Conspiracy Theories in the USA (Teorie spiskowe w USA) 4219-SH0053
Teorie spiskowe, jak zauważył Robin Sloan, są "trzecią najważniejszą amerykańską dziedziną sztuki, zaraz obok jazzu i komiksów z superbohaterami.” Choć zjawisko to pozostaje ściśle związane z niepokojącymi praktykami oraz procesami społeczno-politycznymi, kultura teorii spiskowych stanowiła jednocześnie przestrzeń ekspresji ironii, satyry oraz działań o charakterze subwersywnym. Początkowo funkcjonująca jako niszowa i analogowa aktywność charakterystyczna dla lat sześćdziesiątych XX wieku, kultura spiskowa stopniowo przekształciła się w rozbudowane przedsięwzięcie medialno-przedsiębiorcze działające w przestrzeni internetowej. Współcześnie osoby propagujące teorie spiskowe, używając tego określenia w szerokim znaczeniu, są obecne na najwyższych szczeblach amerykańskiej polityki i mediów.
Część I: Spiski, teorie i „teorie spiskowe”
• Złota era teorii spiskowych: JFK, Roswell, Apollo 11 i Area 51
• Fundamenty: „Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie” oraz „styl paranoiczny”
• Ewolucja: od „Protokołów mędrców Syjonu” do QAnon
• Amerykańskie spiski: MK-ULTRA, COINTELPRO, Tuskegee Airmen, Inner City Crack i inne…
• Prawda, Trutherism, Truthiness i Post-Truth: The Internet oraz 9/11
Część II: Kultura teorii spiskowych
• Style życia alternatywnej rzeczywistości: wiara, udawanie i fikcyjna wiara
• Zwolennicy teorii spiskowych: od kontrkultury, przez oszołomów po mainstreamową atrakcyjność
• Popkulturowa transformacja kultury teorii spiskowych: od Illuminatów do „Z Archiwum X”
• Fantazje spiskowe, fan fiction inspirowane teoriami spiskowymi oraz „conspiracypasta”
• Propaganda, dezinformacja i instrumentalizacja teorii spiskowych
Część III: Dekonstrukcja (i rekonstrukcja) teorii spiskowych
• Niemożliwe rozmowy: demaskowanie, prebunking i inokulacja informacyjna
• Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka: atak na fakty, ekspertów i instytucje
• Religia, nauka i apokalipsa: rozwój conspirituality
• Przedsiębiorcy teorii spiskowych, InfoWars i „The Onion”
• QAnon, BlueAnon, dokumenty Epsteina oraz administracja Trumpa
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza
• Znajomość podstawowych przyczyn oraz konsekwencji kultury teorii spiskowych w Stanach Zjednoczonych.
• Znajomość głównych perspektyw teoretycznych służących wyjaśnianiu i/lub krytycznej analizie ruchów spiskowych oraz zjawiska spiskowości w USA.
• Rozumienie wpływu oraz dziedzictwa amerykańskich ruchów teorii spiskowych w obrębie mediów cyfrowych i społecznościowych.
• Świadomość kulturowych i etycznych implikacji istotnych dla współczesnych działań aktywistycznych.
Umiejętności
• Krytyczna refleksja nad złożonymi przyczynami i konsekwencjami historycznych oraz współczesnych form spiskowości w Stanach Zjednoczonych.
• Opisywanie i analizowanie procesów oraz zjawisk kulturowych i spiskowych występujących w USA z wykorzystaniem perspektyw historycznych i teoretycznych.
• Analizowanie amerykańskich mediów popularnych zarówno jako odzwierciedlenia przemian kulturowych, jak i czynnika współtworzącego te przemiany.
• Interpretowanie dzieł literatury amerykańskiej, filmu, muzyki oraz sztuk wizualnych w kontekście zmieniających się i konkurujących ze sobą norm kulturowych.
• Samodzielne przygotowanie i przedstawienie krótkiej prezentacji, z wykorzystaniem lub bez wykorzystania cyfrowych artefaktów medialnych, dotyczącej wybranego aspektu amerykańskiej teorii spiskowej lub kultury spiskowej.
• Napisanie krótkiego eseju albo stworzenie cyfrowego artefaktu wraz z pisemnym komentarzem kontekstualizującym w języku angielskim, z zastosowaniem poprawnej gramatyki oraz adekwatnej terminologii teoretycznej, historycznej i naukowej.
• Krytyczna refleksja nad samodzielnie planowanym i realizowanym procesem uczenia się, ukierunkowanym na poszerzanie wiedzy dotyczącej etycznej interwencji kulturowej, oraz aktywne inicjowanie takiego procesu.
Kompetencje społeczne i interpersonalne
• Konstruktywne uczestnictwo w dyskusjach grupowych dotyczących teorii spiskowych oraz kultury spiskowej w Stanach Zjednoczonych.
• Efektywna współpraca w małych grupach przy realizacji projektów związanych ze spiskowością lub kulturą teorii spiskowych.
• Rozwijanie pogłębionej zdolności krytycznej i analitycznej interpretacji wiadomości, propagandy oraz dezinformacji rozpowszechnianych przez media cyfrowe i kulturę popularną w odniesieniu do współczesnej polityki amerykańskiej.
Kryteria oceniania
• Obecność na zajęciach (15%)
• Udział w dyskusjach (15%)
• Wkład w pracę grupową (20%)
• Indywidualna prezentacja lub artefakt cyfrowy (20%)
• Esej LUB artefakt cyfrowy z pisemną kontekstualizacją teoretyczną (30%)
• 5+: 100
• 5: 91 – 99
• 4+: 86 – 90
• 4: 76 – 85
• 3+: 71 – 75
• 3: 61– 70
• 2: 60 – 0
Literatura
Aupers, Stef (2012) ‘Trust No One:’ European Journal of Communication. 27(1). 22-34.
