Strategie samorozwoju i dbania o dobrostan w pracy nauczyciela języka obcego 4100-1SPMEN-SSAMiDD

Zadanie: Doskonalenie kompetencji zawodowych nauczycieli języków obcych – dwusemestralne doskonalące studia podyplomowe dla co najmniej 100 czynnych zawodowo nauczycieli języków obcych (angielskiego, francuskiego, niemieckiego) jest finansowane ze środków otrzymanych z Ministerstwa Edukacji Narodowej na podstawie umowy nr

MEN/2026/DKO/159

Wartość finansowania: 635 000, 00 PLN

================================================

W początkowej części cyklu uczestnicy podejmują pracę nad rozpoznaniem specyfiki stresu zawodowego nauczyciela języków obcych oraz czynników wpływających na ich funkcjonowanie w środowisku pracy. Następnie perspektywa ta zostaje poszerzona o zagadnienia związane z dobrostanem nauczyciela, rozumianym jako zdolność do utrzymywania równowagi pomiędzy wymaganiami zawodowymi a dostępnymi zasobami osobistymi i społecznymi. Praca uczestników ukierunkowana jest na łączenie analizy własnych doświadczeń zawodowych z wiedzą psychologiczną oraz rozwijanie umiejętności świadomego planowania działań wspierających rozwój zawodowy, w tym rozwijanie rezyliencji (prężności psychicznej), rozumianej jako zdolność do skutecznego radzenia sobie z trudnościami i odbudowywania zasobów.

Omawiane i trenowane są także umiejętności szczególnie stresogennych obszarów takich, jak umiejętności sprawnej komunikacji dostosowanej do specyficznych predyspozycji i preferencji uczniów w obszarze komunikacji dydaktycznej i wychowawczej, zarówno w interakcji z klasą szkolną jak i indywidualnymi uczniami.
Ważnym obszarem tematycznym omawianym w tym bloku tematycznym jest doskonalenie wiedzy i umiejętności radzenia sobie z takim stresogennym obszarem pracy nauczyciela, jak konflikt. Dotyczy umiejętności radzenia sobie z konfliktami o różnym obszarze i natężeniu: w klasie szkolnej, z kadrą dydaktyczną i zarządzającą, rodzicami i uczniami.

Cykl zajęć rozpoczyna się treningiem autodiagnozy i samowiedzy w obszarze utrwalonych nawykowo sposobów radzenia sobie z stresem. Uczestnicy kursu dokonują analizy swoich preferencji w tym zakresie oraz uczą się sposobów rozpoznawania strategii antystresowych, ich skuteczności oraz ich wartości dla budowania stabilności emocjonalnej w sytuacjach stresowych. Celem tego bloku tematycznego jest samorozwój w rozumieniu, kontroli oraz zarządzania swoimi emocjami i zachowaniami w sytuacjach stresowych.

W kolejnych etapach pracy uczestnicy rozwijają umiejętność pogłębionej autorefleksji nad własną praktyką zawodową poprzez identyfikację indywidualnych źródeł stresu oraz analizę specyfiki pracy nauczyciela języka obcego, w tym społecznego charakteru tej pracy, zróżnicowania potrzeb uczniów oraz oczekiwań środowiska edukacyjnego. Następnie dokonują rozpoznania własnych zasobów wspierających dobrostan, obejmujących zarówno kompetencje osobiste, jak i zasoby wynikające z relacji oraz sposobu organizacji pracy dydaktycznej. W dalszej części uczestnicy analizują znaczenie kluczowych czynników dobrostanu, takich jak emocje, zaangażowanie, relacje, poczucie sensu oraz osiągnięcia, oraz uczą się ich świadomego wzmacniania w codziennej praktyce zawodowej. Istotnym elementem tego etapu jest również rozwijanie gotowości do współpracy z innymi nauczycielami i specjalistami jako ważnego zasobu wspierającego radzenie sobie z trudnościami zawodowymi. Proces ten kończy się formułowaniem indywidualnych planów działań ukierunkowanych na rozwój zawodowy i utrzymanie dobrostanu.

Kolejny obszar realizacji przedmiotu wiąże się z szczególnym obszarem stresogennym, jakim jest sprawność komunikacji dydaktycznej i wychowawczej w interakcjach nauczyciel – uczeń/klasa szkolna. Ten blok tematyczny poświęcony jest rozwijaniu umiejętności rozpoznawania i stosowania przez nauczyciela zróżnicowanych stylów prowadzenia interakcji z uczniami, partnerami zawodowymi, rodzicami. Celem jest budowanie sprawnej, efektywnej i merytorycznej komunikacji w tych interakcjach uwzględniającej preferencje i sposoby prowadzenia komunikacji przez tych partnerów. W toku zajęć uczestnicy dokonają autodiagnozy swoich nawyków komunikacyjnych, przeprowadzą analizę metod rozpoznawania nawykowych i utrwalonych sposobów prowadzenia interakcji przez partnerów oraz poznają techniki dostosowania komunikacji do tych nawyków. Celem jest optymalizacja komunikacji w relacjach nauczyciel – uczeń, jak również w innych sytuacjach zawodowych.

Ostatni blok tematyczny dotyczy sytuacji konfliktowych. Uczestnicy dokonają – w ramach samopoznania – autodiagnozy stosowanych przez siebie strategii radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych, poznają ich zalety i ryzyka w sytuacji konfliktu. Dodatkowo przeprowadzona też będzie analiza celowości i skuteczności poszczególnych strategii z uwzględnieniem zróżnicowanych sytuacji konfliktowych. Docelowo uczestnicy zapoznają się z metodami dostosowania swojej strategii radzenia sobie z sytuacją konfliktową do zachowań partnera, w sposób prowadzący do satysfakcjonującego rozwiązania tej sytuacji.

W cyklu 2025L:

Zajęcia odbywają się w pięciu szczegółowych blokach tematycznych ukierunkowanych na kształtowanie autorozwoju kompetencji uczestników kursu w zakresie umiejętności psychologicznych dotyczących kształtowania odporności na wynikające z specyfiki pracy nauczyciela języka obcego stresy zawodowe. Zaplanowane treści ukierunkowane są na doskonalenie umiejętności uczestników w obszarze rozpoznania schematu własnych reakcji na stres, analizę wartości zróżnicowanych strategii radzenia sobie ze stresem oraz
kształtowanie umiejętności świadomego i celowego ich stosowania w konkretnych sytuacjach stresowych.
W początkowej części cyklu uczestnicy podejmują pracę nad rozpoznaniem specyfiki stresu zawodowego nauczyciela języków obcych oraz czynników wpływających na ich funkcjonowanie w środowisku pracy. Następnie perspektywa ta zostaje poszerzona o
zagadnienia związane z dobrostanem nauczyciela, rozumianym jako zdolność do utrzymywania równowagi pomiędzy wymaganiami zawodowymi a dostępnymi zasobami osobistymi i społecznymi. Praca uczestników ukierunkowana jest na łączenie analizy
własnych doświadczeń zawodowych z wiedzą psychologiczną oraz rozwijanie umiejętności świadomego planowania działań wspierających rozwój zawodowy, w tym rozwijanie
rezyliencji (prężności psychicznej), rozumianej jako zdolność do skutecznego radzenia sobie z trudnościami i odbudowywania zasobów.
Omawiane i trenowane są także umiejętności szczególnie stresogennych obszarów takich, jak umiejętności sprawnej komunikacji dostosowanej do specyficznych predyspozycji i
preferencji uczniów w obszarze komunikacji dydaktycznej i wychowawczej, zarówno w interakcji z klasą szkolną jak i indywidualnymi uczniami.
Ważnym obszarem tematycznym omawianym w tym bloku tematycznym jest doskonalenie wiedzy i umiejętności radzenia sobie z takim stresogennym obszarem pracy nauczyciela, jak
konflikt. Dotyczy umiejętności radzenia sobie z konfliktami o różnym obszarze i natężeniu: w klasie szkolnej, z kadrą dydaktyczną i zarządzającą, rodzicami i uczniami.
Cykl zajęć rozpoczyna się treningiem autodiagnozy i samowiedzy w obszarze utrwalonych nawykowo sposobów radzenia sobie z stresem. Uczestnicy kursu dokonują analizy swoich
preferencji w tym zakresie oraz uczą się sposobów rozpoznawania strategii antystresowych, ich skuteczności oraz ich wartości dla budowania stabilności emocjonalnej w sytuacjach
stresowych. Celem tego bloku tematycznego jest samorozwój w rozumieniu, kontroli oraz zarządzania swoimi emocjami i zachowaniami w sytuacjach stresowych.
W kolejnych etapach pracy uczestnicy rozwijają umiejętność pogłębionej autorefleksji nad własną praktyką zawodową poprzez identyfikację indywidualnych źródeł stresu oraz analizę
specyfiki pracy nauczyciela języka obcego, w tym społecznego charakteru tej pracy, zróżnicowania potrzeb uczniów oraz oczekiwań środowiska edukacyjnego. Następnie
dokonują rozpoznania własnych zasobów wspierających dobrostan, obejmujących zarówno kompetencje osobiste, jak i zasoby wynikające z relacji oraz sposobu organizacji pracy
dydaktycznej. W dalszej części uczestnicy analizują znaczenie kluczowych czynników dobrostanu, takich jak emocje, zaangażowanie, relacje, poczucie sensu oraz osiągnięcia, oraz
uczą się ich świadomego wzmacniania w codziennej praktyce zawodowej. Istotnym elementem tego etapu jest również rozwijanie gotowości do współpracy z innymi nauczycielami i specjalistami jako ważnego zasobu wspierającego radzenie sobie z trudnościami zawodowymi. Proces ten kończy się formułowaniem indywidualnych planów działań ukierunkowanych na rozwój zawodowy i utrzymanie dobrostanu.
Kolejny obszar realizacji przedmiotu wiąże się z szczególnym obszarem stresogennym, jakim jest sprawność komunikacji dydaktycznej i wychowawczej w interakcjach nauczyciel –
uczeń/klasa szkolna. Ten blok tematyczny poświęcony jest rozwijaniu umiejętności rozpoznawania i stosowania przez nauczyciela zróżnicowanych stylów prowadzenia interakcji
z uczniami, partnerami zawodowymi, rodzicami. Celem jest budowanie sprawnej, efektywnej i merytorycznej komunikacji w tych interakcjach uwzględniającej preferencje i sposoby
prowadzenia komunikacji przez tych partnerów. W toku zajęć uczestnicy dokonają autodiagnozy swoich nawyków komunikacyjnych, przeprowadzą analizę metod
rozpoznawania nawykowych i utrwalonych sposobów prowadzenia interakcji przez partnerów oraz poznają techniki dostosowania komunikacji do tych nawyków. Celem jest
optymalizacja komunikacji w relacjach nauczyciel – uczeń, jak również w innych sytuacjach zawodowych.
Ostatni blok tematyczny dotyczy sytuacji konfliktowych. Uczestnicy dokonają – w ramach samopoznania – autodiagnozy stosowanych przez siebie strategii radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych, poznają ich zalety i ryzyka w sytuacji konfliktu. Dodatkowo
przeprowadzona też będzie analiza celowości i skuteczności poszczególnych strategii z uwzględnieniem zróżnicowanych sytuacji konfliktowych. Docelowo uczestnicy zapoznają się z metodami dostosowania swojej strategii radzenia sobie z sytuacją konfliktową do zachowań partnera, w sposób prowadzący do satysfakcjonującego rozwiązania tej sytuacji.

Efekty kształcenia

Efekty przedmiotowe

Wiedza - uczestnik studiów podyplomowych:

zna i rozumie różnorodne wyzwania w pracy nauczyciela języka obcego wynikające ze zmieniających się czynników społecznych i psychologicznych w środowisku szkolnym i poza nim. (W9)

rozpoznaje czynniki wpływające na dobrostan nauczyciela oraz powstawanie stresu zawodowego, w tym związane z relacjami w środowisku szkolnym, oczekiwaniami interesariuszy edukacji oraz zróżnicowaniem potrzeb uczniów. (W9)

Umiejętności - uczestnik studiów podyplomowych:

analizuje własne działania dydaktyczne oraz elementy warsztatu pracy nauczyciela, identyfikując obszary wymagające modyfikacji i dalszego doskonalenia. (U5)

planuje działania na rzecz własnego rozwoju zawodowego oraz samorozwoju i dobrostanu, wykorzystując autorefleksję oraz informacje zwrotne od innych osób. (U6)

dobiera i stosuje strategie radzenia sobie ze stresem i trudnościami zawodowymi, uwzględniając specyfikę pracy nauczyciela języka obcego. (U6)

Kompetencje społeczne - uczestnik studiów podyplomowych:

dokonuje autorefleksji nad własnym rozwojem zawodowym, przeprowadzając samoocenę własnych kompetencji w celu ciągłego doskonalenia zawodowego i rozwoju osobistego. (K2)

jest gotów do współpracy z innymi nauczycielami, w tym nauczycielami specjalistami i ekspertami, w celu wspierania rozwoju zawodowego oraz rozwiązywania problemów pojawiających się w pracy dydaktycznej. (K6)

Kryteria oceniania

Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest:
• obecność na zajęciach - dopuszczalna jest jedna nieobecność w semestrze;
• aktywne uczestnictwo w ćwiczeniach warsztatowych i wykonywanie wszystkich pisemnych zadań cząstkowych na platformie Kampus podczas zajęć;
• terminowe wykonywanie zadań domowych na platformie Kampus.
Korzystanie z narzędzi SI i technologii wspierających przetwarzanie języka jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą prowadzącego i po wcześniejszym zatwierdzeniu zakresu ich zastosowania. Stosowanie takich narzędzi bez zgody prowadzącego i wcześniejszego uzgodnienia będzie traktowane jako naruszenie zasad samodzielności — skutkujące uznaniem pracy za niesamodzielną i brakiem zaliczenia przedmiotu.

Metody oceniania: zaliczenie bez oceny

Skala ocen: ZAL / NZAL

Kryteria oceniania: zgodność treści z tematem zadania, odniesienie do własnej praktyki zawodowej, poziom refleksyjności wypowiedzi oraz kompletność wykonania zadania

Formy prac cząstkowych: aktywności na platformie Kampus, sprawdzające wykorzystanie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych w odniesieniu do własnej pracy zawodowej uczestników

Literatura

Mercer, S., & Puchta, H. (2023). Sarah Mercer’s and Herbert Puchta’s 101 psychological tips. Cambridge University Press. [pozycja jest w zasobach biblioteki CKNJOiEE]

Mystkowska-Wiertelak, A. (2024). Emocje w uczeniu się i nauczaniu języka obcego. Języki Obce w Szkole, (2), 9–18. https://doi.org/10.47050/jows.2024.2.9-18

Nowak, S. A., & Szulc-Kurpaska, M. (2022). W kierunku dobrostanu przyszłych nauczycieli języków obcych. Języki Obce w Szkole, (2), 93–106. https://doi.org/10.47050/jows.2022.2.93-106

Paczuska, K. (red.). (2025). Nauczycielki i nauczyciele o pracy w zawodzie: Wyniki Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia się TALIS 2024. Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. https://doi.org/10.24131/9788368313895

Sulis, G., Mercer, S., Babic, S., & Mairitsch, A. (2023). Language teacher wellbeing across the career span. Multilingual Matters. [pozycja jest w zasobach biblioteki CKNJOiEE]

W cyklu 2025L:

Mercer, S., & Puchta, H. (2023). Sarah Mercer’s and Herbert Puchta’s 101 psychological tips.
Cambridge University Press. [pozycja jest w zasobach biblioteki CKNJOiEE]
Mystkowska-Wiertelak, A. (2024). Emocje w uczeniu się i nauczaniu języka obcego. Języki
Obce w Szkole, (2), 9–18. https://doi.org/10.47050/jows.2024.2.9-18
Nowak, S. A., & Szulc-Kurpaska, M. (2022). W kierunku dobrostanu przyszłych nauczycieli języków obcych. Języki Obce w Szkole, (2), 93–106.
https://doi.org/10.47050/jows.2022.2.93-106
Paczuska, K. (red.). (2025). Nauczycielki i nauczyciele o pracy w zawodzie: Wyniki Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia się TALIS 2024. Instytut Badań
Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. https://doi.org/10.24131/9788368313895
Sulis, G., Mercer, S., Babic, S., & Mairitsch, A. (2023). Language teacher