Nowy ład międzynarodowy? 6600-02

Wykład interdyscyplinarny – z pogranicza nauki o polityce (stosunki międzynarodowe) i prawa międzynarodowego publicznego. Usystematyzowana prezentacja głównych czynników kształtujących nowy porządek międzynarodowy po II wojnie światowej – w ujęciu funkcjonalnym i normatywnym (aktorzy – normy – instytucje). Kluczowe dla zrozumienia istoty współczesnego ładu międzynarodowego są takie kategorie, jak globalizacja i współzależność; fragmentaryzacja i konflikty, zagrożenia i bezpieczeństwo; suwerenność i integralność terytorialna oraz poszanowanie prawa narodów do samostanowienia.
Tematyka wykładów:
Wykład 1. System międzynarodowy
• Zmiany w społeczności międzynarodowej. Nowi aktorzy – nowe normy i wartości
• Ewolucja – od Pokoju Westfalskiego (1648) do systemu Narodów Zjednoczonych (1945) i Helsinek (1975)
• Zmiany układu sił. Wielkie globalne przebudzenie (dekolonizacja i jej następstwa)
• Aktorzy pozapaństwowi
Wykład 2. Jednostka w stosunkach międzynarodowych
• Rewolucja w dziedzinie praw człowieka
• Prawa mniejszości
• Nowa rola organizacji pozarządowych w systemie międzynarodowym
Wykład 3. Regulacje stosunków międzynarodowych
• Prawo międzynarodowe
• Sądownictwo międzynarodowe
• Organizacje międzynarodowe
Wykład 4. Pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe
• Równowaga siły a legitymizm i demokratyczne wspólnoty
• Konflikty: międzynarodowe i wewnętrzne
• Bronie masowego zniszczenia
• Instytucje bezpieczeństwa międzynarodowego – sojusze a bezpieczeństwo zbiorowe
• Równowaga sił i odstraszanie nuklearne
• Zbrojenia, ograniczanie zbrojeń i rozbrojenie
• Wojskowe i polityczne środki budowy zaufania – „powrót do dyplomacji”
Wykład 5. Międzynarodowe stosunki gospodarcze
• Załamanie się zasad z Bretton Woods
• Organizacje gospodarcze (rola Banku Światowego, MFW, WTO, FAO)
• Nierówności gospodarcze
Wykład 6. Globalizacja. Współzależność. Nowe zagrożenia
• Czynniki dezintegracji – etniczne, religijne, ekonomiczne i inne
• Terroryzm międzynarodowy
• Proliferacja broni masowego zniszczenia
• Państwa słabe, upadające i upadłe
• Migracja – uchodźcy
• Pozapaństwowi aktorzy – międzynarodowe kryminalne struktury terroryzmu, handlu bronią, prania brudnych pieniędzy etc.
• Konflikty a bezpieczeństwo światowe
• Globalne wyzwania: zmiany klimatyczne; ochrona środowiska; strategia „zrównoważonego rozwoju”; demografia – ruchy migracyjne; dostęp do wody i problemy surowcowe.
Wykład 7. Globalne mocarstwa
• Od bipolaryzmu do policentryzmu
• Zmiana roli Stanów Zjednoczonych
• Nowe potęgi: Chiny, Indie, Japonia, Brazylia
• Nowa rola Turcji
• Rosja w kształtowaniu się nowego porządku światowego
• UE: nowa globalna strategia i rzeczywistość
Wykład 8. Fundamenty porządku europejskiego
• Respektowanie zasad polityczno-prawnych
- nienaruszalność granic
- prawo do samostanowienia
- swoboda państw i narodów w określaniu ustroju wewnętrznego i sposobów zapewnienia bezpieczeństwa zewnętrznego
• Poszukiwanie nowej międzynarodowej strategii zapewnienia bezpieczeństwa
Wykład 9. Suwerenność państw
• Redefinicja suwerenności
• Nowa rola społeczeństw
• Zasady demokracji a organizacja ładu światowego
• Ludzki wymiar bezpieczeństwa
Wykład 10. Porządek światowy: nowe wyzwania i zagrożenia
• Nowe trendy: ekstremizm religijny; powrót do militaryzacji polityki zagranicznej i bezpieczeństwa;
• Cechy nowego ładu: współzależność, zmiana, podważanie dotychczasowych fundamentów, złożoność, deficyt zaufania i przywództwa;
• Utrata przewidywalności i sterowalności.
Wykładom towarzyszą konwersatoria i dyskusje. Punktem wyjścia do dyskusji są tezy wykładów oraz lektury zalecone przez wykładowców.