Pedagogika 4100-1SPED
Celem wykładu jest przedstawienie społecznych, prawnych i filozoficznych podstaw funkcjonowania szkoły oraz roli nauczyciela w zmieniającym się systemie edukacji. Omawia się organizację oświaty, podstawy prawne i programowe, a także modele edukacyjne i mechanizmy działania instytucji szkolnych (B.2.W1). Rola nauczyciela rozpatrywana jest w kontekście odpowiedzialności za nauczanie, wychowanie i opiekę, a także aspektów etycznych i prawnych. Poruszane są kwestie oceny jakości pracy nauczyciela, zasady projektowania indywidualnej ścieżki rozwoju zawodowego oraz specyfika roli początkującego nauczyciela w szkolnej rzeczywistości. Omawia się także uwarunkowania sukcesu w pracy pedagogicznej oraz problemy zdrowotne związane z wykonywaniem tego zawodu (B.2.W2). Teoretyczne podstawy wychowania analizowane są z uwzględnieniem aspektów ontologicznych, aksjologicznych i antropologicznych. Zwraca się uwagę na współpracę szkoły z rodziną oraz zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej (B.2.W3). Omawia się zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej nauczyciela, obejmujące zarządzanie grupą, promowania samorządności, rozwiązywanie konfliktów oraz aktywizowanie życia społecznego uczniów. Poruszane są także wyzwania związane z różnorodnością uczniów oraz zagrożenia, takie jak przemoc i uzależnienia (B.2.W4). Porusza się zagadnienia związane z diagnozą specjalnych potrzeb edukacyjnych, projektowaniem indywidualnych programów wsparcia oraz oceną skuteczności podejmowanych działań dostosowujących proces nauczania do tych potrzeb (B.2.W5). Całość zajęć służy rozwijaniu refleksji nad pracą nauczyciela, kształtowaniu umiejętności etycznej oceny działań pedagogicznych oraz gotowości do ciągłego rozwoju zawodowego i współpracy z innymi specjalistami. (B.2.U3., B.2.K3. B.2.K4.)
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
W cyklu 2025Z: obowiązkowe uprawnienia pedagogiczne | Ogólnie: uprawnienia pedagogiczne obowiązkowe |
Efekty kształcenia
Symbole efektów z programu studiów:
K_W16, K_W17, K_W18, K_W19, K_W20, K_W21, K_W22, K_W23, K_U28, K_U32, K_K02, K_K05
Efekty przedmiotowe:
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
B.2.W1. system oświaty: organizację i funkcjonowanie systemu oświaty, podstawowe zagadnienia prawa oświatowego, krajowe i międzynarodowe regulacje dotyczące praw człowieka, dziecka, ucznia oraz osób z niepełnosprawnościami, znaczenie pozycji szkoły jako instytucji edukacyjnej, funkcje i cele edukacji szkolnej, modele współczesnej szkoły, pojęcie ukrytego programu szkoły, alternatywne formy edukacji, zagadnienie prawa wewnątrzszkolnego, podstawę programową w kontekście programu nauczania oraz działania wychowawczo-profilaktyczne, tematykę oceny jakości działalności szkoły lub placówki systemu oświaty;
B.2.W2. rolę nauczyciela i koncepcje pracy nauczyciela: etykę zawodową nauczyciela, nauczycielską pragmatykę zawodową – prawa i obowiązki nauczycieli, zasady odpowiedzialności prawnej opiekuna, nauczyciela, wychowawcy i za bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia uczniów, tematykę oceny jakości pracy nauczyciela, zasady projektowania ścieżki własnego rozwoju zawodowego, rolę początkującego nauczyciela w szkolnej rzeczywistości, uwarunkowania sukcesu w pracy nauczyciela
oraz choroby związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela;
B.2.W3. wychowanie w kontekście rozwoju: ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania; istotę i funkcje wychowania oraz proces wychowania, jego strukturę, właściwości i dynamikę; pomoc psychologiczno-pedagogiczną w szkole – regulacje prawne, formy i zasady udzielania wsparcia w placówkach systemu oświaty, a także znaczenie współpracy rodziny ucznia i szkoły oraz szkoły ze środowiskiem
pozaszkolnym;
B.2.W4. zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej nauczyciela: obowiązki nauczyciela jako wychowawcy klasy, metodykę pracy wychowawczej, program pracy wychowawczej, style kierowania klasą, ład i dyscyplinę, poszanowanie godności dziecka, ucznia lub wychowanka, różnicowanie, indywidualizację i personalizację pracy z uczniami, funkcjonowanie klasy szkolnej jako grupy społecznej, procesy społeczne w klasie, rozwiązywanie konfliktów w klasie lub grupie wychowawczej, animowanie życia społeczno-kulturalnego klasy, wspieranie samorządności i autonomii uczniów, rozwijanie u dzieci, uczniów lub wychowanków kompetencji komunikacyjnych i umiejętności społecznych niezbędnych do nawiązywania poprawnych relacji; pojęcia integracji i inkluzji; sytuację dziecka z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną w szkole ogólnodostępnej, problemy dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ich funkcjonowanie, problemy dzieci zaniedbanych i pozbawionych opieki oraz szkolną sytuację dzieci z doświadczeniem migracyjnym; problematykę dziecka w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej; zagrożenia dzieci i młodzieży: zjawiska agresji i przemocy, w tym agresji elektronicznej, oraz uzależnień, w tym od środków psychoaktywnych i komputera, a także zagadnienia związane z grupami nieformalnymi, podkulturami młodzieżowymi i sektami;
B.2.W5. sytuację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi: specjalne potrzeby edukacyjne uczniów i ich uwarunkowania (zakres diagnozy funkcjonalnej, metody i narzędzia stosowane w diagnozie), konieczność dostosowywania procesu kształcenia do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów (projektowanie wsparcia, konstruowanie indywidualnych programów) oraz tematykę oceny skuteczności wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
B.2.U3. formułować oceny etyczne związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela.
W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
B.2.K1. okazywania empatii uczniom oraz zapewniania im wsparcia i pomocy;
B.2.K2. profesjonalnego rozwiązywania konfliktów w klasie szkolnej lub grupie
wychowawczej.
Kryteria oceniania
1. Zasady zaliczenia przedmiotu
Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest obecność na wykładzie (dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze). Warunkiem uzyskania zaliczenia jest przystąpienie do testu końcowego i osiągnięcie progu zaliczenia.
Korzystanie z narzędzi AI i technologii wspierających przetwarzanie języka jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą prowadzącego i po wcześniejszym zatwierdzeniu zakresu ich zastosowania. Stosowanie takich narzędzi bez zgody prowadzącego będzie traktowane jako naruszenie zasad samodzielności — skutkujące uznaniem pracy za niesamodzielną i oceną niedostateczną.
2. Metody oceniania
Test końcowy (waga 100%, indywidualny; symbole weryfikowanych efektów uczenia się: K_W16, K_W17, K_W18, K_W19, K_W20, K_W21, K_W22, K_W23, K_U28, K_U32, K_K02, K_K05; efekty przedmiotowe: B.2.W1–B.2.W5, B.2.U3, B.2.K1–B.2.K2).
3. Kryteria oceniania
– poprawność merytoryczna odpowiedzi (zgodność z treściami wykładu),
– kompletność odpowiedzi,
– zgodność z poleceniem.
4. Skala ocen (z progiem zaliczenia)
60–100% – zaliczony
0–59% – niezaliczony
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Kordziński, J. (2020). Autorytet nauczyciela, czyli jak być skutecznym i zmotywowanym wychowawcą. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
2. Smyła J. (2020). Międzykulturowość w szkole wyzwaniem dla współczesnej edukacji. W: B. Cieśleńska, E. Wiśniewska (Red.). Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w teorii i praktyce szkolnej. Płock: Wydawnictwo Mazowieckiej Uczelni Publicznej w Płocku.
3. Szempruch J., Potyrała K., Smyła J., Tomczyk Ł. (2024). Leadership Styles of Heads of School and Teachers’ Creative Behavior in a Time of Social Change. „Leadership and Policy in Schools”.
5. Szempruch J. (2013). Pedeutologia. Studium teoretyczno-pragmatyczne. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
6. Szumski, G., & Chrzanowska, I. (Red.). (2019). Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole. Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: