Żydowska Atlantyda: zaginiony świat sztetla na Litwie historycznej 4035-H-ZA-OG

1) Czymże był sztetł? Historia terminu sztetl i jego różne
interpretacje.
2) Powstawanie i rozwój sztetli na tle polsko-litewskim
3) Sztetł w okresie Imperium Rosyjskiego (koniec XVIII -
początek XX wieku). Kiedy był złoty wiek sztetłu?
4) Żydzi na Litwie historycznej w dwudziestoleciu
międzywojennym. Drugi złoty wiek sztetłu?
5) Losy dziedzictwa żydowskiego na ziemiach byłego
Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 40-ch XX
wieku - początku XXI wieku: problemy konserwacji,
interpretacji, wykorzystania.

Koordynatorzy przedmiotu

Ina Sorkina

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

zdalnie

Efekty uczenia się

(in Polish)
Wiedza:

- Student zna naukowe kategorie i określenia sztetła, miasteczka oraz związki tych kategorii z fenomenem tożsamości narodowej [ K_W03, K_W08, K_W11, K_W12]

- Student zna najważniejsze naukowe koncepcje powstania i rozwoju miasteczek i sztetłów na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego, oraz rozumie zmienny i ewolucyjny charakter ich percepcji społecznej [K_W01, K_ 03, K_W04]

Umiejętności:

- Student ma własny pogląd na współcześnie funkcjonujące w Europie Środkowo-Wschodniej koncepcje powstania miasteczek oraz sztetłów, zna ich genezę, potrafi ich zdefiniować wykorzystując terminologię z zakresu antropologii społecznej, kulturologii, religioznawstwa i in. dziedzin pokrewnych [ K_U01, K_U03, K_U06, K_U07, K_U08]

- Student potrafi uzasadnić własną opinię (pozytywną bądź krytyczną) dotyczącą historycznej roli i znaczenia miasteczek oraz sztetłów, ich wpływu kulturowego na tozsamość poszczególnych narodów [ K_U01, K_U03, K_U06, K_U08]

Kompetencje:

- Student rozumie zmienny i ewolucyjny charakter percepcji fenomenu dziedzictwa żydowskiego oraz wielokulturowego, jak również wpływów kulturowego dziedzictwa na rozwój społeczny [ K_K01, K_K03, K_K06]

- Student jest przygotowany do dyskusji merytorycznej w ramach działalności zawodowej bądź społecznej w wymiarze międzynarodowym [ K_K06]

- Dzięki zdobytej wiedzy przedmiotowej, student dysponuje argumentami na rzecz akceptacji odmienności kulturowej, religijnej i etnicznej [ K_K03]

- Student jest przygotowany do kontynuacji studiów nad zagadnieniem przedmiotowym i pokrewnymi [ K_K01]

Kryteria oceniania

Egzamin końcowy (esej),
obecność na zajęciach

Literatura

Hoffman E. Shtetl: The history of a Small Town and an Extinguished World. London, 2009. 288 s.
Houmann H. Historia Żydów w Europie Środkowej i Wschodniej. Warszawa, 2000. 286 s.
Hundert G.D. Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku, Genealogia nowoczesności. Warszawa, 2007. 351 s.
Petrovsky-Shtern Y. Sztetl. Rozkwit i upadek żydowskich mizsteczek na Kresach Wschodnich. Kraków, 2014. 408 s.
Polonsky A. Dzieje Żydów w Polsce i Rosji. Warszawa, 2014. 763 s.
Rosman M. Żydzi pańscy. Stosunki magnacko-żydowskie w Rzeczypospolitej w XVIII wieku. Warszawa, 2005. 327 s.
Ruth E. Gruber. Virtually Jewish. Reinventing Jewish Culture in Europe. Berkeley, 2002. 317 s.
Sorkina I., Waligorska M. A Microhistory of Dispossession: Jewish Personal Belongings and their Afterlives in the Polish and Belarusian Postwar Shtetls // Holocaust Studies (March 2022). Wersja cyfrowa: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17504902.2022.2047292
Ina Sorkina, The Shtetl is the Atlantis? The Belarusian shtetl in historiography, w: BIAŁORUŚ DAWNIEJ I DZIŚ. WYBRANE ASPEKTY HISTORYCZNE, Zbiór artykułów na 10-lecie Centrum Studiów Białoruskich (Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski), red. dr hab. Aliaksandr Krautsevich, Warszawa, UW, 2025, s. 187 - 208.
Stępniewska-Holzer B. Żydzi na Białorusi: Studium z dziejow strefy osiedlenia w pierwszej połowie XIX w. Warszawa, 2013. 232 s.
Sztetł – wspólne dziedzictwo: szkice z dziejów ludności źydowskiej Europy Środkowo-Wschodniej / Red. Artur Markowski i Wojciech Śleszyński. Białystok, 2003. 180 s.
Szlakami sztetli. Podróże przez zapomniany Kontynent. Lublin, 2017. 540 s.
Świat Niepożegnany : żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII - XX wieku / pod red. Krzysztofa Jasiewicza. Warszawa, 2004.
The Belarusian Shtetl. History and Memory, Edited by Irina Kopchenova and Mikhail Krutikov, Contributions by Ina Sorkina, Arkadi Zeltser, Svetlana Amosova, Andrei Moroz, Julia Bernstein, Mikhail Lurie, Natalia Savina and Miron Mordukhvich. Published by: Indiana University Press, 2023, 302 pages
Wiśniewski T. Bóżnice Białostocczyny. Sinagogues and Jewish Communities in Bialystok Region. Białystok: David, 1992. 220 s.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: