Erotyzm jako pojęcie teorii i krytyki kultury 4018-KON312-CLASS-OG

Koncepcja zajęć opiera się na założeniu, że – wbrew potocznemu rozumieniu tego słowa – erotyzm jest kluczowym terminem teorii i krytyki kultury, otwierającym jedno z najistotniejszych pól problemowych. Chodzi zatem o erotyzm będący próbą „ucywilizowania płci”, kulturowy konstrukt stanowiący odpowiedź na najtrudniejszy aspekt cielesności człowieka, nadbudowany ponad danymi wynikającymi z ciała, a często wręcz stojący w opozycji do tych danych, będący buntem przeciwko cielesnemu i popędowemu zdeterminowaniu jednostki ludzkiej.
Nasze rozważenia będą jednocześnie próbą historii cywilizacji zakorzenionej w Śródziemnomorzu i sformułowania jednej z jej możliwych definicji. Wyjdziemy od kształtowania się kulturowych kodyfikacji i formuł miłości w średniowieczu, na które spojrzymy z perspektywy najnowszej humanistyki, m.in. interpretacji Agambena.
Na przestrzeni dziejów kultury erotyzm odrywa się od ciała, tarci powiązanie z rzeczywistością fizjologiczną i penetruje coraz głębiej w sferę duchową. Będziemy się starali zrozumieć subtelne zależności, pozwalające na oscylację na granicy erotyczne – mistyczne, owocujące ostatecznie tak wieloznacznymi dziełami, jak Ekstaza św. Teresy Berniniego.
Następnie przyjrzymy się procesowi, w którym miłosne osamotnienie staje się sytuacją źródłową, z której wyłania się nowożytna i nowoczesna podmiotowość (czytając m.in. Listy portugalskie). Podejmiemy próbę interpretacji postaci D. Juana oraz 120 dni Sodomy jako starcia niekwantyfikowalnej natury erotyzmu z nowożytną i nowoczesną koncepcją ładu, wydajności i liczby (forma życia vs. dyscyplinowanie ciała).
Wreszcie postaramy się naszkicować pejzaż refleksji krytycznej wyłaniającej się w czasach post-Freudowskich, począwszy od pism Bataille'a, poprzez takie prace, jak Eros i cywilizacja Marcuse'a. Czy erotyzm jako obszar autonomii, autentyczności i nie-produktywności można przeciwstawić nowoczesnemu porządkowi wytwarzania i konsumpcji, czy też przeciwnie, zostaje on przez ten porządek zawłaszczony? Czy podlega wyparciu wraz z seksualnością, czy jest skazany na niemotę, jak to zostało opisane przez Foucaulta, czy też wręcz przeciwnie? Czy stanowi centrum, czy margines kultury? Jakie znaczenie ma uwodzenie dla Baudrillarda? Czy w podobnym sensie erotyczne jest uwodzenie czytelnika przez piszącego, ucznia przez mistrza? Czy Eros może stać się Errosem, witalistyczną figurą błędu, konstytuującego krytyczne i twórcze pole kultury?

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Efekty kształcenia

- ma podstawową wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych, społecznych, ścisłych i przyrodniczych w kulturze dawnej i współczesnej
- zna twórczość najważniejszych pisarzy, filozofów i teologów dawnych i współczesnych
- rozumie związki pomiędzy działaniami kulturowymi i przemianami w życiu społecznym
- potrafi selekcjonować oraz interpretować informacje pochodzące z różnych źródeł tekstowych, ikonograficznych, elektronicznych
- potrafi dokonywać analizy tekstów artystycznych, filozoficznych i socjologicznych za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych oraz prezentować wyniki swych prac
- posiada podstawowe umiejętności wykorzystywania interdyscyplinarnych metod i narzędzi badawczych w analizie zjawisk kultury współczesnej
- potrafi przygotować prace pisemne: esej, rozprawka naukowa, recenzja, sprawozdanie naukowe w języku polskim oraz w jednym z języków kongresowych
- rozumie potrzebę nieustannego kształcenia po ukończeniu studiów
- rozumie dynamikę rozwoju naukowego, kulturowego i społecznego oraz śledzi nowe metody i paradygmaty badawcze
- rozumie zasady tolerancji i różnic kulturowych

Kryteria oceniania

Ocena na podstawie pracy pisemnej (eseju).
Kryteria oceny:
- czy i w jakim stopniu praca problematyzuje wybrane zagadnienie;
- czy i w jakim stopniu stanowi spójną i popartą rzetelnymi argumentami analizę wybranego zagadnienia;
- czy i w jakim stopniu prowadzi do przekonywującej konkluzji.

Literatura

Podstawowa bibliografia krytyczna (wybór):
Agamben G., Profanacje, przeł. M. Kwaterko, Warszawa 2006; (fragmenty).
Agamben G., Stanze. La parola e il fantasma nella cultura occidentale (w oryginale lub dowolny przekład).
Barthes R., Fragmenty dyskursu miłosnego, przeł. M. Bieńczyk, Warszawa 2011.
Bataille G., Historia erotyzmu, przeł. I. Kania, Warszawa 2008.
Baudrillard J., O uwodzeniu, przeł. J. Margański, Warszawa 2005.
Bielik-Robson A., Erros. Mesjański witalizm i filozofia, Kraków 2012.
Foucault M., Historia seksualności, przeł. B. Banasiak et al., Warszawa 1995.
Marcuse H., Eros i cywilizacja, przeł. H. Jankowska, Warszawa 1998.
Rougemont D. de, Miłość a świat kultury zachodniej, przeł. Lesław Eustachiewicz, Warszawa 1968.
Steiner G., Nauki Mistrzów, przeł. J. Łoziński, Poznań 2007; (fragmenty).

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: