Nauka o państwie i prawie 4100-1SNOPPO

W pierwszym semestrze kurs koncentruje się na analizie pojęcia i funkcji państwa. Studenci zapoznają się z genezą państwa oraz jego elementami konstytutywnymi: ludnością, terytorium i władzą. Omawiane są klasyczne i współczesne koncepcje państwa, formy ustrojowe, typologie reżimów politycznych (demokracja, autorytaryzm, totalitaryzm), pojęcia legitymizacji władzy, nacjonalizmu oraz przemian państwa narodowego w kontekście globalizacji i integracji europejskiej. Szczególna uwaga poświęcona jest relacjom między jednostką, społeczeństwem, narodem a państwem oraz refleksji nad tym, co łączy człowieka z ojczyzną – Polską. Poruszane są kwestie różnicy między obywatelstwem a narodowością, konstytucyjnych obowiązków obywatela, symboli narodowych oraz tego, w jaki sposób może przejawiać się postawa patriotyczna młodego i dorosłego człowieka.

Zakres tematyczny:

1. Pojęcie państwa i elementy państwowości – definicja, cechy, funkcje, ludność, terytorium, władza. Geneza państwa – koncepcje starożytne, średniowieczne, nowożytne, współczesne
2. Suwerenność państwa – ujęcie historyczne i współczesne
3. Państwo w ujęciu filozoficznym – państwo jako: wspólnota (dobra ogółu, etyczna), organizacja (zła społecznego, przymusowa, globalna), korporacja terytorialna
4. Relacje: jednostka – społeczeństwo – naród – państwo
5. Obywatelstwo a narodowość
6. Postawa patriotyczna - młody i dorosły obywatel
7. Konstytucyjne obowiązki obywatela
8. Symbole Rzeczypospolitej Polskiej
9. Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu
10. Typologie państw i formy państwowe. Forma rządów: monarchie i republiki – modele i przykłady
11. Ustrój terytorialny państwa: unitaryzm, federalizm, regionalizm, konfederacje
12. Centralizacja i decentralizacja w państwie
13. Reżimy polityczne: Demokracja: definicje, tradycje, zagrożenia (np. populizm). Autorytaryzm i totalitaryzm: cechy, przykłady, różnice
14. Władza państwowa i polityczna – pojęcia, funkcje, podziały
15. Legitymizacja władzy: koncepcje Eastona, Beethama, Webera
16. Formy zmiany państwowej: rewolucja, reforma, transformacja, zamach stanu, pucz
17. Naród i nacjonalizm – przemiany państwa narodowego
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).

W cyklu 2024Z:

W ramach pierwszego semestru omawiane będą zagadnienia dotyczące istoty państwa, wskazane zostaną elementy definicji państwa (ludność, terytorium, władza) , jego cechy i podstawowe funkcje. Osobnym zagadnieniem będzie istota suwerenności państwa - w ujęciu historycznym, jak i współczesnym.
Omówione zostaną kwestie związane z genezą państwa, następnie przedstawione koncepcje pochodzenia państwa w wybranych doktrynach starożytnych, średniowiecznych, nowożytnych i współczesnych. Istota państwa zostanie wskazana poprzez dokonania filozofów i teoretyków pańątwa państwo ( państwo wspólnotą dobra ogółu, wspólnotą etyczna, organizacją zła społecznego, korporacją terytorialną, przymusową organizacją społeczeństwa, globalną organizacją społeczeństwa).
Omówiony zostanie również problem typologii państw i Kontrowersje wokół pojęcia typ państwa. Forma państwa (Pojęcie formy państwa (trzy składniki). Forma rządów- modele i przykłady. Monarchie i republiki.
Ustrój terytorialny państwa. Federalizm. Unitaryzm. Regionalizm. Przykłady i charakterystyka państw unitarnych i federalnych. Konfederacje. Centralizacja i decentralizacja.
Pojęcie reżimu politycznego: Reżim demokratyczny. Definicja demokracji. Demokracja według starożytnych. Tradycje demokratyczne. Charakterystyka reżimu demokratycznego. Zagrożenia dla demokracji: populizm. Reżimy niedemokratyczne. Pojęcie autorytaryzmu i pojęcie totalitaryzmu. Reżim autorytarny oraz reżim totalitarny – cechy charakterystyczne, przykłady, różnice.
Władza polityczna i państwowa. Zjawisko władzy. Funkcje władzy. Pojęcie władzy politycznej i państwowej. Podziały i jedność władzy w państwie. Legitymizacja władzy. Koncepcje legitymizacji -D. Eastona, D. Beethama, M. Webera.
Zmiana w dziejach państwa. Rewolucja. Reforma. Transformacja. Zamach stanu. Pucz.
Jednostka, społeczeństwo, naród, państwo i ich relacje w rozwoju historycznym. Naród. Nacjonalizm. Państwo a naród – wzajemne relacje. Państwo narodowe i jego przemiany; państwo narodowe w obliczu globalizacji i integracji europejskiej. Pojęcia: państwo narodowe, globalizacja, europeizacja. Prawa człowieka
Funkcjonariusze państwa: Polityk a urzędnik. Etyka i polityka- wzajemne zależności. Etyka odpowiedzialności i etyka przekonań w polityce. Cechy dobrego polityka według M. Webera. Polityka a administracja w ujęciu M. Webera.).
W drugim semestrze będą omawiane zagadnienia z zakresu prawoznawstwa oraz prawa polskiego. Rola prawa w kształtowaniu stosunków społecznych w państwie: prawo powszechnie obowiązujące i prawo wewnętrzne. Podstawowe gałęzie prawa w Polsce.

