Warsztat nauczyciela w zakresie metodyki nauczania języka obcego: Rozwijanie i ocenianie sprawności mówienia - produkcja, interakcja, mediacja 4100-2SPMEN-WNRiON
Zadanie: Doskonalenie kompetencji zawodowych nauczycieli języków obcych – dwusemestralne doskonalące studia podyplomowe dla co najmniej 100 czynnych zawodowo nauczycieli języków obcych (angielskiego, francuskiego, niemieckiego) jest finansowane ze środków otrzymanych z Ministerstwa Edukacji Narodowej na podstawie umowy nr
MEN/2026/DKO/159
Wartość finansowania: 635 000, 00 PLN
================================================
Zajęcia mają charakter warsztatowy i opierają się na analizie konkretnych problemów dydaktycznych związanych z rozwijaniem sprawności mówienia w języku niemieckim. Uczestnicy rozpatrują cechy skutecznej komunikacji ustnej oraz analizują kryteria pozwalające określić stopień osiągnięcia zakładanych efektów przez uczących się.
Mówienie traktowane jest jako złożona sprawność obejmująca produkcję ustną, interakcję oraz mediację. Szczególna uwaga poświęcona jest czynnikom, które mogą utrudniać uczniom aktywny udział w komunikacji, oraz sposobom organizowania procesu dydaktycznego tak, aby zwiększać ilość i jakość rzeczywistego użycia języka niemieckiego.
Uczestnicy uczą się dostosowywać zadania do poziomu biegłości językowej uczniów. Analizują zależność między stopniem trudności zadania, oczekiwaną długością i jakością wypowiedzi, formą interakcji oraz zakresem pomocy udzielanej uczącym się. Istotnym zagadnieniem jest projektowanie odpowiedniego wsparcia (Scaffolding), obejmującego m.in. przygotowanie treści, udostępnienie potrzebnych środków językowych, wykorzystanie modeli wypowiedzi oraz stworzenie możliwości wcześniejszego przygotowania i przećwiczenia komunikacji.
Ważnym elementem zajęć jest podejście zadaniowe (Aufgabenorientierung). Uczestnicy analizują różnice między ćwiczeniami, w których mówienie stanowi jedynie element aktywności, a zadaniami wymagającymi rzeczywistej wymiany informacji i osiągnięcia określonego celu komunikacyjnego. Projektowane działania mogą obejmować m.in. rozwiązywanie problemów, wymianę i porównywanie informacji, negocjowanie znaczeń, dokonywanie wyborów oraz wspólne podejmowanie decyzji.
Analizowane są również sposoby dostarczania uczniom treści stanowiących podstawę wypowiedzi, wykorzystanie luki informacyjnej, personalizacji i współpracy oraz dobór form pracy sprzyjających intensywnej komunikacji. Uczestnicy rozważają także relację między płynnością wypowiedzi a jej poprawnością językową.
Integralną część kursu stanowi analiza materiałów do nauczania języka niemieckiego. Uczestnicy oceniają gotowe zadania i ćwiczenia pod kątem ich przydatności w rozwijaniu mówienia, a następnie uczą się je modyfikować, rozszerzać i projektować na nowo zgodnie z poziomem biegłości oraz potrzebami konkretnej grupy uczniów.
Osobny obszar zajęć stanowi ocenianie wypowiedzi ustnych. Uczestnicy pracują z kryteriami odnoszącymi się do produkcji, interakcji i mediacji oraz uczą się wykorzystywać ocenianie i informację zwrotną jako narzędzia wspierające dalszy rozwój kompetencji komunikacyjnej ucznia.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
obowiązkowe
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Po ukończeniu przedmiotu uczestnik:
U1. potrafi wykorzystywać aktualną wiedzę z zakresu dydaktyki mówienia do samodzielnego planowania i prowadzenia zajęć rozwijających produkcję ustną, interakcję i mediację w języku niemieckim. (U1)
U2. potrafi projektować i realizować działania dydaktyczne wspierające uczniów w tworzeniu jasnych, zrozumiałych, płynnych i odpowiednio rozwiniętych wypowiedzi ustnych w języku niemieckim. (U3)
U3. potrafi organizować i moderować komunikację między uczniami oraz dobierać formy pracy i strukturę zadań w sposób zwiększający ich rzeczywisty udział w interakcji ustnej. (U4)
U4. potrafi rozpoznawać trudności ograniczające aktywność uczniów w komunikacji ustnej oraz projektować adekwatne wsparcie dydaktyczne, obejmujące m.in. przygotowanie treści, środki językowe, modelowanie oraz przygotowanie do wypowiedzi. (U4, U7)
U5. potrafi analizować i oceniać materiały dydaktyczne, a także dobierać, modyfikować i samodzielnie tworzyć zadania rozwijające sprawność mówienia, z uwzględnieniem poziomu biegłości i zróżnicowanych potrzeb uczniów. (U7)
U6. potrafi stosować odpowiednie kryteria i techniki oceniania wypowiedzi ustnych oraz formułować informację zwrotną wspierającą dalszy rozwój sprawności mówienia ucznia. (U8)
Kryteria oceniania
Kurs kończy się zaliczeniem na ocenę. Podstawą oceny jest aktywna i systematyczna praca podczas zajęć oraz realizacja zadań wykonywanych indywidualnie i grupowo.
W trakcie zajęć uczestnicy analizują problemy dydaktyczne związane z rozwijaniem i ocenianiem sprawności mówienia, oceniają przykładowe materiały i zadania oraz wspólnie opracowują propozycje ich modyfikacji i zastosowania w pracy z uczniami.
Ocena uwzględnia zaangażowanie w pracę podczas zajęć, jakość wykonanych zadań, umiejętność współpracy w grupie oraz trafność i poprawność proponowanych rozwiązań dydaktycznych.
Przy ocenie brane są pod uwagę w szczególności: poprawność merytoryczna i metodyczna, umiejętność analizy problemu, dostosowanie proponowanych rozwiązań do celu komunikacyjnego, poziomu biegłości i potrzeb uczniów, właściwy dobór metod i form pracy oraz umiejętność uzasadnienia podejmowanych decyzji dydaktycznych.
Literatura
Literatura podstawowa
Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment—Companion volume. Council of Europe Publishing.
Funk, H., Kuhn, C., Skiba, D., Spaniel-Weise, D., & Wicke, R. E. (2014). Aufgaben, Übungen, Interaktion (Deutsch Lehren Lernen, Bd. 4). Klett-Langenscheidt / Goethe-Institut.
Rösler, D. (2023). Deutsch als Fremdsprache: Eine Einführung (2., aktualisierte und erweiterte Aufl.). J. B. Metzler.
Barkowski, H., Grommes, P., Lex, B., Vicente, S., Wallner, F., & Winzer-Kiontke, B. (2014). Deutsch als fremde Sprache (Deutsch Lehren Lernen, Bd. 3). Klett-Langenscheidt / Goethe-Institut.
Literatura uzupełniająca
Grotjahn, R., & Kleppin, K. (2015). Prüfen, Testen, Evaluieren (Deutsch Lehren Lernen, Bd. 7). Klett-Langenscheidt / Goethe-Institut.
Rösler, D., & Würffel, N. (2020). Lehr- und Lernmedien (Deutsch Lehren Lernen, Bd. 5, Neubearbeitung). Klett.
Hallet, W., & Königs, F. G. (Eds.). (2013). Handbuch Fremdsprachendidaktik. Klett/Kallmeyer.