Dydaktyka przyrody i biologii w szkole podstawowej 1 1400-014DPiBwSP1
Pełny opis: Ćwiczenia przygotowują do wykonywania zawodu nauczyciela biologii i przyrody w szkole podstawowej. Kurs ma na celu kształtowanie warsztatu metodycznego oraz planowanie procesu dydaktycznego w nauczaniu i uczeniu się biologii i przyrody. Ćwiczenia obejmują praktykę prowadzenia zajęć (metody podające, aktywizujące, praktyczne i problemowe), sposoby ewaluacji (pomiar dydaktyczny), kształtowanie umiejętności rozwiązywania problemów. Studenci realizują zadania dydaktyczne umożliwiające projektowanie lekcji, działów, programów nauczania, symulację i testowanie różnorodnych metod, technik i form pracy oraz środków dydaktycznych. Zakres ćwiczeń obejmuje następujące zagadnienia:
(1) Podstawy prawne systemu edukacji w Polsce, kompetencje kluczowe wg UE. (2) Analiza podstawy programowej – cele kształcenia i treści nauczania;
(3) Funkcja celu lekcji, rola kryteriów sukcesu;
(4) Struktura i fazy lekcji, konspekt i scenariusz lekcji;
(5) Operacjonalizacja – projektowanie lekcji, dobór metod, form pracy i środków dydaktycznych;
(6) Metody pomiaru dydaktycznego, oceniania i ewaluacji (w tym: projektowanie i analiza zadań otwartych i zamkniętych);
(7) Warsztat i organizacja pracy, kompetencje nauczyciela;
(8) Metodyka realizacji poszczególnych treści kształcenia.
4 ECTS = 100h pracy studenta: udział w ćwiczeniach 60 h, przygotowanie prac zaliczeniowych - 10 h, zapoznanie się z materiałami dodatkowymi - 30 h.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
fakultatywne
Tryb prowadzenia
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
D.1/E.1.W1. miejsce danego przedmiotu lub rodzaju zajęć w ramowych planach nauczania na
poszczególnych etapach edukacyjnych;
D.1/E.1.W2. podstawę programową danego przedmiotu, cele kształcenia i treści nauczania
przedmiotu lub prowadzonych zajęć na poszczególnych etapach edukacyjnych, przedmiot lub
rodzaj zajęć w kontekście wcześniejszego i dalszego kształcenia, strukturę wiedzy w zakresie
przedmiotu nauczania lub prowadzonych zajęć oraz kompetencje kluczowe i ich kształtowanie w
ramach nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć;
D.1/E.1.W3. integrację wewnątrz- i międzyprzedmiotową; zagadnienia związane z programem
nauczania – tworzenie i modyfikację, analizę, ocenę, dobór i zatwierdzanie oraz zasady
projektowania procesu kształcenia oraz rozkładu materiału;
D.1/E.1.W4. kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, w tym potrzebę
zawodowego rozwoju, także z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz
dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania
aktywności poznawczej uczniów, w tym kreowania sytuacji dydaktycznych; znaczenie autorytetu
nauczyciela oraz zasady interakcji ucznia i nauczyciela w toku lekcji; moderowanie interakcji
między uczniami; rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy oraz znaczenie współpracy
nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i
środowiskiem
pozaszkolnym;
D.1/E.1.W6. metodykę realizacji poszczególnych treści kształcenia w obrębie przedmiotu lub zajęć
– rozwiązania merytoryczne i metodyczne, dobre praktyki, dostosowanie oddziaływań do potrzeb i
możliwości uczniów lub grup uczniowskich o różnym potencjale i stylu uczenia się, typowe dla
przedmiotu lub rodzaju zajęć błędy uczniowskie, ich rolę i sposoby wykorzystania w procesie
dydaktycznym;
D.1/E.1.W7. organizację pracy w klasie szkolnej i grupach: potrzebę indywidualizacji nauczania,
zagadnienie nauczania interdyscyplinarnego, formy pracy specyficzne dla danego przedmiotu lub
rodzaju zajęć: wycieczki, zajęcia terenowe i laboratoryjne, doświadczenia i konkursy oraz
zagadnienia związane z pracą domową;
D.1/E.1.W8. sposoby organizowania przestrzeni klasy szkolnej, z uwzględnieniem zasad
projektowania uniwersalnego: środki dydaktyczne (podręczniki i pakiety edukacyjne), pomoce
dydaktyczne – dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych, w tym elektronicznych i
obcojęzycznych, edukacyjne zastosowania mediów i technologii informacyjno-komunikacyjnej;
myślenie komputacyjne w rozwiązywaniu problemów w zakresie nauczanego przedmiotu lub
prowadzonych zajęć; potrzebę wyszukiwania, adaptacji i tworzenia elektronicznych zasobów
edukacyjnych i projektowania multimediów;
D.1/E.1.W9. metody kształcenia w odniesieniu do nauczanego przedmiotu lub prowadzonych
zajęć, a także znaczenie kształtowania postawy odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania
mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej;
D.1/E.1.W10. rolę diagnozy, kontroli i oceniania w pracy dydaktycznej; ocenianie i jego rodzaje:
ocenianie bieżące, semestralne i roczne, ocenianie wewnętrzne i zewnętrzne; funkcje oceny;
D.1/E.1.W11. egzaminy kończące etap edukacyjny i sposoby konstruowania testów, sprawdzianów
oraz innych narzędzi przydatnych w procesie oceniania uczniów w ramach nauczanego
przedmiotu;
D.1/E.1.W12. diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia w kontekście nauczanego
przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów;
potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania
problemów, i wykorzystywania wiedzy; metody i techniki skutecznego uczenia się; metody
strukturyzacji wiedzy oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności;
D.1/E.1.W14. warsztat pracy nauczyciela; właściwe wykorzystanie czasu lekcji przez ucznia i
nauczyciela; zagadnienia związane ze sprawdzaniem i ocenianiem jakości kształcenia oraz jej
ewaluacją, a także z koniecznością analizy i oceny własnej pracy dydaktyczno wychowawczej;
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
D.1/E.1.U1. identyfikować typowe zadania szkolne z celami kształcenia, w szczególności z
wymaganiami ogólnymi podstawy programowej, oraz z kompetencjami kluczowymi;
D.1/E.1.U2. przeanalizować rozkład materiału;
D.1/E.1.U4. dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów;
D.1/E.1.U6. podejmować skuteczną współpracę w procesie dydaktycznym z rodzicami lub
opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym
D.1/E.1.U7. dobierać metody pracy klasy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii
informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby
edukacyjne;
D.1/E.1.U8. merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i
w domu;
D.1/E.1.U9. skonstruować sprawdzian służący ocenie danych umiejętności uczniów;
D.1/E.1.U11. przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia.
W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
D.1/E.1.K1. adaptowania metod pracy do potrzeb i różnych stylów uczenia się uczniów;
D.1/E.1.K4. promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych
oraz poszanowania praw własności intelektualnej;
D.1/E.1.K8. kształtowania nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł
wiedzy, w tym z Internetu;
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania:
Warunkiem zaliczenia jest odpowiednia frekwencja (dopuszczane są 2 nieobecności), aktywny udział w zajęciach, wykonywanie zadań podczas zajęć oraz wykonanie i zaliczenie wszystkich prac domowych. Poprawność wykonania zadań jest omawiana ustnie na zajęciach.
Nieobecności liczniejsze niż 2 można w uzasadnionych przypadkach odrobić w uzgodnieniu z prowadzącymi.
Literatura
Herr Norman E., The Sourcebook For Teaching Science, Grades 6-12: Strategies, Activities, And Instructional Resources, Jossey-Bass 2009
Swango J. i Steward S. B., Help! I’m teaching in the middle school science, NSTA press, 2003
2018, Czytanie, rozumienie, rozumowanie, Praca zbiorowa pod redakcją Michała Sitka i Elżbiety Barbary Ostrowskiej, Warszawa 2020, https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2020/03/PISA_2018_wyniki_raport.pdf
Praca Zbiorowa (ed. B. Ostrowska, K. Spalik), Uczymy myślenia. Zadania na lekcje przedmiotów przyrodniczych, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa, 2013
Niemierko B. Pomiar Wyników kształcenia, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A, 1999
Niemierko B. Między oceną szkolną a dydaktyką – bliżej dydaktyki, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A, 1991
Bullogh R.V., Początkujący nauczyciel, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2009
Podręczniki do biologii i przyrody w szkole podstawowej z różnych wydawnictw.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, Dz.U. 2017 poz. 356, http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000356/O/D20170356.pdf