W cyklu 2025Z:

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Przedmiot realizowany jest w dwóch semestrach. W pierwszym semestrze omawiane są zagadnienia z zakresu nauki o państwie, w drugim semestrze z zakresu nauki o prawie. Podstawowym celem zajęć jest wprowadzenie studentów w tematykę państwa i prawa w ujęciu zarówno historycznym, jak i politologicznym z elementami filozofii, socjologii i prawa. Omówienie zagadnień związanych z pojmowaniem istoty państwa, przyczyn jego postania, celów,funkcji oraz ewolucji pojęcia państwowości od czasów starożytnych po współczesność stanowi punkt wyjścia do realizacji kolejnych przedmiotów w tym module (WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE).

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

Michał Szczegielniak

W cyklu 2024Z:

Maciej Kassner

Efekty kształcenia

Efekty kierunkowe:
Student zna i rozumie:
S3_W02 treści nauczania przedmiotu szkolnego wiedza o społeczeństwie na II etapie edukacyjnym oraz typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem
Student potrafi:
S3_U03 interpretować treści nauczania objęte podstawą programową przedmiotu szkolnego wiedza o społeczeństwie na II etapie edukacyjnym z perspektywy aktualnego stanu wiedzy z zakresu dyscyplin z nimi powiązanych

Student jest gotów do:
S3_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści w ramach przedmiotu szkolnego: język angielski i przedmiotu szkolnego wiedza o społeczeństwie na II etapie edukacyjnym
Efekty przedmiotowe:
● student wyjaśnia treści nauczania wiedzy o społeczeństwie na II etapie edukacyjnym oraz wskazuje typowe trudności uczniów w ich przyswajaniu (S3_W02)

● student analizuje i wyjaśnia zjawiska społeczno-polityczne, odwołując się do treści podstawy programowej WOS oraz aktualnej wiedzy z zakresu politologii, socjologii i prawa (S3_U03)

● student weryfikuje i uzasadnia trafność posiadanej wiedzy i formułuje uzasadnione sądy dotyczące treści nauczania wiedzy o społeczeństwie (S3_K01)

Kryteria oceniania

Zasady zaliczenia przedmiotu:
Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach (dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze) oraz terminowe wykonanie wszystkich zadań cząstkowych przewidzianych do realizacji zarówno podczas zajęć stacjonarnych jak i na platformie e-learningowej.
Ocena końcowa ustalana jest na podstawie wyników uzyskanych w ramach przyjętych metod oceniania, zgodnie z podanymi wagami.
Korzystanie z narzędzi AI i technologii wspierających przetwarzanie języka jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą prowadzącego i po wcześniejszym zatwierdzeniu zakresu ich zastosowania.
Stosowanie takich narzędzi bez zgody prowadzącego i wcześniejszego uzgodnienia będzie traktowane jako naruszenie zasad samodzielności, skutkujące uznaniem pracy za niesamodzielną i oceną niedostateczną.
Formy oceniania (symbole weryfikowanych efektów uczenia się, punktacja, waga w ocenie końcowej):
● Prezentacja (S3_W02, S3_U03, S_K01; 30%)

● Test w formie pisemnej (S3_W02; 60%)
● Aktywność na zajęciach (S3_W02, S3_U03; 10%)

Skala ocen:
90% - 100% - 5
85% - 89% - 4,5
75% - 84% - 4
70% - 74% - 3,5
60% - 69% - 3
59% - 0% - 2

Praktyki zawodowe

Brak

Literatura

WINCZOREK P., Wstęp do nauki o państwie, Warszawa 2000, 2005, 2011
ZIELIŃSKI E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2006.
SZMULIK B., ŻMIGRODZKI M. (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2003, 2007.
HEYWOOD A., Politologia, Warszawa 2010
POGGI, Państwo: jego natura i perspektywy, Warszawa 2010.
Wybrane teksty takich autorów, jak: H. Arendt, J. Baszkiewcz, F. Ryszka, A. Gehlen, C. Schmitt, H. Kelsen, C. W. Mills., M. Weber i inni.

W cyklu 2024Z:

W cyklu 2025Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 4100-1SNOPPO w USOSweb