Zarządzanie metropolitalne 4208-ZMet-OG
Celem zajęć „Zarządzanie metropolitalne” jest rozwinięcie wiedzy i kompetencji dotyczących funkcjonowania współczesnych obszarów metropolitalnych oraz wyzwań związanych z ich zarządzaniem w warunkach wielopoziomowego systemu instytucjonalnego.
W ramach zajęć studentki i studenci poznają teorie i praktyki zarządzania metropolitalnego, wykonują własne delimitacje obszarów metropolitalnych oraz uczą się oceny zakresu działań realizowanych na poziomie metropolitalnym. Szczególny nacisk położony jest także na strategiczne zarządzanie metropolią, diagnozowanie problemów rozwojowych, projektowanie logiki interwencji publicznych oraz analizę relacji między aktorami polityki miejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem przypadków w Polsce. Zajęcia prowadzone są w formule konwersatoryjno-warsztatowej i podzielone są na cztery bloki tematyczne:
(1) Skala działalności metropolitalnej
• rola metropolii w rozwoju kraju,
• delimitacja obszarów metropolitalnych,
• zakres działań metropolitalnych.
(2) Strategiczne zarządzanie metropolią
• diagnoza interwencji – wykorzystanie danych w procesach decyzyjnych
• zasady i projekcja interwencji,
• logika interwencji.
(3) Przedsięwzięcia o charakterze metropolitalnym
• interesariusze obszaru metropolitalnego,
• przedsięwzięcia metropolitalne,
• spotkanie lub analiza praktyki funkcjonowania wybranego obszaru metropolitalnego.
(4) Różnorodność systemów zarządzania metropolitalnego na świecie
• system zarządzania obszarem metropolitalnym,
• różnorodność modeli metropolitalnych na świecie.
W trakcie zajęć studentki i studenci pracują indywidualnie lub w małych grupach nad analizą wybranego problemu lub przypadku zarządzania metropolitalnego. Zadania obejmują m.in. przygotowanie delimitacji obszaru metropolitalnego, wykonanie krótkiej diagnozy problemu metropolitalnego, identyfikację interesariuszy oraz konfliktów interesów, analizę dokumentów strategicznych i danych, dobór wskaźników do sformułowanych celów interwencji, klasyfikację różnych systemów metropolitalnych.
Zajęcia rozwijają krytyczne myślenie o zarządzaniu rozwojem metropolitalnym, kompetencje analityczne oraz umiejętność pracy z problemami publicznymi w warunkach złożonego systemu instytucjonalnego.
3 ECTS (65 godzin pracy studenta)
• Zajęcia kontaktowe = 30 h (N)
• Przygotowanie do zajęć i lektur = 15 h (S)
• Przygotowanie analizy przypadku / pracy projektowej = 20 h (S)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
WIEDZA: student/studentka:
1. zna podstawowe koncepcje i modele zarządzania metropolitalnego;
2. rozumie rolę obszarów metropolitalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju i regionów;
3. zna mechanizmy współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego w obszarach funkcjonalnych;
4. zna podstawowe narzędzia strategicznego zarządzania metropolią;
5. rozumie złożoność relacji między interesariuszami polityki metropolitalnej;
6. zna przykłady modeli zarządzania metropolitalnego funkcjonujących w Polsce i na świecie.
UMIEJĘTNOŚCI: student/studentka:
1. potrafi analizować problemy rozwojowe obszarów metropolitalnych;
2. umie interpretować dane społeczno-gospodarcze i przestrzenne dotyczące obszarów metropolitalnych;
3. potrafi identyfikować interesariuszy oraz konflikty interesów w polityce metropolitalnej;
4. umie formułować cele i logikę interwencji publicznych;
5. potrafi przygotować krótką diagnozę strategiczną, policy brief lub rekomendację działań;
6. umie pracować zespołowo nad analizą problemów publicznych;
7. potrafi prezentować i uzasadniać proponowane rozwiązania;
8. potrafi ocenić adekwatność różnych modeli zarządzania metropolitalnego do uwarunkowań instytucjonalnych i politycznych Polski.
KOMPETENCJE: student/studentka:
1. jest gotów do krytycznej oceny polityk miejskich i metropolitalnych;
2. rozumie znaczenie współpracy międzyinstytucjonalnej w zarządzaniu rozwojem;
3. jest przygotowany do uwzględniania różnych perspektyw i interesów w procesie podejmowania decyzji publicznych;
4. posiada kompetencje do uczestnictwa w debacie dotyczącej rozwoju metropolitalnego;
5. jest gotów do samodzielnej analizy problemów publicznych oraz formułowania rekomendacji dla polityk miejskich i regionalnych.
Kryteria oceniania
aktywność i udział w dyskusjach podczas zajęć – 50%
zaliczenie ustne z całości zagadnień poruszanych na zajęciach – 50%
Literatura
Swianiewicz P. (red.), 2025. Zarządzanie obszarami metropolitalnymi i aglomeracjami miejskimi w Polsce. Analizy i Opinie 4(72)/2025, Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego.
Sobala-Gwosdz A., Jarczewski W., Czakon W., Janas K., 2024. Hierarchia funkcjonalna miast w Polsce i jej przemiany w latach 1990–2020. IRMiR. Warszawa-Kraków.
Lackowska M. (2010) Siedem grzechów metropolitalnych [w:] A. Lutrzykowski, R. Gawłowski (red.) Metropolie. Wyzwanie polskiej polityki.
Krukowska J., Lackowska M., 2016, Metropolitalne kolory europeizacji. Instytucjonalizacja współpracy w funkcjonalnych obszarach miejskich w Polsce w świetle nowych instrumentów polityki spójności UE, Studia Regionalne i Lokalne, 1(63): 82–107.
Janas K., Jarczewski W. (red.), 2017, Raport o stanie polskich miast. Zarządzanie i współpraca w miejskich obszarach funkcjonalnych,
Szlachetko J. (red.), 2021. W poszukiwaniu inspiracji. Metropolie w ujęciu porównawczym. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, 2025. Strategia Rozwoju Polski do 2035 – projekt. Warszawa. Raport o stanie miasta 2024. Urząd m.st. Warszawa.