Zagrożenia i ochrona atmosfery I 4030-ZOA1
Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”,
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).
Wykład poświęcony jest przedstawieniu szerokiego spektrum problemów dotyczących zanieczyszczenia powietrza. Najsilniejszy akcent jest położony na specyfikę warunków w Polsce.
Najważniejsze zagadnienia to:
1. Zanieczyszczenie powietrza różnymi substancjami jako wypadkowa oddziaływania czynników środowiskowych i zależnych od człowieka (skala globalna, regionalna, lokalna).
2. Zdrowotne i środowiskowe skutki oddziaływania zanieczyszczeń powietrza.
3. Technologiczne i prawne drogi ograniczania emisji zanieczyszczeń.
4. Monitoring zanieczyszczenia powietrza w Polsce.
5. Zróżnicowanie przestrzenne zanieczyszczenia powietrza w Polsce.
6. Zmiany zanieczyszczenia powietrza w Polsce w ostatnich latach, środki podejmowane w celu poprawy stanu.
Ćwiczenia służą praktycznemu opanowaniu umiejętności istotnych w ocenie zanieczyszczenia powietrza.
W pierwszej połowie semestru omówione zostaną techniki monitoringu jakości powietrza, pobierania i analizy próbek, w tym analiza lotnych zanieczyszczeń. Poruszane będą także zagadnienia odorantów – ich identyfikacja, źródła emisji oraz metody oznaczania. Studenci zapoznają się z przykładami zastosowań prawa ochrony powietrza w praktyce: w procedurach pozwoleń środowiskowych, działaniach naprawczych oraz procesach sprawozdawczych.
W drugiej połowie semestru ćwiczenia służą poznaniu przez studentów metod wykorzystywanych w opracowaniach serii danych dotyczących zanieczyszczenia powietrza, wyrobieniu umiejętności posługiwania się tymi metodami oraz umiejętności przygotowania i zaprezentowania syntetycznych wyników takiego opracowania. Tematem wiodącym będzie zanieczyszczenie powietrza pyłem PM10 w wybranych miejscowościach w Polsce w ostatnich latach.
Przygotowane przez prowadzących zajęcia materiały dla studentów będą przekazane przez system USOSmail.
Nakład pracy studenta: 4 ECTS = 4 x 25 h = 100 h
(N) – praca w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem,
(S) – praca własna (samodzielna) studenta.
Zajęcia (wykład) = 15 h (N)
Zajęcia (ćwiczenia) = 30 h (N)
Konsultacje = 15-20 h (N)
Wykonanie prac ćwiczeniowych = 25-30 h (S)
Przygotowanie (samodzielne) do zaliczenia części wykładowej = 10-15 h (S)
Zaliczenie części wykładowej = 2 h (N)
RAZEM = ok. 100 h
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Efekty kierunkowe: K_W01, K_W06, K_W08, K_W11, K_W15, K_W20, K_U03, K_U08, K_U09, K_U11, K_U20, K_K05, K_K11, K_K13
Po ukończeniu przedmiotu student osiąga następujące efekty:
Wiedza
zna najważniejsze przyczyny zróżnicowania przestrzennego i czasowych zmian stężenia najważniejszych zanieczyszczeń powietrza
zna działania podejmowane w celu ochrony atmosfery
zna sytuację Polski w zakresie zanieczyszczenia powietrza
zna koncepcję dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń oraz podstawowe regulacje prawne i normy dotyczące ochrony powietrza na poziomie krajowym i międzynarodowym, w szczególności prawo UE i krajowe przepisy wdrażające jego założenia
zna stosowane techniki pomiarowe i analityczne służące ocenie jakości powietrza, obejmujące pobieranie próbek, analizy oraz interpretację wyników w kontekście ochrony środowiska i zdrowia publicznego
zna najważniejsze statystyczne i graficzne metody opracowania serii pomiarowych zanieczyszczenia powietrza
zna zasady prowadzenia monitoringu powietrza oraz przygotowywania dokumentów takich, jak programy ochrony powietrza, uchwały antysmogowe czy plany działań naprawczych
Umiejętności
potrafi identyfikować stany zagrożenia atmosfery
potrafi określić wpływ różnych rodzajów działalności człowieka na stan atmosfery
potrafi stosować narzędzia analizy statystycznej do opracowania serii danych dotyczących zanieczyszczenia powietrza
potrafi wykorzystywać graficzne metody prezentacji wyników opracowania serii pomiarowej zanieczyszczenia powietrza
potrafi przedstawić wyniki samodzielnej analizy warunków aerosanitarnych
Kompetencje
jest gotów do poszerzania kompetencji zawodowych i aktualizacji wiedzy z zakresu badań atmosfery i jej ochrony
jest gotów do podejmowania działań prowadzonych z poczuciem odpowiedzialności za stan atmosfery
jest gotów do interpretacji dokumentów polityki środowiskowej, pracy zespołowej oraz krytycznej analizy informacji dotyczących jakości powietrza
Kryteria oceniania
Część wykładową kończy pisemne zaliczenie, składające się z zadań zamkniętych i otwartych. W sumie za rozwiązanie zadań można zdobyć do 30 punktów.
W trakcie ćwiczeń w pierwszej połowie semestru za poszczególne prace można zdobyć do 30 punktów.
Za pracę kończącą
Ćwiczenia w drugiej połowie semestru kończą się prezentacją wyników autorskiej oceny zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 w wybranym miejscu w Polsce. Za tę ocenę można zdobyć do 30 punktów.
W sumie za ćwiczenia i zaliczenie części wykładowej można zdobyć do 90 punktów. Ocena końcowa z zajęć wynika z sumy zdobytych punktów.
Literatura
Andrews J. E., Brimblecombe P., Jickells T. D., Liss P. S., 2000, Wprowadzenie do chemii środowiska, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa.
Chełmiński J., 2019, Smog: diesle, kopciuchy, kominy, czyli dlaczego w Polsce nie da się oddychać?, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Falkowska L., Korzeniewski K., 1995, Chemia atmosfery, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Hewitt C. N., Jackson A. V., 2003, Handbook of Atmospheric Science. Principles and Applications, Blackwell Publishing.
Juda-Rezler K., 2000, Oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza na środowisko, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa.
Kenig-Witkowska M.M., 2011, Prawo środowiska Unii Europejskiej – zagadnienia systemowe, Wolters Kluwer Polska.
Kleczkowski P., 2020, Smog w Polsce. Przyczyny skutki przeciwdziałanie, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa.
Kośmider J., Mazur-Chrzanowska B., Wyszyński B., 2021, Odory, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Mazurek H., Badyda A., 2018, Smog. Konsekwencje zdrowotne zanieczyszczeń powietrza, PZWL, Warszawa.
Milanowski J., Mackiewicz B. (red.), 2021, Wpływ środowiska na układ oddechowy, PZWL, Warszawa.
Olszewski K., 1995, Meteorologia zanieczyszczeń. Wybrane zagadnienia, Uniwersytet Warszawski. Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska. Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Warszawa.
Siemiński M., 2007, Środowiskowe zagrożenia zdrowia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Stoczkiewicz M., 2021, Prawo ochrony klimatu w kontekście praw człowieka, Wolters Kluwer Polska.
Wiąckowski S. K., 2000, Przyrodnicze podstawy inżynierii środowiska, Stanisław K. Wiąckowski, Kielce.
Zakrzewski S. F., 1995, Podstawy toksykologii środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o., Warszawa.
Raporty Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
Raporty IPCC