Are We Living in Cold War II? Geopolitics, Grand Strategy, and Global Power, 1991–Today 4035-AWL-BLOKI-OG

Studenci zapoznają się z kluczowymi elementami rywalizacji
systemowej, takimi jak konflikty ideologiczne, struktury
sojusznicze, odstraszanie nuklearne, wojny zastępcze (proxy),
operacje wywiadowcze oraz rola państw neutralnych i
rozwijających się. Jednocześnie kurs podkreśla specyfikę
współczesności: rosnącą rywalizację USA–Chiny, zmieniającą się
rolę Rosji, pogłębioną współzależność gospodarczą oraz
znaczenie technologii i instrumentów ekonomicznych.
Istotnym elementem zajęć jest analiza przypadków, takich jak
wojna Rosji przeciwko Ukrainie czy napięcia wokół Tajwanu, a
także refleksja nad użytecznością analogii historycznych w
analizie współczesnej polityki międzynarodowej. Kurs wprowadza
również periodyzację najnowszej historii powszechnej oraz
zachęca do krytycznej oceny pojęć takich jak „koniec historii” czy
„druga zimna wojna”.
Zajęcia opierają się na klasycznych publikacjach dotyczących
zimnej wojny oraz najnowszych badaniach nad współczesną
rywalizacją mocarstw. Celem kursu jest wykształcenie u
studentów umiejętności analizy procesów globalnych oraz
krytycznego myślenia o przemianach ładu międzynarodowego.

Bloki tematyczne
1. Wprowadzenie do koncepcji „drugiej zimnej wojny”
 Porównanie klasycznej zimnej wojny (1947–1991) z
globalną rywalizacją po 1991 roku
 Analiza pojęć: „koniec historii”, „druga zimna wojna”
 Dyskusja nad użytecznością analogii historycznych w
badaniu współczesnej polityki
2. Wielka strategia i struktury systemowe
 Ideologiczne rywalizacje i konflikty wartości
 Bloki i sojusze: NATO, Układ Warszawski vs. współczesne
partnerstwa (BRICS, AUKUS, NATO)
 Rola państw neutralnych i rozwijających się w systemie
międzynarodowym
3. Rywalizacja militarna i technologiczna
 Odstraszanie nuklearne i równowaga strategiczna
 Proxy wars (wojny zastępcze) i konflikty ekspedycyjne
 Operacje wywiadowcze, cyberbezpieczeństwo, wywiad
gospodarczy
4. Rywalizacja gospodarcza i instrumenty ekonomiczne
 Sankcje, strategiczne zależności, decoupling
 Wzrost współzależności globalnej i znaczenie technologii
w rywalizacji mocarstw
 Ekonomiczna rola Chin i USA w kształtowaniu
współczesnego ładu
5. Studium przypadków: współczesne flashpointy
 Wojna Rosji przeciwko Ukrainie jako konflikt proxy
 Tajwan i potencjalne punkty zapalne w rywalizacji
USA–Chiny
 Analiza sojuszy i wielobiegunowości: NATO, Quad,
AUKUS, SCO, CSTO, BRICS
6. Periodyzacja historii najnowszej w ujęciu powszechnym
 1991–2001: unipolarna optymistyczna faza po zimnej
wojnie
 2001–2008: wojna z terroryzmem
 2008–2014: kryzys finansowy i napięcia gospodarcze
 2014–2022: narastająca rywalizacja systemowa
 2022–dziś: pełna „druga zimna wojna”
7. Analiza porównawcza i wyciąganie wniosków
 Granice i korzyści analogii historycznych
 Wnioski z Cold War I dla zrozumienia Cold War II
 Dyskusja nad przyszłością globalnego ładu i
potencjalnymi scenariuszami strategicznymi