Języki i kultury w Europie 4100-2SJiKwE
Treści programowe
Przedmiot wprowadza studentki i studentów w zagadnienia edukacji różnojęzycznej i wielokulturowej, rozwijając ich kompetencje w tym zakresie. Zajęcia kształtują otwartość, akceptację i zrozumienie różnych języków i kultur, przygotowując przyszłych nauczycieli do pracy w zróżnicowanym środowisku szkolnym i umożliwiając im skuteczne wspieranie uczniów ze środowisk różnojęzycznych i wielokulturowych.
W drugim semestrze studentki i studenci poznają podstawy różnorodności językowej na świecie, z naciskiem na sytuację w Polsce i w Europie. Omówione zostaną mechanizmy polityki edukacyjnej i językowej Unii Europejskiej, Rady Europy, ONZ oraz Europejskiego Centrum Języków Nowożytnych (ECML). Przedstawione będą także instytucje promujące edukację na rzecz różnorodności językowej i kulturowej oraz najważniejsze europejskie programy edukacyjne.
Centralnym elementem zajęć w semestrze letnim jest realizacja projektu interkulturowego opartego na przeprowadzaniu wywiadów z cudzoziemcami mieszkającymi w Polsce. Wywiady pozwalają studentkom i studentom analizować zróżnicowane, subiektywne perspektywy rozmówców – zarówno te dotyczące ich krajów pochodzenia, jak i te odnoszące się do polskiej kultury, języka i praktyk społecznych. Projekt ten stanowi główne zadanie kursu, zaś pozostałe aktywności i analizy przygotowują do jego rzetelnego i świadomego wykonania.
Realizacja wywiadów oraz praca z materiałem jakościowym sprzyjają rozwijaniu umiejętności analitycznych, interpretacyjnych i organizacyjnych, a także pogłębiają refleksję nad różnojęzycznością i wielokulturowością w praktyce. Praca zespołowa nad projektem pomaga kształtować odpowiedzialność, współpracę oraz otwartość, przygotowując studentki i studentów do pracy w zróżnicowanym środowisku szkolnym i do krytycznej analizy zjawisk związanych z edukacją językową w kontekście europejskim i globalnym.
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza
• Pogłębia znajomość dokumentów i regulacji dotyczących europejskiej i krajowej polityki językowej, szczególnie w zakresie ich wpływu na funkcjonowanie osób migrujących oraz na interpretację różnorodności językowej z perspektywy społeczności przyjmującej i społeczności pochodzenia (K_W08).
• Zna i rozumie zależności między instytucjami wspierającymi wielojęzyczność a realnymi doświadczeniami cudzoziemców mieszkających w Polsce, analizując te doświadczenia na podstawie przeprowadzonych wywiadów (K_W08).
• Rozumie zróżnicowane, subiektywne perspektywy cudzoziemców dotyczące polskiej kultury, języka i praktyk społecznych oraz potrafi umieścić je w szerszym kontekście edukacyjnym i społecznym (K_W08).
• Zna przykłady inicjatyw i programów międzykulturowych, które pozwalają łączyć wiedzę teoretyczną z analizą realnych danych jakościowych, takich jak narracje i doświadczenia uczestników wywiadów (K_W08).
Umiejętności
• Potrafi analizować, interpretować i porównywać narracje cudzoziemców dotyczące polityk językowych i edukacyjnych, uwzględniając zarówno perspektywę kraju pochodzenia, jak i doświadczenia w Polsce (K_U04).
• Potrafi identyfikować problemy i wyzwania związane z funkcjonowaniem osób o odmiennych profilach językowych i kulturowych w Polsce, formułując rozwiązania dydaktyczne oparte na danych empirycznych z własnego projektu badawczego (K_U04).
• Potrafi zaplanować, przeprowadzić i opracować projekt interkulturowy, w tym przygotować narzędzia badawcze, przeprowadzić wywiady, zorganizować pracę zespołową i przedstawić wyniki w formie prezentacji lub raportu (K_U12).
• Potrafi dokonać pogłębionej autorefleksji nad własnymi przekonaniami kulturowymi i językowymi, konfrontując je z perspektywą rozmówców z różnych krajów, oraz odnieść te refleksje do przyszłej praktyki zawodowej (K_U04, K_U12).
Kompetencje społeczne
• Jest gotów do krytycznej analizy polityk językowych i praktyk edukacyjnych, odnosząc je zarówno do danych teoretycznych, jak i zebranych w projekcie relacji cudzoziemców (K_K01).
• Przejawia postawę otwartości i wrażliwości międzykulturowej, rozumiejąc, że interpretacje kultury, języka i tradycji mogą różnić się w zależności od perspektywy rozmówcy i jego doświadczeń migracyjnych (K_K01).
• Jest przygotowany do współpracy zespołowej na każdym etapie projektu interkulturowego – od planowania, przez badanie terenowe, aż po analizę i prezentację wyników – oraz potrafi wspierać innych w rozwiązywaniu problemów związanych z edukacją w środowisku wielojęzycznym (K_U12, K_K01).
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania:
Podstawą zaliczenia zajęć są:
• obecność na zajęciach,
• przygotowanie do zajęć: znajomość zalecanych pozycji bibliograficznych (broszury, artykuły, strony internetowe), przygotowanie wymaganych prezentacji, złożenie dokumentacji z zajęć,
• aktywność (udział w dyskusjach i refleksji),
• prezentacje związane z tematyką zajęć.
Kryteria zaliczenia zajęć:
Obecność na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszcza się jedną nieobecność w cyklu siedmiu zajęć w semestrze. Pozostałe nieobecności muszą zostać odrobione poprzez uczestnictwo w zajęciach innej grupy (za zgodą prowadzącego) lub wykonanie dodatkowej pracy.
Aby zaliczyć przedmiot, należy uzyskać ocenę pozytywną ze wszystkich prac podlegających ocenie.
Metody oceniania
Łączna liczba punktów: 50 pkt
Minimalny próg zaliczenia całego kursu: 30 pkt (60%)
ZADANIE 1 (40%)
Analiza opracowań wywiadów z lat poprzednich oraz symulacja wywiadu
Forma: praca w grupach 3–4-osobowych + elementy indywidualne
Maksymalna liczba punktów: 20 pkt
Minimalna liczba punktów do zaliczenia: 12 pkt (60%)
Weryfikowane efekty: K_W08, K_U04, K_U12, K_K01
Kryteria oceny – Zadanie 1
A. Część pisemna (15 pkt)
Punkty ujemne za nieterminowość odejmowane są od całkowitego wyniku za zadanie:
• Opóźnienie do 1 tygodnia: –1 pkt
• Opóźnienie powyżej 1 tygodnia: –2 pkt
Kryteria merytoryczne:
• Zgodność z wymogami technicznymi – 1 pkt
• Kompletność analizy – 2 pkt
• Poprawność stylistyczna i gramatyczna – 1 pkt
• Jakość opisu kluczowych faktów – 3 pkt
• Jakość osobistego podsumowania – 3 pkt
• Jakość materiałów przygotowanych do symulacji – 3 pkt
• Dobór i opis źródeł – 2 pkt
B. Część ustna – Symulacja wywiadu (5 pkt)
• Spójność i adekwatność przedstawionych ról – 2 pkt
• Jakość pytań i przebieg rozmowy – 2 pkt
• Sposób prezentacji, komunikacja i współpraca w grupie – 1 pkt
0 pkt – w przypadku nieprzygotowania lub nieobecności.
ZADANIE 2 (60%)
Projekt interkulturowy: wywiad z cudzoziemcem / Polakiem z doświadczeniem migracyjnym / przedstawicielem mniejszości narodowej lub etnicznej
Forma: praca w grupach 3–4-osobowych + część indywidualna
Maksymalna liczba punktów: 30 pkt
Minimalna liczba punktów do zaliczenia: 18 pkt (60%)
Weryfikowane efekty: K_W08, K_U04, K_U12, K_K01
A. Część grupowa (20 pkt)
Nieterminowe złożenie dokumentacji wywiadu (koordynator grupy):
• Opóźnienie do 1 tygodnia: –1 pkt
• Opóźnienie powyżej tygodnia: –2 pkt
Kryteria merytoryczne:
• Jakość przygotowania materiałów do przeprowadzenia wywiadu – 5 pkt
• Jakość slajdów – 5 pkt
• Jakość nagrania (treści i dźwięku) – 5 pkt
• Jakość prezentacji ustnej i omówienia wyników – 5 pkt
B. Część indywidualna (10 pkt)
Nieterminowa karta samooceny:
• opóźnienie: –2 pkt
Nieterminowa praca indywidualna:
• opóźnienie do 1 tygodnia: –1 pkt
• powyżej tygodnia: –2 pkt
Kryteria merytoryczne:
• Zgodność z instrukcją – 1 pkt
• Jakość opisu całego wywiadu – 2 pkt
• Jakość opisu własnego wkładu – 2 pkt
• Jakość samooceny – 3 pkt
• Dobór i opis źródeł – 2 pkt
Skala ocen końcowych
Punkty Ocena
30–32 pkt dostateczny (3.0)
33–35 pkt dostateczny plus (3.5)
36–39 pkt dobry (4.0)
40–43 pkt dobry plus (4.5)
44–47 pkt bardzo dobry (5.0)
48–50 pkt celujący (5.5)
• 48–50 pkt = celujący (5!
Uwaga końcowa
W przypadku niedostarczenia pracy w terminie lub uzyskania oceny niedostatecznej student ma prawo do poprawy w uzgodnionym terminie lub podczas sesji poprawkowej.
Zasady korzystania ze sztucznej inteligencji (AI)
Korzystanie z narzędzi AI jest możliwe wyłącznie za zgodą prowadzącego i po wcześniejszym zatwierdzeniu zakresu ich zastosowania.
Dopuszczalne zastosowania obejmują:
• korektę językową tekstów (gramatyka, stylistyka, ortografia),
• generowanie ilustracji do prezentacji – pod warunkiem, że zasadniczą część materiału stanowią samodzielnie opracowane treści oraz autentyczne zdjęcia.
Wykorzystanie narzędzi AI bez zgody prowadzącego i wcześniejszego uzgodnienia będzie traktowane jako naruszenie zasad samodzielności, co skutkuje uznaniem pracy za niesamodzielną i oceną niedostateczną.
Literatura
Literatura i materiały do kursu
1. Publikacje książkowe i artykuły (do przeczytania lub omówione na zajęciach)
Obowiązkowe – bez powtórzeń
• Kubin, K. (red.) (2015). (Nie)widzialne granice. O tym, co dzieli i łączy w wielokulturowości. Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej (FRS).
• Kubin, K. (red.) (2015). (In)Visible Borders. On What Divides and Binds in Social Diversity. Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej (FRS).
• Olszewska, A., Zawadzka, A. (2009). Przespaceruj się w moich butach. O spotkaniach międzykulturowych. Instytut Spraw Publicznych.
– wersja elektroniczna: https://docplayer.pl/11239830-Agnieszka-olszewska-agnieszka-zawadzka-o-spotkaniach-miedzykulturowych.html
Propozycje dodatkowe (szczególnie przydatne do wywiadów):
• Ting-Toomey, S. Communicating Across Cultures.
• Holliday, A., Hyde, M., Kullman, J. Intercultural Communication. An Advanced Resource Book.
• Rubin, H. J., Rubin, I. S. Qualitative Interviewing. The Art of Hearing Data.
• Kvale, S., Brinkmann, S. InterViews. Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing.
(dwie ostatnie pozycje pomagają studentom przygotować pytania, prowadzić rozmowę i analizować dane).
2. Strony internetowe – przygotowanie do wywiadów o kulturze, komunikacji, stereotypach
Kultura w Polsce
• Culture.pl – portal o kulturze polskiej, Instytut Adama Mickiewicza:
• wersja polska: https://culture.pl/pl
• wersja angielska: https://culture.pl/en
Gesty i komunikacja niewerbalna
• O gestach, na które trzeba uważać – „Pułapki gestów”:
https://kielban.pl/2022/07/gesty-tarapaty/
• Gest w komunikacji interkulturowej (YouTube):
https://www.youtube.com/watch?v=5xiY2i7vRNU
• Gest w komunikacji interkulturowej – Jak to badają psycholingwiści? DRK 2018 (YouTube):
https://www.youtube.com/watch?v=x222c5rRg8M
(Przydatne przy analizie różnic komunikacyjnych rozmówców.)
Stereotypy i percepcje narodowe
• „Czy to prawda, co mówią o nas inni?” (o stereotypach o Polakach):
http://www.fakt.pl/wydarzenia/7-krzywdzacych-mitow-na-temat-polakow-stereotypy-na-temat-polakow,artykuly,483077.html
• Europejskie stereotypy – zestawienie „The Guardian”:
http://www.guardian.co.uk/world/interactive/2012/jan/26/european-stereotypes-europa
• Cultural Etiquette Around the World – zasady zachowań w wielu krajach:
http://www.ediplomat.com/np/cultural_etiquette/cultural_etiquette.htm
(Pomocne przy interpretacji wypowiedzi rozmówców.)
Symbolika liczb i przesądy (dla tematów kultury i mentalności)
• Liczbowe zabobony:
http://www.matematyka.wroc.pl/ciekawieomatematyce/liczbowe-zabobony
• Etnografia Lubelszczyzny – wierzenia o liczbach:
http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/etnografia-lubelszczyzny-ludowe-wierzenia-o-liczbach/
Konflikty na świecie – kontekst biograficzny rozmówców
(Pomocne, gdy rozmówca pochodzi z kraju dotkniętego konfliktem.)
• Konflikty międzynarodowe współczesnego świata:
https://zalicz.net/16220/konflikty-mi%C4%99dzynarodowe-wsp%C3%B3%C5%82czesnego-%C5%9Bwiata
• Mapa wojen i konfliktów na świecie:
https://wszystkoconajwazniejsze.pl/mateusz-m-krawczyk-mapa-wojen-i-konfliktow-na-swiecie/
• Konflikty na świecie – lista:
https://opracowania.pl/opracowania/geografia/konflikty-na-swiecie,oid,1704
3. Podstawowa komunikacja w języku ukraińskim
(dla studentów przeprowadzających wywiady z osobami z Ukrainy)
• 50 języków – język ukraiński:
https://www.goethe-verlag.com/book2/PL/PLUK/PLUK002.HTM
• Krótkie rozmówki ukraińskie – Lernissimo:
https://www.loecsen.com/fr/cours-ukrainien
|
W cyklu 2025L:
Literatura i materiały do kursu |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: