Jasno, poprawnie, skutecznie - jak ujarzmić trudny tekst 3005-MAGFAK-J-TRUT
1. Informacje wstępne
• podstawowe pojęcia: kodyfikacja, norma użytkowa, wzorcowa, uzus, błąd językowy,
• najważniejsze opracowania słownikowe i gramatyczne,
• polecane strony internetowe.
2. Rodzaje, cechy i budowa wybranych tekstów trudnych w odbiorze.
3. Umiejętność czytania i rozumienia tekstu trudnego w odbiorze.
4. Upraszczanie tekstów trudnych w odbiorze.
4. Poprawność językowa w praktyce
• omówienie zmian w pisowni polskiej obowiązujących od 2026 r.,
• istotne zagadnienia z zakresu ortografii, interpunkcji, fleksji, składni języka polskiego.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Student:
• zna podstawowe pojęcia związane z kulturą języka polskiego i prostym językiem;
• wie, czym są teksty trudne w odbiorze oraz jakie są ich cechy i funkcje;
• zna podstawowe zasady ortografii, interpunkcji, fleksji i składni języka polskiego;
• wie, jakie zmiany w pisowni polskiej obowiązują od 2026 roku;
• umie analizować i rozumieć teksty trudne w odbiorze;
• potrafi upraszczać teksty zgodnie z zasadami prostego języka;
• umie stosować zasady poprawności językowej w praktyce;
• potrafi korzystać z podstawowych opracowań słownikowych, gramatycznych i źródeł internetowych;
• jest gotów do świadomego i odpowiedzialnego posługiwania się językiem polskim w komunikacji pisemnej i ustnej.
Kryteria oceniania
W skład oceny wchodzą
● aktywność na zajęciach,
● przygotowanie do zajęć,
● oceny ze sprawdzianów śródsemestralnych
Obecność na zajęciach
Student ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności.
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji
Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pracach pisemnych
i prezentacjach zaliczeniowych określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku
z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne
posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i redakcji tekstów.
Podobne zastrzeżenie dotyczy również innych języków słowiańskich, które są nauczane w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej. Studenci mogą posługiwać się narzędziami SI tylko w sytuacjach, w których prowadzący dopuszcza ich użycie.
Rozkład pracy studenta
● uczestniczenie w zajęciach: 30 h – 1 ECTS
● regularne przygotowywanie się do zajęć: 30 h - 1 ECTS
● przygotowanie się do sprawdzianów śródsemestralnych: 30 h – 1 ECTS
łącznie: 3 ECTS
Literatura
● Broda B., Maziarz M., Piekot T., Radziszewski A. (2010): Trudność tekstów
o funduszach europejskich w świetle miar statystycznych, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, t. 37, s. 23–40.
● Czerwińska E., Pawelec R. (2012): Miniprzewodnik. Polszczyzna urzędowa: poprawność, komunikatywność, kultura wypowiedzi, Warszawa.
● Czerwińska E. (2013): Jak pisać teksty urzędowe komunikatywnie i poprawnie po polsku? Miniporadnik dla uczestników konkursu Samorządowy Mistrz Języka Polskiego, Warszawa.
● Gruszczyński W., Ogrodniczuk M. (2015): JASNOPIS, czyli mierzenie zrozumiałości polskich tekstów użytkowych, Warszawa.
● Hebal-Jezierska M. (2019) Wybrane problemy związane z wprowadzeniem prostego języka, „Oblicza Komunikacji”, Wrocław.
● Jadacka H. (2002): Poradnik językowy dla prawników, Warszawa.
● Jadacka H. (2005): Kultura języka polskiego. Fleksja. Słowotwórstwo. Składnia, Warszawa.
● Karpowicz T. (2009): Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa.
● Komunikacja pisemna. Rekomendacje. (2015): Warszawa. Dostępne na
https://dsc.kprm.gov.pl/sites/default/files/pliki/komunikacja_pisemna_0.pdf (dostęp: 10.10.2023 r.).
● Komunikat RJP – reforma ortografii https://rjp.pan.pl/komunikat-rady-jezyka-polskiego-przy-prezydium-pan-z-dnia-7-listopada-2025-r/
● Markowski A. (2005): Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa.
● Markowski A. (2004): Poradnik profesora Markowskiego, Warszawa.
● Markowski A. red. (2012): Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa.
● Miodek J., Maziarz M., Piekot T., Poprawa M., Zarzeczny G. (2010): Jak pisać
o Funduszach Europejskich?: [osobisty poradnik językowy], Warszawa.
● Moroń E., Piekot T., Zarzeczny G., Maziarz M. (2015): Prosto o konkursach Funduszy Europejskich, Warszawa.
● Osiejewicz J. (2020): Komunikacja prawnicza. Prostym językiem o prawie, Warszawa.
● Mosiołek-Kłosińska K. red. (2015): Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna
w praktyce, Warszawa.
● Polański E. red. (2006): Wielki słownik ortograficzny (WSO), Warszawa.
● Piekot T., Zarzeczny G., Moroń E. (2017): Prosta polszczyzna w praktyce. Standaryzacja języka serwisu Obywatel.gov.pl (w:) K. Kłosińska, R. Zimny (red.), Przyszłość polszczyzny – polszczyzna przyszłości, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 251-265.
● Piekot T., Zarzeczny G., Moroń E. (2015): Upraszczanie tekstu użytkowego jako
(współ)działanie. Perspektywa prostej polszczyzny (w:) S. Niebrzegowska-Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, T. Piekot, Działania na tekście. Przekład – redagowanie – ilustrowanie, Lublin.
● Podracki J. (2018): Słownik skrótów i skrótowców, Warszawa.
● Podracki J. red. (2001): Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny, Warszawa.
● Wanot-Miśtura M., Kresa M. red. (2021): Encyklopedia prostej polszczyzny, Warszawa.
● Zdunkiewicz-Jedynak D. (2008): Wykłady ze stylistyki. PWN.
● https://rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1107:wi.
● https://rjp.pan.pl/zmiany-pisowni