American Literature I (Literatura amerykańska I) 4219-AW003
Tematy wykładów:
1. Reformacja w Wielkiej Brytanii i narodziny purytanizmu
2. Kultura purytańska w Nowej Anglii w XVII i XVIII wieku; kultura kolonii na Południu
3. Schyłek kalwinizmu i oświecenie w koloniach
4. Poezja i proza amerykańska na przełomie XIX wieku: idee i formy
5. Nacjonalizm kulturowy okresu wczesnej republiki
6. Mroczny romantyzm: E. A. Poe i gotycyzm
7. Amerykańska proza przedwojenna i historia
8. Transcendentalizm amerykański: R. W. Emerson i „intelektualna Deklaracja Niepodległości”
9. Transcendentalizm jako ruch literacki i polityczny
10. Kultura popularna i literatura przed wojną secesyjną
11. Głosy mniejszościowe: afroamerykańskie narracje niewolnicze i William Apess
12. Ciągłość poezji amerykańskiej od W. C. Bryanta do H. W. Longfellowa
13. Nowy Jork jako centrum kulturowe i kariera H. Melville’a
14. Poezja W. Whitmana i E. Dickinson
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Po ukończeniu kursu, student(ka):
WIEDZA
Zna i rozumie:
- główne trendy i wytwory literatury amerykańskiej, gatunki literackie typowe dla literatury amerykańskiej, głównych jej przedstawicieli, w odniesieniu do literatury USA okresu do wojny secesyjnej
- związki pomiędzy kulturą USA i literaturą amerykańską
- interdyscyplinarne konteksty literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej, jej konteksty społeczne i polityczne
- podstawowe trendy w ewolucji literatury amerykańskiej do wojny secesyjnej i ich kontekst kulturowy, społeczny i polityczny
- terminologię używaną w historii literatury amerykańskiej,
- różnorodność literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej
- jak rozwój literatury amerykańskiej był kształtowany przez społeczne i polityczne zmiany w Stanach Zjednoczonych i jak literatura amerykańska odzwierciedlała te zmiany,
UMIEJĘTNOŚCI
Potrafi:
- wykorzystywać wiedzę na temat literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej do opisu i analizy zjawisk kulturowych w USA tego okresu
- interpretować dzieła literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej, w kontekście szeroko pojętej kultury amerykańskiej
- rozpoznawać i omawiać najważniejsze nurty, gatunki i konwencje literatury amerykańskiej omawianego okresu, w tym kazanie purytańskie, autobiografię duchową, narrację niewolniczą, esej, romans gotycki, powieść sentymentalną, poezję romantyczną oraz prozę transcendentalistyczną.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Jest gotów:
- wykorzystywać zdobytą, interdyscyplinarną wiedzę z zakresu literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej celem formułowania własnych opinii, oraz uznawać jej znaczenie w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych;
- uznawać znaczenie literatury amerykańskiej okresu do wojny secesyjnej dla rozumienia współczesnych debat dotyczących tożsamości narodowej, rasy, płci, religii, demokracji, wolności i wykluczenia społecznego;
- krytycznie oceniać kulturowe i ideologiczne uwarunkowania tekstów literackich oraz dostrzegać ich związek z szerszymi procesami historycznymi i społecznymi,
Kryteria oceniania
Końcowy egzamin pisemny będzie zawierał pytania polegające na rozpoznawaniu cytatów, pytania do wyboru, oraz pytania otwarte.
Skala ocen:
0–50% 2 niedostateczny
51–60% 3 dostateczny
61–70% 3+ dostateczny plus
71–80% 4 dobry
81–90% 4+ dobry plus
91–96% 5 bardzo dobry
97–100% 5! celujący / bardzo dobry plus
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
1. Literatura źródłowa:
John Winthrop, “A Modell of Christian Charity” (fragments)
Samuel Danforth, “New-England’s Errand into the Wilderness” (fragments)
Edward Taylor, “Upon a Spider Catching a Fly”
Jonathan Edwards, “Personal Narrative”
Benjamin Franklin, Autobiography, Part II
Phillis Wheatley, “An Hymn to Humanity”
Philip Freneau, “Lines occasioned by a Visit to an old Indian Burying Ground”
Charles Brockden Brown, “Somnambulism”
Walter Channing, “Essay on American Language and Literature”
Washington Irving, “Rip Van Winkle,” “The Legend of Sleepy Hollow”
Edgar Allan Poe, “Berenice,” “The Tell-Tale Heart,” “The Black Cat,” “The Premature Burial”
Nathaniel Hawthorne, “Young Goodman Brown,” “The Gray Champion,” “Endicott and the Red Cross,” “My Kinsman, Major Molineux” (The Scarlet Letter as home assignment)
Ralph Waldo Emerson, Nature (Introduction, Chapter I), The American Scholar (fragments), “Self-Reliance” (fragments)
Henry David Thoreau, Walden (fragments of “Economy”), Civil Disobedience
Frederick Douglass, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave (fragments)
William Cullen Bryant, “The Prairies”
Henry Wadsworth Longfellow, “A Psalm of Life”
Herman Melville, “Bartleby,” Billy Budd, Sailor
Walt Whitman, “Song of Myself” (fragments), “Crossing Brooklyn Ferry”
Emily Dickinson, selected poems
2. Literatura przedmiotu:
Bercovitch, Sacvan, ed. The Cambridge History of American Literature. Vols. 1–4. Cambridge: Cambridge University Press, 1994–2004.
Castronovo, Russ, ed. The Oxford Handbook of Nineteenth-Century American Literature. Oxford: Oxford University Press, 2012.
Hayes, Kevin J., ed. The Oxford Handbook of Early American Literature. Oxford: Oxford University Press, 2008.
Kerkering, John D. The Cambridge Companion to Nineteenth-Century American Literature and Politics. Cambridge: Cambridge University Press, 2018.
Matthiessen, F. O. American Renaissance: Art and Expression in the Age of Emerson and Whitman. New York: Oxford University Press, 1941.
Reynolds, David S. Beneath the American Renaissance: The Subversive Imagination in the Age of Emerson and Melville. New York: Oxford University Press, 1988.