System polityczny RP 4100-3SSPRPO
1. Pojęcie: systemu politycznego, ustroju politycznego, systemu rządów.
Sposoby klasyfikacji systemów politycznych.
2. Ewolucja systemu politycznego Polski: II RP (okres międzywojenny) - PRL - Transformacja demokratyczna w latach 1989-1997.
3. Pojęcie, rodzaje i funkcje konstytucji. Podstawowe cechy konstytucji: a) szczególna treść, b) szczególna forma stanowienia oraz zmiany, c) najwyższa moc prawna. Systematyka konstytucji RP
4. Ewolucja porządku konstytucyjnego w latach 1989 - 1997. Zmiany ustrojowe w latach 1989-1992. Proces przygotowania i uchwalenia: a) tzw. Małej Konstytucji z 17 października 1992 r., b) Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.
5. Konstytucyjne zasady ustroju RP (m.in.: suwerenności narodu, republikańskiej formy państwa, demokratycznego państwa prawnego, reprezentacji politycznej, dwuizbowości parlamentu, pluralizmu politycznego, systemu parlamentarno-gabinetowego, wzajemnej niezależności i współdziałania państwa i kościołów oraz innych związków wyznaniowych, wolności i praw człowieka i obywatela, decentralizacji władzy publicznej i samorządu terytorialnego, społecznej gospodarki rynkowej).
6. Prawa, wolności i obowiązki człowieka i obywatela. Podstawowe pojęcia: wolności jednostki, prawa człowieka, prawa obywatelskie. Generacje praw jednostki. Zasady określające stosunki państwo - jednostka. Podstawowe zasady przewodnie statusu jednostki: a) godności, b) wolności, c) równości. Obywatelstwo: a) sposoby nabycia obywatelstwa polskiego, b) utrata obywatelstwa polskiego. Systematyka wolności i praw w Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. a) wolności i prawa osobiste, b) wolności i prawa polityczne, c) wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne). Środki ochrony wolności i praw w Polsce. Podstawowe obowiązki.
7. Konstytucyjne podstawy systemu źródeł prawa. Akty prawa powszechnie obowiązujące (Konstytucja, ustawa, umowy międzynarodowe, rozporządzenia, akty prawa miejscowego). Akty prawa wewnętrznie obowiązujące (m.in. uchwały, zarządzenia). Prawo krajowe a prawo wspólnotowe.
8. System organów państwowych. Podstawowe pojęcia. Czynniki decydujące o kształcie systemu organów. Organy ustawodawcze. Organy wykonawcze. Sądy i trybunały. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa.
9. System wyborczy w Polsce. Zasady prawa wyborczego (powszechności, równości, bezpośredniości, tajności głosowania, proporcjonalności). Ważność wyborów.
10. Stany nadzwyczajne: stan wojenny, stan klęski żywiołowej, stan wyjątkowy (przyczyny wprowadzenia, czas trwania).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Absolwent:
- definiuje i opisuje podstawowe pojęcia, zasady ustrojowe oraz instytucje systemu politycznego Rzeczypospolitej Polskiej (S3_W02);
- identyfikuje i charakteryzuje kompetencje organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej oraz zasady ich wzajemnych relacji w systemie politycznym RP (S3_W02);
- interpretuje i analizuje podstawowe zasady funkcjonowania systemu politycznego RP, uwzględniając ich uwarunkowania historyczne, prawne i społeczno-polityczne (S3_U03);
- wyjaśnia mechanizmy funkcjonowania instytucji państwowych oraz procesów politycznych w Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do aktualnego stanu wiedzy z zakresu nauk o polityce i administracji oraz nauk prawnych (S3_U03);
- ocenia i weryfikuje poziom własnej wiedzy i przygotowania merytorycznego z zakresu systemu politycznego RP, uwzględniając potrzebę jej dalszego pogłębiania i aktualizowania (S3_K01).
Kryteria oceniania
Zasady zaliczenia przedmiotu:
Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach (dopuszczalna maksymalnie jedna nieusprawiedliwiona nieobecność) oraz terminowe wykonanie wszystkich zadań cząstkowych realizowanych podczas zajęć stacjonarnych i na platformie e-learningowej Kampus.
Ocena końcowa ustalana jest na podstawie wyniku testu końcowego (testu wyboru) w formie pisemnej, obejmującego pytania jednokrotnego i wielokrotnego wyboru.
Metody oceniania (symbole weryfikowanych efektów uczenia się, waga w ocenie końcowej):
Test końcowy (test wyboru) w formie pisemnej - (S3_W02; S3_U03; S3_K01 waga: 100%)
Kryteria oceny:
- Bardzo dobry (5) – 91–100%: Student bezbłędnie definiuje pojęcia ustrojowe, dogłębnie analizuje procesy polityczne i krytycznie ocenia własne przygotowanie merytoryczne.
- Dobry plus (4,5) – 81–90%: Student poprawnie definiuje pojęcia ustrojowe, analizuje procesy polityczne i rzetelnie ocenia własną wiedzę, popełniając nieliczne błędy.
- Dobry (4) – 71–80%: Student definiuje podstawowe pojęcia ustrojowe, poprawnie analizuje procesy polityczne i ocenia własne przygotowanie, popełniając sporadyczne błędy.
- Dostateczny plus (3,5) – 66–70%: Student definiuje podstawowe pojęcia ustrojowe, podejmuje próby analizy procesów politycznych i rozpoznaje braki we własnej wiedzy.
- Dostateczny (3) – 50–65%: Student w stopniu podstawowym definiuje pojęcia ustrojowe, rozpoznaje wybrane procesy polityczne i z pomocą prowadzącego ocenia własną wiedzę.
- Niedostateczny (2) – 0–49%: Student nie opanował podstawowych pojęć ustrojowych, nie potrafi analizować procesów politycznych ani ocenić własnego przygotowania merytorycznego.
Praktyki zawodowe
Nie są wymagane
Literatura
1. Dziemidok-Olszewska B., Kowalska M. , Leszczyńska K., Michalczuk-Wlizło M., Ustrój polityczny Rzeczypospolitej Polskiej w konstytucji 1997 roku, Lublin 2018.
2. Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2016 i nast. wyd.
3. Jakubowski W., Słomka T., Konstytucyjne organy władzy RP w latach 1989-2011 na tle polskich tradycji ustrojowych XIX i XX wieku, Warszawa 2012.
4. Leszczyńska-Wichmanowska K., Sejm i Senat III Rzeczypospolitej, [w:] D. Kupisz, Dzieje polskiego parlamentaryzmu, Warszawa 2022.
5. Materska-Sosnowska A., Słomka T. (red.), Konstytucje polskie z 1952 i 1997 roku: tradycja, instytucje, praktyka ustrojowa, Warszawa 2015.
6. Mołdawa T., Konstytucja RP a standardy współczesnego konstytucjonalizmu w perspektywie minionej dekady, [w:] W. Jakubowski, T. Słomka (red.), Porządek konstytucyjny w Polsce, Warszawa-Pułtusk 2008.
7. Mołdawa T., Konstytucje polskie 1918-1998, Warszawa 1999 i nast. wyd.
Podstawowym aktem normatywnym do nauki przedmiotu jest: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona dnia 2 kwietnia 1997 r.
Inne akty prawne (według aktualnego ich stanu):
• Ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r.o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli
• Ustawa z dnia 14 marca 2003 r.o referendum ogólnokrajowym
• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. kodeks wyborczy
• Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora
• Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r.o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
• Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o Radzie Ministrów
• Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r.o działach administracji rządowej
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej
• Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym
• Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej