Przedmiot fakultatywny: Język szwedzki na tle języków świata 3200-L2-PF-JSZ
Celem zajęć jest zapoznanie uczestników z podstawowymi zagadnieniami językoznawstwa typologicznego. W oparciu o poniższe zagadnienia studenci dokonują klasyfikacji typologicznej j. szwedzkiego oraz innych znanych im języków, a także uczą się klasyfikować typologicznie języki nieznane im wcześniej, w oparciu o opisy i opracowania gramatyki tych języków.
Lista zagadnień:
1. Językoznawstwo ogólne
- hierarchiczna struktura systemów językowych
- językoznawstwo diachroniczne a językoznawstwo synchroniczne
- klasyfikacja języków: językoznawstwo historyczno-porównawcze a typologia języków
- uniwersalia językowe
- hipoteza Sapira-Whorfa: determinizm i relatywizm językowy
- językowy obraz świata
- dyglosja w językach świata
2. Fonetyka i fonologia
- wyznaczniki par minimalnych w językach świata: geminacja, dźwięczność, przydechowość, ton, iloczas
- asymilacje fonetyczne w językach świata, harmonia samogłoskowa
- adaptacje fonetyczne wyrazów zapożyczonych
- różnice w repertuarze głoskowym języków świata, głoski powszechne i rzadkie
- języki spółgłoskowe i samogłoskowe
- ograniczenia fonotaktyczne języków świata
- sito fonologiczne, wpływ L2 na wymowę w L3
3. Grafemika
- systemy pisma w językach świata (alfabet, abdżad, sylabariusz, półsylabariusz, pismo ideograficzne, systemy mieszane) i ich orientacja
- silna i słaba ortografia
4. Słowotwórstwo
- wspólnoty etymologiczne języków: rola łaciny i greki w językach Europy, klasycznej chińszczyzny w językach Azji Wschodniej
- różnice w zasobach leksykalnych języków świata
- wielosystemowość i jej konsekwencje słowotwórcze
- tendencje dot. asymilacji zapożyczeń w językach świata
5. Morfologia
- języki fleksyjne, aglutynacyjne, rdzeniowe, izolujące
- grupa czasownika w językach świata: przeczenie; aspekt; czas; tryb; diateza; odmiana przez osoby, liczby, rodzaje; peryfrazy werbalne; imiesłowy
- rzeczowniki w językach świata: określoność, liczba, przypadek, rodzaj, klasa, dzierżawczość, status constructus
- przymiotniki w językach świata: odmienność, potencjał predykatywny
- systemy liczebników w językach świata: odmienność, wielosystemowość, klasyfikatory
- konstrukcje gramatyczne wskazujące zabarwienie pragmatyczne w językach świata: honoryfikacja (szacunek, kontekst rozmowy), formy admiratywne, wyjaśniające, wyrażające wdzięczność, partykuły wykrzyknikowe
- alternacja a suplecja
6. Składnia
- szyk zdania w językach świata, języki pozycyjne
- gramatykalizacja
- pozycja określnika względem referenta
- szyk zdania a struktura tematyczno-rematyczna w językach świata
- języki ergatywne
- wzorce składniowe w językach świata, m.in. składnia ACI w językach europejskich
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Student:
K1_W01 zna strukturę języka jako systemu, ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu nauk z zakresu językoznawstwa ogólnego w systemie nauk, a także rozumie ich specyfikę przedmiotową,
K1_W02 zna podstawową terminologię z zakresu językoznawstwa ogólnego,
K1_W05 zna i rozumie specyfikę współczesnych paradygmatów językoznawstwa ogólnego, ma uporządkowaną wiedzę ogólną w zakresie teorii i metodologii z zakresu językoznawstwa,
K1_W07 zna i rozumie relacje między językami i ich rolę w kulturze,
K1_W08 zna podstawową terminologię oraz posiada usystematyzowaną wiedzę z zakresu fonetyki i fonologii oraz gramatyki opisowej j. szwedzkiego, a także gramatyki kontrastywnej (dotyczy relacji polski - szwedzki),
K1_W10 rozumie rolę języka w komunikacji między ludźmi i kulturami
K1_U04 posiada umiejętność argumentowania klasyfikacji typologicznej danego języka,
K1_K01 jest gotów do adekwatnego identyfikowania i rozstrzygania dylematów komunikacji międzyjęzykowej, spowodowanych asymetrią systemów językowych i różnicami kulturowymi, przestrzegając wzorców zachowań etycznych i zasięgając opinii ekspertów,
Kryteria oceniania
Składowe oceny:
zadania w trakcie semestru (50%)
kolokwium końcowe (50%)
Kryteria oceniania:
0-59% = ndst (2.0)
60-66% = dst (3.0)
67-73% = dst+ (3.5)
74-80% = db (4.0)
81-87% = db+ (4.5)
88-96% = bdb (5.0)
97-100% = cel (5.0!)
