Teoria literatury 3221-S2-FBA-TL11
Program zajęć (Tematyka):
Zagadnienie literackości: Obszary teorii literatury; relacja między teorią, historią literatury a krytyką literacką. Różne szkoły metodologiczne w badaniach nad korpusem literatury białoruskiej (od formalizmu po studia postkolonialne i horyzont oczekiwań).
Struktura i status ontologiczny literackiego dzieła sztuki: Sposób istnienia tekstu i jego warstwy w kontekście białoruskiej tradycji wydawniczej i cenzuralnej.
Semiotyka dzieła i komunikacja literacka: Model komunikacji, kody kulturowe oraz semiotyczne koncepcje interpretacji tekstu na przykładach białoruskiej poezji i prozy.
Mimesis a diegesis: Pojęcie naśladowania, opowiadania i reprezentacji w strukturze tekstu.
Fikcyjność i świat przedstawiony: Zagadnienie przedstawiania, realizm i socrealizm, wtórne modelowanie świata. Fikcja literacka jako konstytutywna cecha dzieła a problem dokumentalizmu (np. w prozie wojennej i świadectwach).
Funkcjonowanie języka w dziele literackim: Elementy struktury wypowiedzi literackiej, stylizacja językowa, problem dwujęzyczności (dyglosji) i modelowanie wypowiedzi.
Elementy genologii: Ewolucja gatunkowa w literaturze białoruskiej, hybrydyzacja gatunków (np. kronika poleska, poemat dokumentalny).
Retoryka i poetyka: Figury stylistyczne w zestawieniu z poetyką; teoretyczne pojęcie liryczności a specyfika białoruskiego odrodzenia narodowego.
Dramat w kontekście teorii komunikacji: Język performatywny, teatralna i literacka teoria dramatu (na przykładzie klasyki białoruskiej dramaturgii i teatru zaangażowanego).
Teoria narracji (Narratologia): Pojęcie narracji, modele sytuacji narracyjnej, struktura i poetyka opowieści.
Czas i przestrzeń (Chronotop): Kategorie czasu i przestrzeni w dziele literackim; geopoetyka i kreowanie przestrzeni mitycznych (np. Polesie, Wilno, Mińsk).
Nakład pracy studenta (ECTS):
30h – uczestnictwo w zajęciach
45h – przygotowanie do zajęć, w tym lektura zadanych tekstów teoretycznych oraz utworów z korpusu literatury białoruskiej
15h – przygotowanie do egzaminu/zaliczenia końcowego
Suma godzin: 90h (odpowiednik 3 punktów ECTS)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Student zna:
w pogłębionym stopniu specyfikę przedmiotową i metodologiczną badań literaturoznawczych
w pogłębionym stopniu terminologię literaturoznawczą, także z zakresu zaawansowanej wiedzy szczegółowej
w pogłębionym stopniu właściwe różnym szkołom badawczym zasady interpretacji wytworów kultury
w pogłębionym stopniu główne kierunki rozwoju badań literaturoznawczych i najważniejsze współczesne nurty
Student potrafi
formułować i analizować problemy badawcze z zakresu literaturoznawstwa, dobierać innowacyjne metody i narzędzia badawcze oraz opracowywać i prezentować wyniki, także w nieprzewidywalnych warunkach
w pogłębionym stopniu właściwe różnym szkołom badawczym zasady interpretacji wytworów kultury
w pogłębionym stopniu główne kierunki rozwoju badań literaturoznawczych i najważniejsze współczesne nurty
Student jest gotów:
formułować i analizować problemy badawcze z zakresu literaturoznawstwa, dobierać innowacyjne metody i narzędzia badawcze oraz opracowywać i prezentować wyniki, także w nieprzewidywalnych warunkach
formułować i testować hipotezy związane z prostymi problemami badawczymi z zakresu literaturoznawstwa
Kryteria oceniania
Egzamin ustny
Liczba pytań: 3.
II. Punktacja pytań: od 3 do 0.
III. Przelicznik punktów na oceny:
4,5-5 pkt. – dst (3,0)
5,5-6 pkt. – dst+ (3,5)
6,5-7 pkt. – db (4,0)
7,5-8 pkt. – db+ (4,5)
8,5-9 pkt. – bdb (5,0)
9+ pkt. – bdb! (5!)
Pkt. 3
Student: charakteryzuje zagadnieniei z wykorzystaniem różnych wyznaczników (filozoficznego, światopoglądowego, poetologicznego itp.), przywołuje nazwiska przedstawicieli (również drugoplanowych) wykazuje szczegółową znajomość treści lektur, przeprowadza całościową analizę, podaje różne stanowiska badawcze. Wypowiedź ma charakter spontaniczny, całościowy, przemyślany, student szeroko posługuje się terminologią specjalistyczną.
Pkt. 2
Student: charakteryzuje zagadnienie, wykazuje znajomość treści lektur, przeprowadza analizęi. Wypowiedź ma charakter płynny, student posługuje się terminologią specjalistyczną.
Pkt. 1
Student: w ograniczonym zakresie, po zadaniu pytań dodatkowych charakteryzuje zagadnienie, wykazuje podstawową znajomość treści lektur, przeprowadza analizę na poziomie podstawowym (odwołując się jedynie do treści), wymienia jedynie niektórych przedstawicieli, wskazuje jedynie konstytutywne cechy. Wypowiedź jest urywana; składa się z informacji niepowiązanych ze sobą, student wymaga naprowadzania przez egzaminatora.
Wymogi na ocenę 5!
- 3 pkt. za każde pytanie,
- spełnienie wymogów za 3 pkt. oraz dodatkowo: wiedza i umiejętności spoza programu nauczania, znajomość lektur spoza listy lektur, odwołania do literatury światowej.
Literatura
1. R. Wellek, A. Warren, Teoria literatury, tłum. M. Żurowski, Warszawa 1976.
2. J. Culler, Teoria literatury, tłum. M. Bassaj, Warszawa 1998.
3. A. Burzyńska, M. P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2006.
4. R. Ingarden, Szkice z filozofii literatury, Kraków 2000.
5. A. Compagnon, Demon teorii. Literatura a zdrowy rozsądek, tłum. T. Stróżyński, Gdańsk 2010.
6. D. Korwin-Piotrowska, Poetyka – przewodnik po świecie tekstów, Kraków 2011.
7. T. Eagleton, Teoria literatury. Wprowadzenie, tłum. B. Baran, Warszawa 2015.
8. D. Zdunkiewicz-Jedynak, Wykłady ze stylistyki, Warszawa 2008
9. Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. A. Burzyńska, M. P. Markowski, Kraków 2006.
10. Problemy teorii literatury, S. 1–4., Wrocław 1987-1998 [wydania późniejsze].
11. Sztuka interpretacji, wybór i opracowanie H. Markiewicz, Kraków 1971-1973, t. I-II.
12. Teoria badań literackich za granicą. Antologia, oprac. S. Skwarczyńska, Kraków 1965-1986, t. I-VI.
13. Міхась Тычына. Філасофія літаратуры. Мінск 2014.
14. Анна Бужыньска, Міхал Павел Маркоўскі. Тэорыя літаратуры ХХ ст. Мінск 2017.