Polityka arktyczna Unii Europejskiej 4003-EU-L36-PAUE

Unia Europejska — niebędąca państwem arktycznym, obejmująca swym systemem politycznym państwa i regiony europejskiej Arktyki — definiuje interesy, uzasadnia obecność oraz oddziałuje na wielopoziomowy ład arktyczny. Konwersatorium ukazuje rolę akcesji Finlandii i Szwecji (1995), Wymiaru Północnego, a następnie proces instytucjonalizacji polityki arktycznej UE w latach 2008–2026.
Szczególna uwaga zostanie poświęcona zmianom w polityce UE po agresji Rosji przeciwko Ukrainie w 2022 r. Czy polityka bezpieczeństwa wypiera politykę klimatyczną, czy też następuje współistnienie i reinterpretacja dotychczasowych priorytetów?
Przedmiot obejmuje instytucje współpracy arktycznej (Rada Arktyczna), prawo morza i szelfu kontynentalnego, status Svalbardu, sytuację Grenlandii, relacje UE–Kanada, kwestie ludności rdzennej, ochrony klimatu, surowców krytycznych, żeglugi, infrastruktury krytycznej, badań naukowych i technologii kosmicznych. Uwzględnia również znaczenie NATO, nowych uwarunkowań geostrategicznych w Arktyce oraz styku Arktyka–Atlantyk Północny–Morze Bałtyckie

Efekty uczenia się

Wiedza
 Student zna geografię polityczną Arktyki oraz status podstawowych aktorów i forów współpracy.
 Zna genezę i główne etapy polityki arktycznej UE.
 Rozumie podstawy prawne zarządzania obszarami morskimi Arktyki oraz status Svalbardu.
 Rozumie współzależność polityki klimatycznej, środowiskowej, surowcowej, transportowej, naukowej i bezpieczeństwa UE.
 Zna podstawowe formy współpracy UE z Kanadą, Grenlandią, Norwegią, Islandią i pozostałymi partnerami.

Umiejętności
 Analizuje interesy polityczne oraz ograniczenia prawne i instytucjonalne aktorów arktycznych.
 Łączy informacje z dokumentów, literatury i map w spójny opis studium przypadku.
 Formułuje argumenty, scenariusze i realistyczne rekomendacje polityczne.
 Potrafi brać udział w debatach, pracy zespołowej i symulacjach negocjacyjnych.

Kompetencje społeczne
 Jest gotów do krytycznej oceny doniesień i narracji dotyczących geopolityki oraz zmian klimatu w Arktyce.
 Uznaje znaczenie praw i interesów społeczności lokalnych oraz ludności rdzennej w podejmowaniu decyzji.
 Jest gotów do współpracy, negocjacji i uwzględniania różnic stanowisk w sytuacjach konfliktowych.

Kryteria oceniania

Zaliczenie na ocenę. Warunkiem podstawowym jest udział w wymaganej przez regulamin liczbie zajęć, przygotowanie do dyskusji, udział w zadaniach zespołowych i przedłożenie pracy indywidualnej.

Przygotowanie i aktywność 20%
Dwie krótkie karty analityczne / stanowiska 20%
Udział w symulacji „Arktyka 2035” 10%
Indywidualna praca końcowa 50%

 Praca końcowa: analiza problemowa / policy brief (około 1500–2000 słów) na wybrany temat. Student wykorzystuje minimum dwa dokumenty pierwotne i trzy opracowania naukowe, w tym przynajmniej jedno anglojęzyczne. Praca zawiera pytanie/problem, argumentację, analizę materiału oraz wnioski i rekomendacje.
 Skala ocen: 90–100% – 5,0; 85–89% – 4,5; 75–84% – 4,0; 70–74% – 3,5; 60–69% – 3,0; poniżej 60% – 2,0. Kluczowe kryteria: poprawność faktograficzna, umiejętność analizy źródeł, jasność argumentacji, samodzielność i rzetelność bibliograficzna.
 Narzędzia generatywnej AI można stosować pomocniczo do redakcji, porządkowania i tłumaczenia materiałów, pod warunkiem ujawnienia ich zastosowania i samodzielnej weryfikacji źródeł;

Literatura

 Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel, Europe’s Northern Neighbourhood: A New Strategy for the Arctic, JOIN(2026) 100 final, 20.10.2026.
 Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel, Silniejsze zaangażowanie UE na rzecz pokojowej, zrównoważonej i prosperującej Arktyki, JOIN(2021) 27 final, 13.10.2021.
 Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel, Zintegrowana polityka Unii Europejskiej w sprawie Arktyki, JOIN(2016) 21 final, 27.04.2016.
 Komisja Europejska, Unia Europejska a region arktyczny, KOM(2008) 763 wersja ostateczna, 20.11.2008.
 A. Raspotnik, The European Union and the Geopolitics of the Arctic, Edward Elgar, Cheltenham.
 A. Raspotnik, A. Stępień, The European Union and the Arctic: A Dedicated Policy for a Complex Space, w: G. Hønneland, A. Østhagen, S.V. Rottem (red.), Handbook of the Politics of the Arctic, wyd. 2, Edward Elgar
 A. Raspotnik, A. Stępień, A. Østhagen, Focus on the High North: Upgrading the EU's Arctic Policy and Protecting the EU's Interests in a Rapidly Evolving Region, Parlament Europejski, lipiec 2026.
 M. Łuszczuk, Ewolucja ról międzynarodowych w Arktyce, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015.
 N. Liu, E.A. Kirk, T. Henriksen (red.), The European Union and the Arctic, Brill Nijhoff, Leiden–Boston 2017.
 Z. Czachór, A.J. Sójka, European Space Programme for the Arctic, Rocznik Integracji Europejskiej, nr 17, 2023.