Możliwe jest wykonanie zadania dodatkowego w celu podniesienia oceny końcowej o pół stopnia.
Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności. W przypadku większej liczby nieobecności należy wykonać zadanie dodatkowe w celu ich odrobienia, które nie podnosi wówczas oceny końcowej. Do zaliczenia przedmiotu wymagane jest min. 50% obecności oraz aktywny udział w zajęciach.
Poprawa przedmiotu polega na przystąpieniu do pisemnego egzaminu w sesji poprawkowej.
Literatura
Andersson, E. (2003). Modality in Swedish. Revue Belge de Philologie et d’Histoire, 81(3), 845–865.
Andersson, E., Hellberg, S., & Teleman, U. (1999a). Svenska Akademien grammatik 4 Satser och meningar. Svenska Akademien.
Andersson, E., Hellberg, S., & Teleman, U. (1999b). Svenska Akademiens grammatik 1 Inlednings Register. Svenska Akademien.
Andersson, E., Hellberg, S., & Teleman, U. (1999c). Svenska Akademiens grammatik 2 Ord. Svenska Akademien.
Bilbie, G., & Mardale, A. (2018). The Romanian subjunctive in a Balkan perspective.
Bosque, I., & Demonte, V. (1999). Gramática descriptiva de la lengua española. Espasa.
Czopek, N. (2010). Algumas observações sobre o futuro do conjuntivo português e futuro de subjuntivo espanhol. Studia Iberystyczne, 9.
Diringer, D. (1972). Alfabet, czyli klucz do dziejów ludzkości. PIW.
Donhauser, K. (1987). Mood and morphology: An alternative approach to the syntax and semantics of German moods. Lingua, 73(1), 53–77.
Ewerth, S. (1993). Har vi konjunktiv i svenskan? Språkvård. Tidskrift utgiven av svenska språknämnden, 4, 9–13.
Grzegorczykowa, R. (2008). Wstęp do Językoznawstwa. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Haan, F. (2012). Irrealis: Fact or fiction? Language Sciences, 34(2), 107–130.
Harmo, N. (2016). Vore i finlandssvenskt och sverigesvenskt tidningsspråk. Helsingfors universitet.
Holmes, P., & Hinchliffe, I. (2008). Swedish: An Essential Grammar (2:a uppl.). Routledge.
Huszcza, R. (1996). Honoryfikatywność – Gramatyka. Pragmatyka. Typologia. Wydawnictwo naukowe DIALOG.
Kibort, Anna. 2008. Grammatical Features Inventory. University of Surrey.
Kropf, A. S. (2011). Der deutsche Konjunktiv II und seine schwedischen Umschreibungen als Strategien sprachlicher Höflichkeit. Göteborgs universitet.
Majewicz, A. (1989). Języki świata i ich klasyfikowanie. PWN.
Maciejewski, W. (1986). O przestrzeni w języku. Studium typologiczne z językiem polskim w centrum. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Milewski, T. (2006). Językoznawstwo. Wydawnictwo Naukowe PWN
Sadalska, G. (1993). Tidskategorin i svenskan. Krak: UJ.
Szulc, A. (1992). Gramatyka dydaktyczna języka szwedzkiego. Instytut Filologii Germańskiej UJ.
Tallerman, M, (2020). Understanding Syntax. Routledge.
Inne materiały wskazane na zajęciach.