Bałkany - krajobraz religijny regionu 3005-BALKREL-OG

WIEDZA
Student/studentka zna i rozumie:
- tendencje rozwojowe kulturowych badań nad religiami i religijnością,
- kluczowe założenia teoretyczne oraz narzędzia badawcze kulturowych studiów nad religiami, a także sposoby zastosowania tych metodologii we własnej pracy naukowej;
- terminologię wykorzystywaną w kulturowych badaniach religii oraz różnych form religijności w ujęciu diachronicznym oraz synchronicznym;
- specyfikę krajobrazu religijnego Bałkanów oraz jej historyczno-cywilizacyjnych uwarunkowań;
- znaczenie różnych systemów religijnych oraz form religijności charakterystycznych dla lokalnych warunków społeczno-kulturowych.

UMIEJĘTNOŚCI
Student/studentka potrafi:
- umiejętnie dobrać źródła tekstowe i wizualne, zawierające informacje na temat analizowanego zjawiska z zakresu religii na Bałkanach oraz samodzielnie sformułować na ich podstawie hipotezę badawczą;
- dokonać krytycznej oceny informacji zawartych w źródłach, wykorzystać metody badawcze właściwe dla kulturowych badań nad wizualnością oraz zaprezentować wyniki badań;
- prowadzić dyskusję na temat specyfiki religijnego krajobrazu Bałkanów w perspektywie ich tekstowych oraz wizualnych reprezentacji, przywołując merytoryczne argumenty oraz wykorzystując pojęcia teoretyczne poznane podczas zajęć.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Student/studentka jest gotów/gotowa do:
- przestrzegania zasad etyki naukowej i reguł komunikacji społecznej;
- dostrzegania konieczności poznawania innych kultur, zachowywania otwartości na inne kultury, rozumienia odmienności kulturowej oraz podejmowania działań na rzecz inicjowania dialogu międzykulturowego;
- świadomego oraz krytycznego wykorzystywania zdobytej podczas zajęć wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych.

I. Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie:
a) oceny aktywności na zajęciach (udział w dyskusji, analiza materiałów źródłowych) 30 h - 1 ECTS;
b) bieżącego przygotowania do zajęć (krytyczna lektura zadanych tekstów, terminowa realizacja zadań) 30 h - 1 ECTS;
c) prezentacja wybranego tematu na forum grupy 30 h - 1 ECTS.

II. Osoba studiująca ma prawo do 2 usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w każdym semestrze. Nieobecności
należy usprawiedliwiać u osoby prowadzącej. Osoba mająca powyżej dwóch nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób
określony przez osobę prowadzącą. Jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów na podstawie opinii BON mogą mieć
zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50% w każdym semestrze. Nieobecność nie zwalnia z obowiązku nadrobienia
znajomości materiału.
III. Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pracach pisemnych i prezentacjach zaliczeniowych określają zapisy § 3 i 4
uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności
zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną
pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i
redakcji tekstów. Analogiczne zastrzeżenie dotyczy języków słowiańskich, których osoby uczestniczące w zajęciach uczą się w Instytucie
Slawistyki Zachodniej i Południowej. Studenci mogą posługiwać się narzędziami SI tylko w sytuacjach, w których prowadzący dopuszcza
ich użycie.

Nie dotyczy

Wybrana literatura:
Badalanova F. (2002), Folk religion in the Balkans and the Qur’anic accounts of Abraham, “Th e Journal of the Slavic and East European Folklore Association”, 7(1), s. 22–73.
Bandić Dušan, Narodno pravoslavlje, Beograd 2010.
Blagojević Mirko, Religija i crkva u transformacijama društva. Sociološko-istorijska analiza religijske situacije u srpsko-crnogorskom i ruskom (post)komunističkom društvu, Beograd 2005.
Brubaker L. (2012), Inventing Byzantine Iconoclasm, Bristol Classic Press, Bloomsbury.
Cannell F. (2006), Th e Anthropology of Christianity, Duke University Press Books, Duke University Press, Durham.
Casanova José, Religie publiczne w nowoczesnym świecie, przeł. T. Kunz, Kraków 2005.
Czekalski Tadeusz, Brzemię tożsamości. Kościoły prawosławne na Bałkanach w polityce państw komunistycznych w latach 1944-1990, Kraków 2024.
Georgiewa-Okoń J. (2010), Bałkański synkretyzm religijny: kurban, [w:] Od Anatolii po Syberię. Świat turecki w oczach badaczy, red. E. Siemieniec-Gołaś, J. Georgiewa-Okoń, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 69–76.
Głuszek M. (2009), „Neopatryzm” i „ludowość”. Konfl ikt dwóch typów religijności na wsi macedońskiej, [w:] W cieniu drzewa wiar. Studia nad kulturą religijną na pograniczach Slaviae Orthodoxae, red. M. Zowczak, DiG, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 31–56.
Feder Aleksandra, Kreowanie narodowej przestrzeni: o pierwszych inicjatywach wzniesienia belgradzkiej świątyni Świętego Sawy w ujęciu porównawczym, „Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” 2020, nr XXVII.
Gil Dorota, Kulty świętych jako świadectwo tożsamości etniczno-kulturowej – współczesny panteon „Montenegrinorum Sanctorum”, [w:] Obraz świętości – świętość w obrazie, red. P. Dziadul, W. Jóźwiak, I. Lis-Wielgosz, Poznań – Szamotuły 2014, s. 124-131.
Gil Dorota, Prawosławie. Historia. Naród. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności, Kraków 2005.
Gil Dorota, Współczesne oblicza raskołu i herezji w perspektywie kulturowych relacji serbsko-czarnogórskich, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2014, nr 9, z.1, s. 77-84.
Hervieu-Léger Danièle, Religia jako pamięć, przeł. M. Bielawska, Kraków 2007.
Kocój Ewa, Świątynie, postaci, ikony. Malowane cerkwie i monastery Bukowiny Południowej w wyobrażeniach rumuńskich, Kraków 2006.
Lis Izabela, Święci w kulturze duchowej i ideologii Słowian Prawosławnych w średniowieczu (do XV w.), Kraków 2004.
Lubańska Magdalena, Ładykowska Agata, Prawosławie – „chrześcijaństwo peryferyjne?” O teologicznych uwikłaniach teorii antropologicznej i stronniczości perspektyw poznawczych antropologii chrześcijaństwa, „Lud” 2013, t. 97, s. 195-219.
Lubańska M. (2012), Synkretyzm a podziały religijne w bułgarskich Rodopach, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Parzymies A. (red.), Muzułmanie w Europie, Warszawa 2005.
Perica Vjekoslav, Balkan Idols. Religion and Nationalism in Yugoslav States, Oxford 2002.
Szwat-Gyłybowa G. (2005), Haeresis Bulgarica w bułgarskiej świadomości kulturowej XIX i XX wieku, SOW, Warszawa.
Szwat-Gyłybowa G. (2006), Projekt desekularyzacji kultury bułgarskiej w czasach Żiwkowowskich?, [w:] Slavica leguntur. Aktualne problemy badawcze slawistyki, red. J. Królak, J. Molas, Warszawa, s. 333–341.
Turner Victor, Turner Edith L. B., Obraz i pielgrzymka w kulturze chrześcijańskiej, przeł. E. Klekot, Kraków 2009.
Widy-Behiesse M., Zasztowt K. (red.), Islam w Europie. Nowe kierunki badań. Księga ku czci Profesor Anny Parzymies, Warszawa: Dialog 2015.