Jerzyk a jeżyk – diagnoza oraz pilotażowe wdrożenie działań ograniczających zagrożenia dla zwierząt wolno żyjących w przestrzeni miejskiej na przykładzie kampusów Uniwersytetu Warszawskiego 4030-JaJ(KZ)-OG

Zajęcia są poświęcone diagnozie zagrożeń dla zwierząt wolno żyjących w przestrzeni miejskiej oraz projektowaniu i pilotażowemu wdrażaniu działań ograniczających te zagrożenia na przykładzie kampusów Uniwersytetu Warszawskiego. Szczególna uwaga poświęcona jest ochronie ptaków związanych z zabudową miejską oraz ochronie drobnych ssaków funkcjonujących w zieleni miejskiej.
Zajęcia mają charakter projektowy, terenowy i wdrożeniowy oraz łączą elementy wykładu, konwersatorium, pracy terenowej, warsztatu diagnostycznego i pracy projektowej. Osoby uczestniczące poznają podstawowe zagrożenia dla zwierząt w mieście, uczą się rozpoznawać potencjalnie niebezpieczne miejsca, dokumentować obserwacje, analizować ryzyko oraz opracowywać rekomendacje możliwe do wdrożenia w środowisku akademickim. Efektem zajęć będzie diagnoza wybranych fragmentów kampusów Uniwersytetu Warszawskiego, opracowanie rekomendacji oraz przygotowanie pilotażowych działań możliwych do wykorzystania w praktyce.
Zakres tematów:
1. Zagrożenia dla zwierząt wolno żyjących w przestrzeni miejskiej.
2. Biologia, ekologia i wymagania siedliskowe wybranych gatunków związanych z kampusami miejskimi, w szczególności jerzyków, innych ptaków gniazdujących w budynkach, jeży, nietoperzy i drobnych kręgowców.
3. Terenowa diagnoza miejsc ryzyka: szyb, elewacji, otworów wentylacyjnych, tras migracji drobnych ssaków, pułapek antropogenicznych, miejsc intensywnego koszenia, barier i źródeł światła.
4. Opracowywanie praktycznych rekomendacji ochronnych możliwych do wdrożenia w przestrzeni kampusowej.
5. Rozwijanie kompetencji w zakresie pracy zespołowej, komunikacji z interesariuszami, edukacji środowiskowej i dokumentowania działań projektowych.
6. Projektowanie i planowanie pilotażowych rozwiązań wspierających ochronę przyrody miejskiej na kampusach Uniwersytetu Warszawskiego.

Koordynatorzy przedmiotu

Cezary Błaszczyk

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali i w terenie

Założenia (opisowo)

Osoby studiujące na II stopniu lub na drugim roku I stopnia na kierunkach objętych programem ZIP 2.0

Efekty kształcenia

Wiedza:
• znajomość metod diagnozowania problemów środowiskowych w przestrzeni miejskiej,
• znajomość zagrożeń dla zwierząt wolno żyjących oraz sposobów ich ograniczania.
Umiejętności:
• prowadzenie badań terenowych i analizy danych środowiskowych,
• opracowanie rekomendacji dla instytucji i organizacji,
• projektowanie i wdrażanie rozwiązań o charakterze aplikacyjnym,
• współpraca z partnerami zewnętrznymi i interesariuszami.
Kompetencje społeczne:
• odpowiedzialność za środowisko lokalne,
• umiejętność pracy zespołowej i komunikacji,
zdolność podejmowania działań w odpowiedzi na realne problemy społeczne i środowiskowe.

Kryteria oceniania

Zaliczenie przedmiotu następuje na podstawie:
• przygotowania raportu końcowego zawierającego diagnozę problemu oraz rekomendacje wdrożeniowe,
• udziału w realizacji działań pilotażowych,
• prezentacji wyników projektu przed partnerem zewnętrznym,
oceny projektu przez prowadzących oraz partnera zewnętrznego.

Praktyki zawodowe

Literatura

Literatura podstawowa
Wybrane zagadanienia z następujących podręczników:
• Symonides, E. (2008). Ochrona przyrody. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Bocheński, M., Ciebiera, O., Dolata, P. T., Jerzak, L., & Zbyryt, A. (2013). Ochrona ptaków w mieście. Gorzów Wielkopolski.
• Zimny, H. (2005). Ekologia miasta. Warszawa: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Arkadiusz Grzegorczyk.
• Krebs, C. J. (1997). Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Literatura uzupełniająca:
● Adamczyk, M., & Udrycka, K. (2021). Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami – kompendium wiedzy. Fundacja Szklane Pułapki.
● Berger, A., Lozano, B., Barthel, L. M., & Schubert, N. (2020). Moving in the dark—evidence for an influence of artificial light at night on the movement behaviour of European hedgehogs (Erinaceus europaeus). Animals, 10(8), 1306.
● Brown, B. B., Santos, S., & Ocampo-Peñuela, N. (2021). Bird-window collisions: Mitigation efficacy and risk factors across two years. PeerJ, 9, e11867.
● Gazzard, A., Macdonald, D. W., & Rasmussen, S. L. (2025). Conservation concern for Europe's hedgehog species (Erinaceidae): Current statuses, issues and needs. Biological Conservation, 304, 111033.
● Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Ochrona ptaków podczas prac termomodernizacyjnych. Materiały informacyjne GDOŚ.
● Klem Jr, D. (2009). Preventing bird–window collisions. The Wilson Journal of Ornithology, 121(2), 314-321.
● Klem Jr, D. (2025). Bird-window collisions: a critical review. The Wilson Journal of Ornithology, 137(4), 501-531.
● Moore, L. J., Petrovan, S. O., Baker, P. J., Bates, A. J., Hicks, H. L., Perkins, S. E., & Yarnell, R. W. (2020). Impacts and potential mitigation of road mortality for hedgehogs in Europe. Animals, 10(9), 1523.
● Schaub, T., Meffert, P. J., & Kerth, G. (2016). Nest-boxes for Common Swifts Apus apus as compensatory measures in the context of building renovation: efficacy and predictors of occupancy. Bird Conservation International, 26(2), 164-176.
● Wright, P. G., Coomber, F. G., Bellamy, C. C., Perkins, S. E., & Mathews, F. (2020). Predicting hedgehog mortality risks on British roads using habitat suitability modelling. PeerJ, 7, e8154.
● ML, M. (2002). Urbanization, biodiversity, and conservation. Bioscience, 52, 883-890.
● Müller, N., Werner, P., & Kelcey, J. G. (red.). (2010). Urban Biodiversity and Design. Wiley-Blackwell (wybrane rozdziały).
● Partridge, H. C., Netzley, R., Wright, A., Amodeo, J., Barnett, S., Baron, R., ... & Gagné, S. A. (2025). Lessons learned through participatory bird-window collision research on a university campus. Urban Ecosystems, 28(2), 74.
● Rudd, H., Vala, J., & Schaefer, V. (2002). Importance of backyard habitat in a comprehensive biodiversity conservation strategy: a connectivity analysis of urban green spaces. Restoration ecology, 10(2), 368-375.
● Sandoz, N., & de Margerie, E. (2026). Conserving urban habitats: Enhanced detection of common swift nests in buildings using a video fusion method. Ecological Solutions and Evidence, 7(1), e70183.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: