Państwa i narody Kaukazu. Historia i kultura 4035-H-PNK-OG

Tożsamość i nacjonalizm pełnią bardzo ważną rolę w
powstawaniu i podtrzymywaniu mitologii politycznych.
Tożsamość etniczna jest konstruowana społecznie, jej korzenie
leżą w historii. Jest ona także silnie związana z kwestią granic.
To granice etniczne określają, kto jest, a kto nie jest członkiem
grupy i decydują, które kategorie etniczne są dostępne dla
jednostki. Z drugiej strony problem tożsamości ujawnia się
wyraźnie w sytuacjach „pogranicza”, bycia na styku dwóch
światów, dwóch kultur czy też wobec inwazji obcej kultury.
Główną granicą i zarazem źródłem wielu konfliktów
etnicznych na Kaukazie są więzy krwi, których nie da się
przekroczyć. To one, a raczej związane z nimi mitologie i
symbole, potrafią doprowadzić do sytuacji, w której żyjące
obok siebie od dawna grupy stają się zaciekłymi wrogami.
Źródła nacjonalizmów tkwią najczęściej w historii i tożsamości
etnicznej danej grupy. Jednak grupy etniczne nie są odwieczne,
powstają w pewnych historycznych, ekonomicznych i
politycznych okolicznościach.
I. Geografia oraz główne nurty historii Kaukazu. Nazwa i
etymologia Kaukazu. Kaukaz jako obszar kulturowy.
Kształtowanie się tożsamości kaukaskiej.
Etnolingwistyczna i antropologiczna charakterystyka
ludów Kaukazu.
II. Wyróżniki kulturowe grup etnicznych Kaukazu.
Terytorium i nazewnictwo regionu. Uwarunkowania
naturalne. Zróżnicowanie etniczne i językowe Kaukazu.
Podobieństwa i różnice kulturowe grup etnicznych
Kaukazu. Kontakty międzykulturowe i ich znaczenie.
III. Wschodnie Kościoły chrześcijańskie. Kościół
armeński oraz Kościół gruziński. Piśmiennictwo Armenii,
Albanii Kaukaskiej i Gruzji. Sztuka
wczesnochrześcijańska, ze szczególnym uwzględnieniem
literatury i poezji.
IV. Rosyjskie zainteresowanie Kaukazem. Główne cele
rosyjskiej ekspansji na Kaukazie. Wojna kaukaska i
muhadżyrstwo. Założenia nacjonalizmu czerkieskiego,
etnonimy oraz diaspora czerkieska.
V. Kultura ludów Kaukazu w XIX i XX wieku, ze
szczególnym uwzględnieniem Kaukazu Północnego i
Południowego.
VI. Pierwszy okres kolonialny; „czas burzy i naporu”;
państwa kaukaskie oraz rewolucje w Iranie i Turcji;
eksperyment niepodległościowy w cieniu Imperium
Osmańskiego; rewolucja w Rosji;
VII. sowiecka polityka narodowościowa i korenizacja;
chrześcijaństwo, islam i Kaukaz Północny; zróżnicowanie
kulturowe i etniczne; kontakty międzykulturowe.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Efekty kształcenia

Zgodnie z opisem przedmiotu i wedle zainteresowań studenta

Kryteria oceniania

Egzamin końcowy

Literatura

Literatura
Audrey L. Altstadt, The Azerbaijani Turks (Stanford,
Calif., 1992); Gellner, E. Narody i nacjonalizm. (T.
Hołówka, Tłum.), Warszawa 2009; Górecki, W., Planeta
Kaukaz. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010; W. E. D.
Allen, A History of the Georgian People (London, 1932);
David Marshall Lang, A Modern History of Georgia (London,
1962); Ronald Grigor Suny, The Making of the Georgian
Nation (Bloomington, Ind., 1988); idem, Looking Toward
Ararat: Armenia inModern History (Bloomington, Ind., 1993);
and Audrey L. Altstadt, The Azerbaijani Turks (Stanford,
Calif., 1992). Cyril Toumanoff, Studies in Christian Caucasian
History (Washington, D.C., 1963). John F. Baddeley, The
Russian Conquest of the Caucasus (reprint, London, 2003);
Muriel Atkins, Russia and Iran, 1780–1828 (Minneapolis,
Minn.,1980); Mark Bliev, Rossiia i gortsy Bol’shogo Kavkaza
(Moscow, 2004); and Mark Bliev and V. V. Degoev,
Kavkazskaia voina (Moscow, 1994). Robert H. Hewson’s
Armenia: A Historical Atlas (Chicago, 2001); Artur Tsutsiev’s
Atlas etnopoliticheskoi istorii Kavkaza, 1774–2004 (Moscow,
2006); Alexander Knysh, Sufism as an Explanatory Paradigm:
The Issue of the Motivations of Sufi Resistance Movements in
Western and Russian Scholarship, Die Welt des Islams 42, no.
2 (2002). Alstand, Audrey, The Azerbaijani Turks. Power and
Identity under Russian Rul, Hoover Institution Press, 1992.
Tadeusz Swietochowski, Historical Dictionary of Azerbaijan,
Scarecrow, 1999. The Vainakhs (The Chechen and Ingush),
Caucasian House, Tbilisi 2009; George Anchabadze, Gruzini i
Abchazi. Istoria i sowremennost, Tbilisi 2009. Volatile
Borderland: Russia and The North Caucasus, Editor Glen E.
Howard, The Jamestown Foundation, 2010; Wschodnie
Kościoły chrześcijańskie, s. 319-489; 2. Mokcewaj Kartlisj,
Nawrócenie Gruzji na chrześcijaństwo. Ze starogruzińskiego
przełożył i przypisami opatrzył David Kolbaia, „Pro Georgia.
Journal of Kartvelological Studies”; 3. Słownik
wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Jan Maria
Szymusiak, Marek Starowieyski, Poznań, 1971.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: