Średniowieczna ikonografia muzyczna 4012-057C-OG

Plan zajęć:

1. Podstawy współczesnej klasyfikacji instrumentów muzycznych, metody katalogowania ikonografii muzycznej.
2. Rozwój instrumentarium muzycznego w średniowieczu, najpopularniejsze typy instrumentów w ikonografii, klasyfikacja instrumentów w średniowiecznych traktatach muzycznych. Problemy z identyfikacją instrumentów i najczęstsze błędy (krytyka opracowań).
3. Konteksty występowania instrumentów w Piśmie Świętym. Wulgata i kształtowanie średniowiecznej terminologii organologicznej. Wpływ Septuaginty i warianty nazw instrumentów muzycznych w pierwszych przekładach Biblii na języki wernakularne.
4. Pierwsi egzegeci poruszający kwestię biblijnych instrumentów muzycznych i ich wpływ na ikonografię. Św. Augustyn, Izydor z Sewilli, apokryfy (Pseudo-Hieronim).
5-6. Obraz muzyki w pismach teoretyków. Musica mundana, humana, instrumentalis w ikonografii. Makrobiusz i jego wpływ na przedstawienia Uniwersum. Inventores musicae w ikonografii. Spuścizna antyczna w ikonografii muzycznej średniowiecza: przenikanie się wątków antycznych i biblijnych. Przedstawienia personifikacji tonów kościelnych w sztuce romańskiej (Cluny, Autun), przedstawienia personifikacji muzyki.
7. Dawid: król, prorok i muzyk. Pierwsze wizerunki: Dawid-Orfeusz jako figura Christi, instrument Dawida jako figura Crucis, muzycy Dawida. Przedstawienia muzykującego Dawida do roku 1000: sztuka karolińska (Psałterz Dagulfa, Psałterz Utrechcki), wpływy greckie, ikonografia wyspiarska, przedstawienia z czasów ottońskich.
8. Przedstawienia Dawida w malarstwie książkowym: wykształcenie się wzorca ikonograficznego. Inicjały Psalmów z Dawidem i muzykami.
9. Instrument Dawida: rota, lira, harfa, dzwony. Przemiany w ikonografii i ich źródło. Znaczenie symboliczne poszczególnych instrumentów.
10. Sceny muzyczne w scenach biblijnych: powitanie Dawida, córka Jefte, przejście przez Morze Czerwone.
11. Muzyka w rzeźbie architektonicznej. Przedstawienia muzyków w rzeźbie portalowej, na konsolach i kapitelach - motywy świeckie w dekoracji budowli sakralnych. Dawid i grający osioł.
12. Muzyka diabelska i karykaturalna - drôleries, malarstwo książkowe, bordiury, sceny ludyczne i charivari (np. Roman de Fauvel), bestiariusze.
13-14. Muzyka świecka: Kodeks Manesse, motywy świeckie w scenach biblijnych (Biblia Maciejowskiego, Psałterz Ludwika Świętego). Obraz literacki (chanson de geste, romanse, poezja trubadurów i truwerów) a ikonografia.
15. Ikonografia a praktyka wykonawcza: czy na podstawie ikonografii można rekonstruować średniowieczne instrumenty i technikę gry?

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Literatura

E. Aubrey, References to Music in Old Occitan Literature, "Acta Musicologica", 61, 1989.
E. A. Bowles, La Hiérarchie des instruments de musique dans l'Europe féodale, "Revue de Musicologie", 42, 118, 1958, s. 155-169.
H. M. Brown, J. Lascelle, Musical Iconography : A Manual for Cataloguing Musical Subjects in Western Art before 1800, Cambridge 1972.
J. Chailley, Les huit tons de la musique et l'ethos des modes aux chapiteaux de Cluny, "Acta Musicologica", 57, 1, 1985, s. 73-94.
R. Hammerstein, Diabolus in Musica: Studien zur Ikonographie der Musik im Mittelalter, Bern-Münich, 1974.
R. Hammerstein, Instrumenta Hieronymi, "Archiv für Musikwissenschaft", 16, 1/2, 1959, s. 117-134.
M. Jullian, L'image de la musique dans la sculpture romane en France, CCM, 30, 1987, s. 33-44.
I. Marchesin, L'Image Organum. La représentation de la musique dans les psautiers médiévaux 800-1200, Turnhout 2000.
K. Meyer-Baer, Music of the spheres and the Dance of Death. Studies in Musical Iconology, Princeton 1970.
J. Montagu, The Word of Medieval and Renaissance Musical Instruments, Vancouver 1976.
D. Munrow, Instruments of the Middle Ages and Renaissance, Oxford 1976.
C. Page, Johannes de Grocheio on Secular Music: a Corrected Text and a New Translation, "Plainsong and Medieval Music 2, 1993, s. 17-41.
C. Page, The Owl and the Nightingale: Musical Life and Ideas in France, 1100-1300, Oxford 1990.
C. Page, Voices and Instruments of the Middle Ages. Instrumental practice and songs in France 1100-1300, London & Melbourne 1987.
H. Panum, The Stringed Instruments of the Middle Ages. Their Evolution and Development, przeł. J. Pulver, London 1940.
C. Rault (red.), Instruments ? cordes du Moyen Age, Actes du Colloque de Royaumont 1994, Paris 1999.
E. Reuter, Les Représentations de la musique dans la sculpture romane en France, Paris 1938.
C. Sachs, Historia instrumentów muzycznych, przeł. S. Olędzki, Kraków 1989.
T. Seebass, Musikdarstellung und Psalterillustration im früheren Mittelalter, Bern 1973.
H. Steger, David Rex et Propheta. König David als vorbildliche Verkörperung des Herrschers und Dichters im Mittelalter, nach Bilddarstellungen des achten bis zwölften Jahrhunderts, Nürnberg 1961.
M. Van Schaik, The Harp in the Middle Ages. The Symbolism of a Musical Instrument, Amsterdam-Atlanta 1992.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: