Marxist Literary Theory (Marksistowska teoria krytyczna) 4219-AW234
Wykład ma na celu wyposażenie studentów specjalizacji literaturoznawczych i kulturoznawczych w znajomość najważniejszych tekstów filozoficznych i teoretycznych, które sytuują literaturę i kulturę w kontekście historycznym i ideologicznym. Materiał zorganizowany jest w pięć bloków tematycznych:
I. Źródła i logika dyskursu marksistowskiego — I. Kant, G.W.F. Hegel, K. Marks: dialektyka, praca, alienacja, fetyszyzm towarowy, baza i nadbudowa.
II. Marksizm zachodni i szkoła frankfurcka — M. Weber, G. Lukács, T. Adorno, M. Horkheimer, W. Benjamin, H. Marcuse, J. Habermas: racjonalizacja, urzeczowienie, przemysł kulturowy, aura i reprodukcja techniczna, wymiar estetyczny, sfera publiczna.
III. Ideologia i hegemonia — A. Gramsci, L. Althusser, P. Macherey: hegemonia, aparaty ideologiczne państwa, interpelacja, przemilczenia tekstu i produkcja literacka.
IV. Spektakl i znak — G. Debord, J. Baudrillard: spektakl, ekonomia polityczna znaku, wartość znakowa.
V. Materializm kulturowy i marksistowska krytyka literacka — R. Williams, T. Eagleton, F. Jameson, J. Rancière: struktury odczuwania, kultura jako proces materialny, nieświadomość polityczna, podział zmysłowego.
Każdy wykład wprowadza aparat pojęciowy omawianego autora, umieszcza go w kontekście historycznym i intelektualnym oraz pokazuje jego działanie na przykładzie analizy tekstu literackiego lub zjawiska kulturowego przeprowadzanej przez prowadzącą. Wykład systematyzuje w ten sposób tradycję, do której odwołuje się znaczna część współczesnej krytyki literackiej i kulturoznawczej, i dostarcza studentom aparatu pojęciowego przydatnego we własnych projektach badawczych.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
monograficzne
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: absolwent zna i rozumie w pogłębionym stopniu
K_W01 — miejsce i znaczenie nauk o kulturze i religii, historii, literaturoznawstwa, nauk socjologicznych i nauk o polityce i administracji w systemie nauk, ich specyfikę przedmiotową i ich relacje do innych dyscyplin w ramach dziedzin humanistycznej i społecznej, paradygmat interdyscyplinarności badań oraz potrzebę integrowania perspektyw i metod badawczych w ramach studiów amerykanistycznych (P7S_WG)
K_W03 — terminologię, metody, narzędzia i techniki pozyskiwania danych, wybrane tradycje, szkoły badawcze oraz kierunki ich rozwoju niezbędne do badań zjawisk kulturowych w obu Amerykach (P7S_WG)
K_W07 (nowy) — główne trendy w literaturze i zarys historii literatury północno- i latynoamerykańskiej będące nieodłącznym elementem badań amerykanistycznych, a także podstawy teoretyczne i metodologiczne literaturoznawstwa (P7S_WG)
Umiejętności: absolwent potrafi
K_U06 (nowy, zastępuje K_U01 i K_U02) — interpretować dzieła literatury północno- i latynoamerykańskiej w ich różnych kontekstach (społecznym, kulturowym, politycznym) przy użyciu narzędzi teoretycznych i metodologicznych literaturoznawstwa (P7S_UW)
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
K_K01 (nowy) — krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści dotyczących obydwu Ameryk (P7S_KK)
K_K02 — wykorzystywania zdobytej, interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu studiów amerykanistycznych celem formułowania własnych opinii (P7S_KK)
Matryca: efekt — metoda kształcenia — metoda weryfikacji
Efekt Metoda kształcenia Metoda weryfikacji
K_W01 wykład informacyjny, wykład problemowy egzamin pisemny, część terminologiczna i problemowa
K_W03 wykład informacyjny, prezentacja multimedialna egzamin pisemny, część terminologiczna
K_W07 wykład informacyjny, analiza tekstu źródłowego przez prowadzącą egzamin pisemny, część terminologiczna
K_U06 analiza tekstu źródłowego przez prowadzącą, wykład problemowy egzamin pisemny, część problemowa (zastosowanie wybranego aparatu pojęciowego do krótkiego tekstu)
K_K01 wykład problemowy, sekwencje pytań i odpowiedzi egzamin pisemny, część problemowa
K_K02 wykład problemowy egzamin pisemny, część problemowa
Kryteria oceniania
Egzamin pisemny na zakończenie semestru — 100% oceny końcowej. Egzamin składa się z dwóch części: (a) część terminologiczna — identyfikacja i objaśnienie pojęć omawianych na wykładzie; (b) część problemowa — pytanie otwarte wymagające zastosowania wybranego aparatu pojęciowego do analizy krótkiego tekstu literackiego lub zjawiska kulturowego.
Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest lektura literatury obowiązkowej.
Skala ocen: 92–100% — bdb (5,0); 84–91% — db+ (4,5); 76–83% — db (4,0); 68–75% — dst+ (3,5); 60–67% — dst (3,0); poniżej 60% — ndst (2,0).
Egzamin poprawkowy: egzamin pisemny lub odpowiedź ustna.
Literatura
Literatura obowiązkowa (fragmenty) / Obligatory reading (excerpts)
• Marx, Karl. Capital: A Critique of Political Economy, vol. 1 (1867). New York: International Publishers, 1967. [rozdz. 1, sekcja 4: fetyszyzm towarowy]
• Benjamin, Walter. "The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction." In Illuminations. New York: Harcourt Brace and World, 1968.
• Horkheimer, Max, and Theodor Adorno. "The Culture Industry: Enlightenment as Mass Deception." In Dialectic of Enlightenment: Philosophical Fragments (1947). Ed. G. S. Noerr. Trans. E. Jephcott. Stanford: Stanford University Press, 2002.
• Althusser, Louis. "Ideology and Ideological State Apparatuses." In Lenin and Philosophy and Other Essays. London: New Left Books, 1971.
• Williams, Raymond. Marxism and Literature. New York: Oxford University Press, 1977. [części I i II]
• Jameson, Fredric. The Political Unconscious: Narrative as a Socially Symbolic Act. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1981. [rozdz. 1]
Literatura uzupełniająca / Supplementary reading
• Adorno, Theodor. Aesthetic Theory (1970). Trans. R. Hullot-Kentor. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1997.
• ---. Negative Dialectics (1966). Trans. E. B. Ashton. New York: Seabury Press, 1973.
• ---. The Culture Industry: Selected Essays on Mass Culture. Ed. J. M. Bernstein. London: Routledge, 1991.
• Baudrillard, Jean. For a Critique of the Political Economy of the Sign (1972). Trans. Charles Levin. St. Louis: Telos, 1981.
• Debord, Guy. Society of the Spectacle. Trans. Ken Knabb. London: Rebel Press.
• Gramsci, Antonio. Selections from the Prison Notebooks. Ed. and trans. Q. Hoare and G. Nowell Smith. London: Lawrence & Wishart, 1971.
• Habermas, Jürgen. The Philosophical Discourse of Modernity: Twelve Lectures. Trans. F. Lawrence. Cambridge, Mass.: MIT Press, 1987.
• Hegel, G.W.F. Phenomenology of Spirit. Trans. A. V. Miller. Oxford: Oxford University Press, 1977.
• Kant, Immanuel. Critique of the Power of Judgment.
• Lukács, Georg. History and Class Consciousness: Studies in Marxist Dialectics. Trans. R. Livingstone. Cambridge, Mass.: MIT Press, 1971.
• Macherey, Pierre. A Theory of Literary Production. Boston: Routledge and Kegan Paul, 1978.
• Marcuse, Herbert. The Aesthetic Dimension: Toward a Critique of Marxist Aesthetics. Boston: Beacon Press, 1978.
• Rancière, Jacques. The Politics of Aesthetics: The Distribution of the Sensible. Trans. G. Rockhill. London: Continuum, 2004.
• Weber, Max. The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism.
• Williams, Raymond. The Country and the City. New York: Oxford University Press, 1973.