Polityka zagraniczna Niemiec 4003-PZN-OG

Tematy zajęć
1. Wprowadzenie do analizy polityki zagranicznej Niemiec: kontekst powojenny, podział Niemiec po 1945 r. i system zimnej wojny
2. Polityka zagraniczna dwóch państw niemieckich 1949–1969: doktryna Hallsteina i rywalizacja dyplomatyczna RFN i NRD
3. Ostpolitik – polityka RFN wobec Europy Wschodniej i ZSRR
4. Zjednoczenie Niemiec w 1990 r. i jego konsekwencje dla polityki zagranicznej
5. Rola Niemiec w integracji europejskiej – od EWG do Unii Europejskiej
6. Relacje transatlantyckie – Niemcy w NATO i partnerstwo z USA
7. Polska i Niemcy po zjednoczeniu: pojednanie, integracja europejska i nowe napięcia polityczne
8. Niemcy wobec Rosji po zakończeniu zimnej wojny
9. Polityka Niemiec wobec Chin i Globalnego Południa
10. Niemcy jako potęga geoekonomiczna
11. Kultura strategiczna Niemiec i debata o roli Bundeswehry
12. Niemcy w polityce klimatycznej i energetycznej UE
13. Niemcy a bezpieczeństwo europejskie po 2022 r. – „Zeitenwende”
14. Przyszłość roli Niemiec w polityce międzynarodowej: wyzwania strategiczne XXI wieku

Koordynatorzy przedmiotu

Bruno Surdel

Efekty kształcenia

Po ukończeniu kursu student:

WIEDZA

P6_WG

• Zna główne etapy rozwoju polityki zagranicznej Niemiec od zakończenia II wojny światowej do współczesności.

• Rozumie historyczne i instytucjonalne uwarunkowania niemieckiej polityki zagranicznej, w tym znaczenie integracji europejskiej i relacji transatlantyckich.

• Zna podstawowe koncepcje analityczne stosowane w badaniach nad polityką zagraniczną Niemiec (np. „civilian power”, geoekonomia, kultura strategiczna).

• Rozumie zależności między polityką zagraniczną Niemiec a procesami integracji europejskiej, bezpieczeństwem europejskim i gospodarką globalną.

UMIEJĘTNOŚCI

P6_UW

• Potrafi analizować główne kierunki i instrumenty polityki zagranicznej Niemiec.

• Potrafi interpretować działania Niemiec w polityce europejskiej i globalnej w kontekście współczesnych procesów geopolitycznych.

• Umie krytycznie ocenić rolę Niemiec w systemie międzynarodowym oraz w polityce Unii Europejskiej.

• Potrafi wykorzystywać dokumenty strategiczne, raporty i analizy do oceny działań Niemiec w polityce międzynarodowej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

P6_KK

• Jest przygotowany do krytycznego analizowania złożonych procesów polityki międzynarodowej.

• Rozumie znaczenie Niemiec jako jednego z kluczowych aktorów kształtujących porządek europejski.

•Jest przygotowany do odpowiedzialnego i rzetelnego interpretowania procesów politycznych i geopolitycznych

Kryteria oceniania

Zaliczenie pisemne: uzyskanie minimum 60% punktów

Literatura

Literatura podstawowa
Haftendorn, H. (2022). Coming of age: German foreign policy since 1945 (Updated ed.). Lanham: Rowman & Littlefield.

Kiwerska, J., Koszel, B., Tomczak, M., & Żerko, S. (2017). Polityka zagraniczna zjednoczonych Niemiec. Poznań: Instytut Zachodni.

Eberle, J., & Miskimmon, A. (Eds.). (2023). International theory and German foreign policy. London: Routledge.

Aggestam, L., & Hyde-Price, A. (2025). Germany’s role in Europe: Great expectations. Stockholm: Swedish Institute for European Policy Studies (SIEPS).

Węc, J. J. (2015). Relacje polsko-niemieckie w Unii Europejskiej i NATO na początku XXI w: Próba bilansu. W Prace Komisji Środkowoeuropejskiej PAU (t. 23). Kraków: Polska Akademia Umiejętności.

Malinowski, K. (2025). Polityka obronna Niemiec pod wpływem wojny na Ukrainie. Studia Polityczne, PAN. https://czasopisma.isppan.waw.pl/sp/article/view/3421

Literatura uzupełniająca
Bunde, T. (2024). Zeitenwende as a foreign policy identity crisis: Germany and the travails of adaptation after Russia’s invasion of Ukraine. European Journal of International Relations. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/13691481241311568

Mello, P. A. (2024). Zeitenwende: German foreign policy change in the wake of Russia’s war against Ukraine. Politics and Governance. https://www.cogitatiopress.com/politicsandgovernance/article/view/7346

Deni, J. R., & Rathke, D. J. (2025). Assessing the Zeitenwende: Implications for Germany, the United States, and NATO. Carlisle: U.S. Army War College Press. https://americangerman.institute/wp-content/uploads/2025/03/20250311_Deni-Rathke_Zeitenwende_Final.pdf

Płóciennik, S. (2023). Rok Zeitenwende: czy Niemcy dokonały strategicznego zwrotu? https://wnpism.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2023/06/14_Rok_Zeitenwende_SPlociennik.pdf

Płóciennik, S. (2023). Gospodarczy wymiar Zeitenwende: kryzys dóbr publicznych i zmiana modelu RFN w wyniku wojny na Ukrainie https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_34765_sp_0423_a16

DGAP. (2023–). Zeitenwende dossier. German Council on Foreign Relations. https://dgap.org/en/research/expertise/zeitenwende

Bundesregierung. (2023). Narodowa Strategia Bezpieczeństwa. Berlin https://www.nationalesicherheitsstrategie.de/Strategia-bezpiecze%C5%84stwa-PL.pdf

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: