Kino Europy Środkowej: lata 60. 3005-MAGFAK-K-KINO
Konwersatorium podejmuje temat relacji między walorami poznawczymi a cechami estetycznymi i ideologicznymi kina polskiego, czeskiego, słowackiego i węgierskiego lat 60. Kino to traktowane jest zatem jako reakcja na nastroje społeczne tamtego okresu, ujawniająca, materializująca i interpretująca ich charakterystyczne przejawy. Punktem wyjścia dla takiego ujęcia tematu jest prezentacja specyfiki geopolitycznej i kulturowej Europy Środkowej we wspomnianej dekadzie na tle procesów kształtujących ówczesną kulturę europejską i amerykańską, takich jak bunt pokoleniowy i rewolucja obyczajowa, rozwój kultury masowej i konsumpcyjnej oraz zmiana stosunku do historii i ideologii. Dobór filmów – głównie fabularnych, w mniejszym stopniu dokumentalnych i animowanych – omawianych na konwersatorium podporządkowany jest kryterium tematycznemu. Obejmuje ono rozrachunek z doświadczeniem wojennym, rewolucyjnym i totalitarnym oraz konfrontację z rzeczywistością realnego socjalizmu, obrazowaną poprzez takie zjawiska, jak praca i wiara, konsumpcjonizm i outsiderstwo, inicjacja w dorosłość i bilansowanie życia. Analiza poznawczego potencjału wybranych filmów uwzględnia przede wszystkim ich swoistość estetyczną, określaną głównie przez poetykę modernistyczną, która w latach 60. osiąga w kinie środkowoeuropejskim kulminacyjny punkt rozwoju. W tym czasie kształtuje się czeska i słowacka nowa fala w filmie fabularnym i dokumentalnym, w kolejną fazę twórczą wkraczają reżyserzy szkoły polskiej, obok których pojawia się nowofalowe pokolenie twórców. Sukcesy odnoszą polskie szkoły animacji i dokumentu. Także na Węgrzech dwie generacje reżyserów tworzą modernistyczne kino fabularne i dokumentalne. Drugim aspektem analizy poznawczej funkcji filmów środkowoeuropejskich jest ich wymiar ideologiczny, określany przez sytuację polityczną w krajach bloku wschodniego, która wywiera istotny wpływ na warunki twórczości filmowej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Student/ka zna i rozumie:
– cechy i walory kina Europe Środkowej lat 60.,
– wzajemne powiązania między poznawczym, estetycznym i ideologicznym aspektem sztuki filmowej,
– polityczne i społeczne uwarunkowania rozwoju sztuki filmowej,
– relacje między rozwojem sztuki filmowej w Europie Środkowej a europejskim i amerykańskim kontekstem kulturowym
Student/ka potrafi:
– samodzielnie przeprowadzić analizę i interpretację wybranego zjawiska filmowego w kontekście kultury środkowoeuropejskiej,
– wskazać cechy kina środkowoeuropejskiego lat 60., świadczące o jego oryginalności na tle kina europejskiego i amerykańskiego,
– opisać kino jako sztukę, która odzwierciedla swoistość danej kultury narodowej oraz reaguje na aktualne zjawiska życia społecznego.
Student/ka jest gotów/gotowa do:
– respektowania zasad komunikacji społecznej charakterystycznych dla kultury środkowoeuropejskiej.
Kryteria oceniania
Warunki zaliczenia:
– znajomość filmów wskazanych przez prowadzącego, sprawdzana w formie pisemnej na początku każdych zajęć. W przypadku nieznajomości któregoś z filmów student/ka zobowiązany/zobowiązana jest do napisania krótkiej pracy na zadany temat (dotyczący danego filmu),
– aktywne uczestnictwo w zajęciach, obejmujące udział w dyskusjach oraz samodzielny namysł nad omawianymi zagadnieniami. Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności; przekroczenie tego limitu wiąże się z koniecznością napisania krótkiej pracy na zadany temat (dotyczący problematyki opuszczonych zajęć),
– zaliczenie zajęć na ocenę w sesji zimowej. Zaliczenie na ocenę dostateczną wymaga obecności nieprzekraczającej dopuszczalnego limitu nieobecności oraz przygotowania do zajęć zgodnie ze wskazaniami prowadzącego. Uzyskanie oceny wyższej niż dostateczna wymaga napisania pracy zaliczeniowej o objętości trzech stron na temat zaproponowany przez studenta/studentkę i uzgodniony z prowadzącym lub zaproponowany przez prowadzącego. Aktywny udział w zajęciach może wpłynąć na podwyższenie oceny końcowej.
Rozkład pracy studenta/studentki:
– uczestnictwo w zajęciach: 30 godzin = 1 ECTS
– przygotowywanie się do zajęć: 30 godzin = 1 ECTS
– napisanie pracy zaliczeniowej: 30 godzin = 1 ECTS
Korzystanie ze sztucznej inteligencji:
Zasady wykorzystywania przez studentów/studentki narzędzi sztucznej inteligencji podczas pisania pacy zaliczeniowej określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i redakcji tekstów. Studenci/studentki mogą posługiwać się narzędziami SI tylko w sytuacjach, w których prowadzący dopuszcza ich użycie.
Literatura
Podstawowa bibliografia w języku polskim:
„Film na Świecie” 1978, nr 9 (numer o kinie węgierskim).
„Kultura Filmowa” 1972, nr 5 (numer o kinie węgierskim).
Aldona Jawłowska, Drogi kontrkultury, Warszawa 1975.
Alicja Helman, Jacek Ostaszewski, Historia myśli filmowej. Podręcznik, Gdańsk 2007.
Antonín J. Liehm, Filmy pod specjalnym nadzorem, „Film na Świecie” 2003, nr 404.
Grażyna Świętochowska, Kino mniejsze. W kręgu filmów czeskiej i słowackiej Nowej Fali, Gdańsk 2022.
Historia kina. Tom 3. Kino epoki nowofalowej, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2015.
Janusz Skwara, Nowy film czechosłowacki, Warszawa 1968.
Jenny Diski, Lata sześćdziesiąte, Łódź 2013.
Josef Škvorecký, Wszyscy ci wspaniali chłopcy i dziewczyny. Osobista historia czeskiego kina, Sejny 2018.
Peter Hames, Czechosłowacka Nowa Fala, Gdańsk 2009.
Piotr Zwierzchowski, Kino nowej pamięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60., Bydgoszcz 2013.
Polska Nowa Fala. Historia zjawiska, którego nie było, red. Ł. Ronduda, B. Piwowarska, Warszawa 2008.
Tomasz Maślanka, Kontrkultura. Źródła i konsekwencje radykalizmu społeczno-kulturowego w perspektywie socjologii kultury, Kraków 2017
W poszukiwaniu polskiej Nowej Fali, red. A. Gwóźdź, M. Wach, Kraków 2017.
Złota era kina węgierskiego, red. R. Kardzis, J. Topolski, Kraków 2009.