Społeczno – kulturowe przesłanki luki rozwojowej między Europą Środkowo – Wschodnią a Północno – Zachodnią i przesłanki jej przezwyciężenia 4208-SKPLR-OG
Luka rozwojowa między Europą Wschodnią i Zachodnią zarysowała się w XVI w. w następstwie zaistnienia w Anglii i Holandii warunków kulturowych sprzyjających rozwojowi kapitalizmu. Wynikające stąd odmienności kulturowe i różnice rozwojowe są nadal widoczne. Do wyjaśnienia współczesnych różnic gospodarczych posłużą dwie teorie. Teoria instytucjonalna nastawiona jest na poszukiwanie wewnętrznych czynników sprzyjających i niesprzyjających rozwojowi danego społeczeństwa. Teoria centrum peryferie skupia się na analizie czynników zewnętrznych szkodzących rozwojowi danego społeczeństwa jak np. układ relacji międzynarodowych.
Zmniejszenie luki rozwojowej zależy od zwiększenia potencjału innowacyjnego oraz upowszechnienia osobowości racjonalnych czyli prorozwojowego potencjału intelektualnego.
Tematy wykładów
1. Geneza współczesnych organizacji gospodarczych. Powstanie kapitalizmu w efekcie zmiany kulturowej.
2. Wschodnioeuropejski kompleks gospodarczy. Geneza i współczesność.
3. Pułapka średniego rozwoju czy uniwersalna bariera rozwojowa?
4. Współczesne zróżnicowania kultury europejskiej
5. Zarys teorii instytucjonalnej. Instytucje wykluczające i włączające.
6. Instytucje ekskluzywne i inkluzywne oraz ich związek z nierównościami, demokracją i rozwojem gospodarczym.
7. Jakość rządzenia. Różnice między Zachodem i Wschodem w Unii Europejskiej.
8. Kulturowe determinanty jakości rządzenia
9. Korupcja w krajach Wschodu i Zachodu Unii Europejskiej i jej polityczne uwarunkowania
10. Globalne stosunki gospodarcze a teoria centrum – peryferie oraz orientalizm i biały rasizm. Empiryczna weryfikacja
11. Czy europejskie centrum rozwoju gospodarczego zmniejsza potencjał rozwoju krajów Grupy Wyszehradzkiej?
12. Czy reformom gospodarczym po 1990 r. towarzyszyły zmiany kulturowego potencjału rozwoju w krajach Grupy Wyszehradzkiej?
13. Intelektualne zaplecze gospodarki rynkowej i demokracji. Od Kartezjusza i Kanta do wskaźnika głupoty.
14. Jakie są szanse na dołączenie Polski do grupy państw wiodących w rozwoju gospodarki innowacyjnej?
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy student/ka/:
Rozumie na czym polega wpływ kultury na poziom rozwoju gospodarczego i gospodarki na kulturę.
Zna historyczne przesłanki obecnego stanu gospodarki, kultury, i świadomości społecznej w Polsce i krajach UE.
Zna podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego i ich społeczno-kulturowy kontekst w krajach UE oraz umie je zinterpretować z punktu widzenia „pułapki średniego rozwoju” oraz wymogów gospodarki opartej na wiedzy
Potrafi ocenić znaczenie czynników wewnątrzkrajowych i międzynarodowych dla rozwoju Polski i Europy Środkowo – Wschodniej w oparciu o teorie: instytucjonalną, rozwoju zależnego i procesów długiego trwania.
Rozumie pozytywne i negatywne oddziaływanie nierówności dochodów na rozwój gospodarczy i demokrację.
Potrafi ocenić podobieństwa i różnice między modelem rozwoju imitacyjnego a strategią tożsamościową.
Wie co to jest jakość rządzenia i jaki sposób wpływa na rozwój gospodarczy oraz na postawy ludności wobec rynku i demokracji.
W zakresie umiejętności student/ka/…
Interpretuje i analizuje przyczyny oraz przebieg procesów i zjawisk w organizacjach gospodarczych i politycznych oraz wzajemnych relacji między tymi zjawiskami w kontekście rozwoju
W zakresie kompetencji społecznych…
Wykorzystuje w sposób interdyscyplinarny zdobycze wiedzy w odniesieniu do różnych aspektów wiedzy o organizacjach, aby stale rozwijać swoje kwalifikacje.
Kryteria oceniania
obecność 60%, egzamin 40%
Literatura
Acemoglu, Daron, Robinson, James A. 2014. Dlaczego narody przegrywają: źródła władzy, pomyślności i ubóstwa. [Original title: Why nations fail]. Translated by Jerzy Łoziński. Warsaw: Zysk i S-ka.
Acemoglu, Daron, James A. Robinson 2022 Wąski korytarz. Państwa, społeczeństwa i losy wolności, wydawca Zysk i s-ka.
Hryniewicz, J. 2004 Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego, Wydawnictwo naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Hryniewicz J. T. 2015 Polska na tle historycznych podziałów przestrzeni europejskiej oraz współczesnych przemian gospodarczych, społecznych i politycznych, Wydawnictwo
Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2015, ss.514, ISBN 978-83-7383-738-6
Hryniewicz, J.T. Długofalowe zmiany gospodarcze a dystans kulturowy między krajami Grupy Wyszehradzkiej a europejskim centrum innowacyjnego rozwoju, Athenaeum. Polskie Studia
Politologiczne, vol. 89(1)/2026: 235–253, DOI: 10.15804/athena.2026.89.13 ISSN 1505-2192
Hryniewicz, J.T Jakość rządzenia usługami publicznymi, kapitał społeczny a społeczno-kulturowe zróżnicowanie Unii Europejskiej, Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, vol. 74(2)/2022, ss. 181–194 DOI: 10.15804/athena.2022.74.11 ISSN 1505-2192
https://czasopisma.marszalek.com.pl/10-15804/athena.
Hryniewicz, J.T Jakość rządzenia i sprawność biurokratyczna a polityka spójności na tle tradycji kulturowej Europy Środkowo – Wschodniej, Środkowoeuropejskie Studia Polityczne 3/2019
ISSN 1731-7517, DOI 10.14746/ssp.2019.3.1, s. 5- 28
Hryniewicz, J.T Europejskie centrum i peryferie innowacyjnego rozwoju w epoce gospodarki opartej na wiedzy. Czy jest możliwe dołączenie Polski do europejskiego centrum?, (w:) Mikołaj
J. Tomaszyk (red) Polityczno – społeczne i ekonomiczne zmiany w Europie w świetle globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, (stron 227)
Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, Poznań 2017, s. 155-178, ISBN 978-83-65817-16-7
Landes D.S. 2000 Bogactwo i nędza narodów (przeł. H. Jankowska), Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa.