Cinema as Soft Power: American Film, Propaganda & Imperial Imagination (Kino jako miękka siła: Amerykański film, propaganda i wyobraźnia imperialna) 4219-SD0098
Kurs bada kino amerykańskie nie tylko jako rozrywkę, lecz jako nośnik kulturowej władzy. Opierając się na koncepcji miękkiej siły Josepha Nye'a — zdolności państwa do osiągania celów przez przyciąganie, a nie przymus — kurs śledzi, jak amerykański film od ery niemego kina aż po współczesne blockbustery służy projekcji wartości, interesów i tożsamości USA na światowy ekran.
Studenci analizują, w jaki sposób filmy hollywoodzkie konstruują tożsamość narodową i realizują cele geopolityczne, świadomie propagandowe lub ideologicznie ambiwalentne. Kurs porusza się chronologicznie przez historię kina, zadając stałe pytanie analityczne: czego ten film chce, żebyśmy myśleli o jego bohaterach? Na to pytanie można odpowiadać precyzyjnie — badając, za kim podąża kamera, jak światło konstruuje autorytet lub zagrożenie, czyja śmierć zostaje ujęta w zbliżeniu, a czyja — nie.
Hollywood nie jest monolitem o jednym programie politycznym. Filmy mogą jednocześnie rekrutować do wojska i satyryzować imperialną zarozumialność; studia mogą propagować różnorodność ze względów rynkowych, jednocześnie reprodukując strukturalne wykluczenia. Kurs uwzględnia tę złożoność i twórców spoza USA, którzy przy użyciu kina kwestionowali wartości propagowane przez kulturę amerykańską.
Praca ideologiczna dokonuje się nie tylko przez narrację, lecz również przez samo tworzenie obrazów. Dlatego kurs wplata stałą analizę wizualną przez cały semestr. W tygodniu 1 zostaje ustanowiony wspólny słownik analityczny: kadrowanie, kąt, oświetlenie, kompozycja i dźwięk — wywodzący się z koncepcji retoryki obrazu Rolanda Barthes'a oraz pojęcia imperialnego spojrzenia. Znajomość produkcji filmowej nie jest wymagana; kurs odbywa się w języku angielskim.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
WIEDZA
Student posiada wiedzę o ramach teoretycznych kluczowych dla kursu: koncepcji miękkiej siły Josepha Nye'a, jej krytyce przez Tannera Murrleesa jako imperializmu kulturowego oraz rozróżnieniu między mięką siłą a ostrą siłą (sharp power) Walkera i Ludwiga.
Student posiada wiedzę o historycznym rozwoju relacji między przemysłem filmowym a państwem USA: od Komitetu Informacji Publicznej Woodrowa Wilsona i Biura Informacji Wojennej po udokumentowane zaangażowanie redakcyjne Pentagonu w ponad 2500 produkcjach oraz rolę CIA w Hollywood po 2001 roku.
Student posiada wiedzę o kluczowych strukturach instytucjonalnych — Kodeksie Produkcyjnym MPAA, procedurach przeglądu scenariuszy przez Pentagon i CIA, autocenzurze studiów — kształtujących polityczną treść kina hollywoodzkiego w kolejnych epokach historycznych.
Student posiada wiedzę o głównych ramach analitycznych dotyczących reprezentacji w kinie amerykańskim: modelu kodowania/dekodowania Stuarta Halla, dokumentacji stereotypów arabskich i muzułmańskich przez Jacka Shaheena, koncepcji orientalizmu Edwarda Saida oraz badań Richarda Dyera nad białością.
Student posiada wiedzę o słownictwie wizualnym i kinematograficznym stosowanym w kursie: kadrowanie, kąt, oświetlenie, kompozycja, dźwięk, montaż oraz pojęcie imperialnego spojrzenia.
UMIEJĘTNOŚCI
Student potrafi stosować pojęcia teoretyczne z zakresu studiów kulturowych — ideologię, hegemonię, dyskurs, reprezentację — do analizy konkretnych filmów amerykańskich, uzasadniając interpretacje dowodem tekstowym z samego filmu.
Student potrafi krytycznie oceniać konkurujące stanowiska naukowe dotyczące roli politycznej Hollywood: odróżniać odczytanie w kategorii miękkiej siły, imperializmu kulturowego i ideologicznej ambiwalencji tego samego filmu.
Student potrafi tworzyć oryginalne analizy pisemne — krótkie prace analityczne, esej śródterminy i finalny esej badawczy — formułujące i uzasadniające argument, co dany film konstruuje, promuje lub kwestionuje.
Student potrafi rozpoznawać i analizować instytucjonalne warunki produkcji kształtujące polityczną treść filmu: rekonstruować zaangażowanie agencji rządowych, studiów i struktur branżowych.
Student potrafi interpretować wizualne i dźwiękowe wybory filmowe — obsadę, kadrowanie, oświetlenie, muzykę, punkt widzenia kamery — jako formy argumentacji, a nie neutralne decyzje estetyczne.
Student potrafi komunikować stanowiska analityczne dotyczące kina, kultury i polityki USA przy użyciu odpowiedniej specjalistycznej terminologii anglojęzycznej.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Student jest gotowy do krytycznej oceny reprezentacji Stanów Zjednoczonych, polityki zagranicznej USA i narodów pozaamerykańskich w mediach i kulturze popularnej.
Student jest gotowy do formułowania świadomych, opartych na dowodach opinii w spornych kwestiach kulturowych i politycznych z wykorzystaniem interdyscyplinarnej perspektywy American Studies.
Student jest gotowy do podejmowania trudnych materiałów historycznych — rasistowskich obrazów, propagandy wojennej, reprezentacji przemocy politycznej — w duchu krytycznej refleksji.
Student jest gotowy do rozpoznawania i odpowiedzialnego podejmowania etycznych implikacji reprezentacji kulturowej: czyje głosy są wzmacniane, czyje są pomijane i jakie skutki mogą mieć reprezentacje dla postrzegania grup społecznych.
Kryteria oceniania
1. Aktywny udział w zajęciach — 20 pkt
Aktywny, przygotowany udział w cotygodniowych dyskusjach, oparty na obejrzeniu wyznaczonych filmów i przeczytaniu lektur.
2. Krótkie prace analityczne (x5) — 25 pkt
Pięć tekstów analitycznych (300-400 słów) przesyłanych przed zajęciami — odpowiedź na film lub lekturę tygodnia.
3. Esej srodterminy — 25 pkt
Analiza jednego filmu z tygodni 1-7 (1500 słów) w kontekście historyczno-politycznym. Termin: tydzień 8.
4. Finalny esej badawczy — 30 pkt
Esej analityczny (2500-3000 słów) na wybrany przez studenta temat, film lub okres. Zatwierdzenie tematu do tygodnia 10.
Skala ocen (łącznie 100 punktów):
100-88 pkt: 5 (bardzo dobry)
87-73 pkt: 4 (dobry)
72-57 pkt: 3 (dostateczny)
56-0 pkt: 2 (niedostateczny)
Literatura
Lektury obowiązkowe:
Nye, Joseph S. Soft Power: The Means to Success in World Politics. PublicAffairs, 2004.
Mirrlees, Tanner. "American Soft Power or American Cultural Imperialism." W: The New Imperialists: Ideologies of Empire, 2006.
Alford, Matthew i Tom Secker. National Security Cinema: The Shocking New Evidence of Government Control in Hollywood. 2017.
Schwartzel, Erich. Red Carpet: Hollywood, China, and the Global Battle for Cultural Supremacy. Penguin Press, 2022.
Robb, David L. Operation Hollywood: How the Pentagon Shapes and Censors the Movies. Prometheus Books, 2004.
Shaheen, Jack G. Reel Bad Arabs: How Hollywood Vilifies a People. Olive Branch Press, 2001.
Stahl, Roger. Militainment, Inc.: War, Media, and Popular Culture. Routledge, 2010.
Engelhardt, Tom. The End of Victory Culture. University of Massachusetts Press, 1995.
Sontag, Susan. Regarding the Pain of Others. Farrar, Straus and Giroux, 2003.
Barthes, Roland. "Rhetoric of the Image." W: Image-Music-Text. Hill and Wang, 1977.
Literatura uzupełniająca:
Althusser, Louis. "Ideology and Ideological State Apparatuses." W: Lenin and Philosophy and Other Essays. Monthly Review Press, 1971.
Gramsci, Antonio. Selections from the Prison Notebooks. International Publishers, 1971.
Hall, Stuart. "Encoding/Decoding." W: Culture, Media, Language. Hutchinson, 1980.
Polan, Dana. Power and Paranoia: History, Narrative, and the American Cinema, 1940-1950. Columbia University Press, 1986.
Alford, Matthew i Tom Secker. Theaters of War: How the Pentagon and CIA Took Hollywood. Media Education Foundation, 2024.
Carruthers, Susan L. The Media at War. Wyd. 2. Palgrave Macmillan, 2011.
Christensen, Terry. Reel Politics: American Political Movies from Birth of a Nation to Platoon. Basil Blackwell, 1987.
Kellner, Douglas. Cinema Wars: Hollywood Film and Politics in the Bush-Cheney Era. Wiley-Blackwell, 2010.
Mirrlees, Tanner. "The Militarization of Movies and Television." Costs of War Project, Watson Institute, Brown University, luty 2025.
Rangwala, S. "Liberal Containment in Marvel Movies of the Trump Era." Canadian Review of American Studies, 2022.
Rogin, Michael. Ronald Reagan, the Movie, and Other Episodes in Political Demonology. University of California Press, 1987.
Suid, Lawrence H. Guts and Glory: The Making of the American Military Image in Film. University Press of Kentucky, 2002.
Walker, Christopher i Jessica Ludwig. "Sharp Power: Rising Authoritarian Influence." National Endowment for Democracy, 2017.
Benshoff, Harry M. i Sean Griffin, red. America on Film. Wyd. 2. Wiley-Blackwell, 2009.
Dyer, Richard. White. Routledge, 1997.
hooks, bell. Black Looks: Race and Representation. South End Press, 1992.
Said, Edward W. Orientalism. Pantheon Books, 1978.