Warsztat nauczyciela w zakresie metodyki nauczania języka obcego: Nauczanie i ocenianie środków językowych - aspekty leksykalne, gramatyczne, ortograficzne oraz fonetyczne 4100-2SPMEN-WNNiON

Opanowanie zasobu leksykalnego oraz struktur gramatycznych jest powszechnie uznawane za podstawowy cel nauczania i uczenia się języka obcego. Znacznie rzadziej równie istotną uwagę poświęca się rozwijaniu kompetencji ortograficznej i fonetycznej, mimo że wszystkie te komponenty współtworzą kompetencję językową i rozwijają się równolegle. W praktyce szkolnej zagadnienia ortograficzne i fonetyczne są często marginalizowane, co wynika z
ograniczonej liczby godzin dydaktycznych oraz z powszechnego przekonania, że umiejętności poprawnej wymowy i pisowni rozwijają się samoistnie wraz z postępem językowym uczących się.
Celem kursu jest zakwestionowanie tego przekonania oraz pokazanie, że rozwój kompetencji fonetycznej i ortograficznej może być skutecznie planowany i realizowany poprzez ich
systematyczną integrację z nauczaniem pozostałych środków językowych. Uczestnicy poznają zasady projektowania jednostek lekcyjnych, w których zagadnienia fonetyczne i ortograficzne stanowią integralny element pracy nad leksyką i gramatyką, a nie odrębny komponent dydaktyczny. Równocześnie kurs obejmuje problematykę oceniania poszczególnych środków językowych, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki oceny wymowy oraz jej odmienności w stosunku do oceniania błędów gramatycznych,
ortograficznych i leksykalnych.
Pracując z autentycznymi oraz podręcznikowymi materiałami dydaktycznymi, uczestnicy rozwiną umiejętność diagnozowania potencjału fonetycznego jednostek lekcyjnych, doboru
relewantnych zagadnień fonetycznych z perspektywy komunikacyjnej i kontrastywnej oraz projektowania ćwiczeń integrujących rozwój wszystkich środków językowych. Adaptację
materiałów dydaktycznych poprzedzać będzie ich analiza pod kątem celów lekcji, zakresu tematycznego, trenowanych sprawności językowych, wprowadzanej leksyki i struktur gramatycznych oraz możliwości naturalnego włączenia ćwiczeń ortograficzno-fonetycznych do procesu dydaktycznego.

Kurs obejmuje następujące moduły tematyczne:
1. Model trzystopniowej integracji zagadnień fonetycznych z nauczaniem środków językowych – skanowanie jednostki lekcyjnej (analiza celów, zakresu tematycznego, rozwijanych sprawności oraz wprowadzanych środków językowych); selekcja
zagadnień fonetycznych z uwzględnieniem ich relewantności kontrastywnej, komunikacyjnej oraz frekwencyjnej; adaptacja dydaktyczna oraz łączenie z ich leksyką i gramatyką danej jednostki lekcyjnej poprzez dobór odpowiednich metod, ćwiczeń i zadań.
2. Typologia ćwiczeń fonetycznych i ortograficznych oraz ich integracja z nauczaniem środków językowych –typy ćwiczeń oraz kolejność ich przeprowadzania, zasada wielokanałowości, stopniowanie trudności, zależność od rozwijanej sprawności językowej, sposoby wizualizacji zjawisk fonetycznych w
leksyce i gramatyce (akcent wyrazowy, grupa akcentowa, cechy jakościowe i ilościowe samogłosek).
3. Fonetyka a gramatyka – integracja ćwiczeń wymowy z zagadnieniami morfologicznymi i fleksyjnymi (m.in. szyk wyrazów a intonacja pytań, liczba mnoga a alternacje głoskowe, stopniowanie przymiotnika a wokalizacja /r/, akcent wyrazowy w wyrazach złożonych i derywatach).
4. Fonetyka a leksyka – struktury akcentowe, trudne segmenty foniczne, ich zbitki oraz projektowanie ćwiczeń fonetycznych w typowych kontekstach komunikacyjnych danej jednostki lekcyjnej (powitanie, przedstawianie się, zakupy, dni tygodnia,
aktywności dnia codziennego, zakupy).
5. Fonetyka i ortografia – rola alfabetu fonetycznego IPA w dydaktyce języka niemieckiego; fonobrazki jako metoda rozwijania świadomości fonologiczno - grafemicznej; relacje fonologiczno-grafemiczne w rozwijaniu kompetencji ortograficzno-fonetycznej; typologia ćwiczeń ortograficzno-fonetycznych; czytanie
głośne jako metoda rozwijania kompetencji fonetycznej i fosylizacji relacji grafemiczno-fonologicznych, zasada morfologiczna w pisowni.
6. Fonetyka, gramatyka i leksyka w grach dydaktycznych – funkcje gier i zabaw w nauczaniu środków językowych, projektowanie aktywności ukierunkowanych na rozwój kompetencji środków językowych z naciskiem na aspekt fonetyczny oraz
dobór momentu ich zastosowania w toku lekcji.
7. Odstępstwa czy błędy? – typologia odstępstw językowych, interferencja języka ojczystego i pierwszego języka obcego, techniki korekty oraz specyfika oceniania wymowy na tle oceniania poprawności gramatycznej, ortograficznej i leksykalnej.
8. Projektowanie jednostki lekcyjnej integrującej nauczanie środków językowych – analiza jednojęzycznych podręcznikowych materiałów dydaktycznych, ich ocena pod kątem potencjału fonetycznego (skanowanie) oraz wybór tematów integrujących
rozwój kompetencji fonetycznej, ortograficznej, leksykalnej i gramatycznej. Analiza i ocena propozycji ćwiczeń.
9. Projektowanie i ewaluacja autorskich materiałów dydaktycznych integrujących środki językowe – opracowanie własnych ćwiczeń integrujących nauczanie środków językowych do podręczników szkolnych, uzasadnienie przyjętych rozwiązań
metodycznych, etapy ich wdrażania w jednostce lekcyjnej, prezentacja projektów oraz ich ewaluacja z perspektywy skuteczności dydaktycznej.