Warsztat nauczyciela w zakresie nauczania języka obcego: Rozwijanie i ocenianie sprawności pisania w dobie sztucznej inteligencji 4100-2SPMEN-WNWPAIN

Zadanie: Doskonalenie kompetencji zawodowych nauczycieli języków obcych – dwusemestralne doskonalące studia podyplomowe dla co najmniej 100 czynnych zawodowo nauczycieli języków obcych (angielskiego, francuskiego, niemieckiego) jest finansowane ze środków otrzymanych z Ministerstwa Edukacji Narodowej na podstawie umowy nr

MEN/2026/DKO/159

Wartość finansowania: 635 000, 00 PLN

================================================
1. Charakterystyka kursu
Kurs jest poświęcony rozwijaniu i ocenianiu sprawności pisania w języku obcym w warunkach zmieniających się pod wpływem mediów cyfrowych i generatywnej sztucznej inteligencji. Punktem wyjścia jest współczesne rozumienie pisania nie jako prostego zapisu poprawnych gramatycznie zdań, lecz jako złożonego działania komunikacyjnego, wymagającego uwzględnienia celu wypowiedzi, sytuacji komunikacyjnej, odbiorcy, gatunku tekstu, rejestru, organizacji treści, spójności oraz środków językowych.
Zgodnie z założeniami przedmiotu uczestnicy rozwijają umiejętność analizowania, dobierania, tworzenia i adaptowania metod, materiałów i środków dydaktycznych służących rozwijaniu sprawności pisania oraz poznają zasady oceniania różnorodnych wypowiedzi pisemnych. Integralnym elementem kursu jest krytyczna analiza korzyści i zagrożeń wynikających z zastosowania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w procesie pisania.
Kurs opiera się na podejściu procesowym, działaniowym i ukierunkowanym na gatunki tekstu. Pisanie jest traktowane jako proces obejmujący analizę zadania, generowanie i selekcję treści, planowanie, formułowanie tekstu, jego redagowanie, rewizję i korektę. Poszczególne fazy nie tworzą sztywnej sekwencji, lecz mają charakter rekursywny. Współczesna dydaktyka pisania w warunkach generatywnej AI podkreśla właśnie procesualność pisania oraz konieczność świadomego określania roli człowieka i systemu AI w poszczególnych etapach tworzenia tekstu. Rauter, Wetschanow i Logar ujmują pisanie wspomagane AI jako szczególną formę współdziałania człowiek–maszyna, której kształt zależy od celu i kontekstu sytuacji pisania.
Istotny punkt odniesienia stanowi również ESOKJ wraz z tomem uzupełniającym. Współczesne ujęcie nie ogranicza opisu użycia języka do tradycyjnych czterech sprawności, lecz posługuje się czterema trybami komunikacji: recepcją, produkcją, interakcją i mediacją. Pisanie może zatem stanowić zarówno pisemną produkcję językową, jak i pisemną interakcję czy mediację. "Begleitband" rozszerza ponadto opis kompetencji m.in. o komunikację online.
Generatywna sztuczna inteligencja nie jest podczas kursu traktowana jako osobny „dodatek technologiczny”, lecz jako czynnik zmieniający warunki rozwijania i oceniania sprawności pisania. Duże modele językowe mogą wspierać generowanie pomysłów, planowanie, formułowanie, przeformułowywanie, korektę oraz udzielanie informacji zwrotnej. Nie oznacza to jednak, że użycie AI automatycznie prowadzi do rozwoju kompetencji ucznia. Kluczowe pytanie dydaktyczne brzmi: które operacje poznawcze i językowe powinien wykonać sam uczeń, a które mogą zostać celowo wsparte przez narzędzie cyfrowe?

2. Cele kursu
Celem nadrzędnym jest przygotowanie uczestników do świadomego, metodycznie uzasadnionego i odpowiedzialnego rozwijania oraz oceniania sprawności pisania w nowoczesnym nauczaniu języka obcego.
W wyniku realizacji kursu uczestnicy powinni umieć:
• interpretować pisanie jako kompleksowe działanie komunikacyjne, a nie jedynie ćwiczenie poprawności językowej;
• rozróżniać charakterystyczne cechy języka mówionego i pisanego, uwzględniając współczesne formy komunikacji cyfrowej;
• analizować wypowiedzi pisemne pod względem celu, adresata, gatunku tekstu, rejestru, struktury, koherencji, kohezji i zastosowanych środków językowych;
• projektować zadania ukierunkowane na proces pisania oraz różne rodzaje pisemnej produkcji, interakcji i mediacji;
• stosować adekwatne formy rusztowania dydaktycznego (scaffolding) i stopniowo je redukować;
• dobierać i adaptować materiały do poziomu językowego oraz zróżnicowanych potrzeb uczniów;
• stosować ocenianie kryterialne, kształtujące i sumujące oraz organizować samoocenę i informację zwrotną rówieśniczą;
• odróżniać samodzielną kompetencję pisania od kompetencji tworzenia tekstu z wykorzystaniem zewnętrznych narzędzi;
• celowo integrować generatywną AI w wybrane fazy procesu pisania;
• oceniać jakość informacji zwrotnej generowanej przez AI;
• tworzyć jasne zasady dopuszczalnego użycia AI podczas realizacji zadań;
• projektować takie formy oceniania, które są trafne również w warunkach powszechnej dostępności generatywnej AI;
• rozwijać u uczniów kompetencje w zakresie krytycznego, odpowiedzialnego i transparentnego korzystania ze sztucznej inteligencji (AI literacy).

3. Organizacja treści w pięciu modułach

1 Sprawność pisania i proces tworzenia tekstu w języku obcym, podstawy współczesnej dydaktyki pisania, synchronicznie, 2 godz.
2 Projektowanie zadań rozwijających pisania, zadania, gatunki tekstu, scaffolding, różnicowanie, synchronicznie, 2 godz.
3 Generatywna AI jako element procesu pisania, AI literacy, pisanie wspomagane AI, krytyczna analiza wyników, synchronicznie, 2 godz.
4 Ocenianie tekstów i feedback w dobie generatywnej AI, kryteria, ocenianie kształtujące i sumujące, AI-feedback, synchronicznie, 2 godz.
5 Projektowanie własnej sekwencji dydaktycznej, analiza, adaptacja i przygotowanie konspektu, asynchroniczna, 2 godz.