karpowicz A., Rakoczy M., Rodak P. (red.), Od aforyzmu do zinu, Wydawnictwa Uniwersytety Warszawskiego, Warszawa 2014, s. 211-220.
04.1. Łojas J., Graffiti [w:] Godlewski G., Karpowicz A., Rakoczy M., Rodak P. (red.), Od aforyzmu do zinu, Wydawnictwa Uniwersytety Warszawskiego, Warszawa 2014, s. 163-174.
04.2. Biskupski Ł., Prosto z ulicy. Sztuki wizualne w dobie mediów społecznościowych i kultura uczestnictwa, Fundacja Bęc Zmiana, Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2017, s. 44-84.
05. Demokowicz-Dobrzańska K., Czyim gniewem jest gniew Aguirre?, [w:] Gwóźdź A. (red.), Kino niemieckie w dialogu pokoleń i kultur, Rabid, Kraków 2004, s. 209-221.
06. Brzezińska-Pająk M., Good bye, Lenin !, czyli niemiecka transformacja polityczna w pigułce, [w:] Brzezińska-Pająk M. (red.), Kino – postkomunizm – polityka. Film w krajach Europy Środkowo-Wschodniej wobec procesów transformacji politycznej i konsekwencji roku 1989, Libron, Kraków 2018, s. 267-282.
07. Helman A., Radziecka szkoła montażu [w:] Helman A., Ostaszewski J., Historia myśli filmowej. Podręcznik, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2010, s. 55-74.
08. Bogusz-Tessmar P., Kaźmierczak N., Królikiewicz N. et al., Film Powrót Andrieja Zwiagincewa w świetle metody twórczej reżysera, [w:] tychże, Nowe kino rosyjskie wobec tradycji literackiej i filmowej, Instytut Filologii Rosyjskiej i Ukraińskiej UAM, Poznań 2017, s. 69-90.
09. Kotowska M., Zambrzycka M., Przeszłość i teraźniejszość w ukraińskim filmie doby transformacji [w:] Brzezińska-Pająk M. (red.), Kino – postkomunizm – polityka. Film w krajach Europy Środkowo-Wschodniej wobec procesów transformacji politycznej i konsekwencji roku 1989, Libron, Kraków 2018, s. 165-190.
10. Robert M., Socrealizm à rebours Skowronki na uwięzi Jiřiego Menzla, „Kwartalnik Filmowy” 2009, nr 67-68, s. 261-285.
11. Tkaczewski D., Improwizowana (i prowokowana) „komedia dokumentalna”, czyli Czeski Sen na jawie i Czeski Pokój na bojowo, [w:] Jarząbek K., Ruttar A., Sojda S. (red.), Spotkania międzykulturowe. T. 1, Literaturoznawstwo, kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, s. 165-189.
12. Schechner R., Przyszłość rytuału, przeł. Tomasz Kubikowski, Oficyna Wydawnicza Wolumen, Warszawa 2000, s. 51-96.
13. Artaud A., Teatr okrucieństwa, [w:] Godlewski G., Kolankiewicz L., Mencwel A., Pęczak M., Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1998, s. 527-530.
14.1. Kosiński D., Grotowski i performatyka – pierwsze przybliżenia, „Performer” 2012 nr 5 (jesień), dostępny online < https://grotowski.net/performer/performer-5/grotowski-i-performatyka-pierwsze-przyblizenia>.
14.2. Kocur M., Grotowski jako dzieło sztuki – revisited, tekst dostępny online,
Uwagi
|
W cyklu 2025L:
Literatura będzie dostępna na platformie e-learningowej Google Classroom. |