Aupers, Stef (2020) ‘Decoding Mass Media/Encoding Conspiracy Theory.’ Routledge Handbook of Conspiracy Theories. Routledge.
Bell, David and Lee-Jane Bennion-Nixon (2000) ‘The Popular Culture of Conspiracy/The Conspiracy of Popular Culture.’ The Sociological Review. 48(2). 133-152.
Bratich, Jack (2017) ‘If Everyone is a Conspiracy Theorist, is Anyone?’ Pitzer College. https://www.pitzer.edu/mcsi/2017/12/14/jack-bratich-everyone-conspiracy-theorist-anyone/
Coady, David (2021) ‘Conspiracy Theory as Heresy.’ Educational Philosophy and Theory. Taylor & Francis.
Dean, Signe (2018) ‘No, One-Third of Millennials Don't Actually Think Earth Is Flat.’ ScienceAlert.com 4 Apr. https://www.sciencealert.com/one-third-millennials-believe-Flat Earth-conspiracy-statistics-yougov-debunk
Fenster, Mark (2008) Conspiracy Theories: Secrecy and Power in American Culture. Revised Ed. University of Minnesota Press.
Ferguson, Kirby (2020) ‘Constantly Wrong: The Case Against Conspiracy Theories.’ www.thisisnotaconspiracytheory.com
Hofstadter, Richard (1966) The Paranoid Style in American Politics. Knopf. 2008. First Vintage Books Ed.
Hyzen, Aaron and Hilde Van den Bulck (2021) ‘Conspiracies, Ideological Entrepreneurs, and Digital Popular Culture.’ Media and Communication. 9(3). 179-188.
Jenkins, Henry and Wu Ming1 and Colin Maclay (2018) ‘Episode 22: Benjamin Walker and Wu Ming.’ How Do You Like it So Far? The Civic Imagination Project. 17 Oct. http://howdoyoulikeitsofar.org/episode-22-ben-walker-and-wu-ming/
Keating, Joshua (2013) ‘No, 12 Million Americans Don’t Believe the Country is Run by Shape-Shifting Lizards.’ Foreign Policy 2 Apr.
Keeley, Brian (1999) ‘Of Conspiracy Theories.’ The Journal of Philosophy. No. 96.
Knight, Peter (2000) Conspiracy Culture: From Kennedy to the X-Files. Routledge.
Lewandowsky, Stephan and Sander van der Linden (2021) ‘Countering Misinformation and Fake News Through Inoculation and Prebunking.’ European Review of Social Psychology.
Lewandowsky, Stephan (2021) ‘Climate Change Disinformation and How to Combat It.’ Annual Review of Public Health. (1)42. Apr. 10-21.
Ondrak, Joe (2021) ‘How Disinformation Is a New Kind Of Horror Fiction.’ Logically.ai. 29 Oct. https://www.logically.ai/articles/how-disinformation-is-a-new-kind-of-horror-fiction
Phillips, Whitney (2018) ‘The Oxygen of Amplification: Better Practices for Reporting on Extremists, Antagonists, and Manipulators Online.’ Data & Society Research Institute. 22 May.
Popper, Karl (1945) The Open Society and Its Enemies. Princeton University Press. Routledge; 2013.
QAnon Anonymous (2021) Jake Rockatansky, Travis View, and Julien Feeld. ‘Bonus Episode: QAnon is Dead Feat Mike Rothschild.’ 18 Jun.
Sprenger, Richard; James Bullock; Alex Healey; Tom Silverstone; and Katie Lamborn (2019) Flat Earth Rising. The Guardian. https://www.theguardian.com/science/video/2019/feb/05/flat-earth-rising-meet-the-people-casting-aside-2500-years-of-science-video
Stawiszyński, Tomasz (2021) ‘Conspiracy Theories, Aka Alternative Cultures.’ Beyond Flat Earth. Ed. Miłosz Hodun. European Liberal Forum.
Tetraeder, Bryce P. (2026) ‘At Long Last, InfoWars Is Ours.’ The Onion. 20 April. https://theonion.com/at-long-last-infowars-is-ours/
Thompson, Clive (2020) ‘QAnon Is Like a Game—a Most Dangerous Game.’ Wired. 22 Sep. https://www.wired.com/story/qanon-most-dangerous-multiplatform-game/
Tuters, Marc (2017) ‘How conspiracy theories spread online.’ The Conversation. 7 Apr. https://theconversation.com/how-conspiracy-theories-spread-online-its-not-just-down-to-algorithms-133891
van Prooijen, Jan-Willem (2021a) ‘How conspiracy theories bypass people’s rationality.’ Psyche.co. 20 Oct.
van Prooijen, Jan-Willem (2017) ‘Why Education Predicts Decreased Belief in Conspiracy Theories.’ Applied Cognitive Psychology. (31)1.
van Prooijen, Jan-Willem and Joline Ligthart; Sabine Rosema; Yang Xu (2021b) ‘The entertainment value of conspiracy theories.’ British Journal of Psychology. 14 Jul.
Ward, Charlotte and David Voas (2011) ‘The Emergence of Conspirituality.’ Journal of Contemporary Religion. 26(1). 103-121.
Wood, Michael; et al., (2012) ‘Dead and Alive: Beliefs in Contradictory Conspiracy Theories.’ Social Psychological and Personality Science. (3)6.
Zeeuw, D. and Gekker, A. (2023). ‘A God-Tier LARP? QAnon as Conspiracy Fictioning.’ Social Media + Society. 9(1).