Diagnostyka laboratoryjna 3900-3DL-N
Przedmiot przygotowuje studentów do świadomego wykorzystania diagnostyki laboratoryjnej w procesie rozpoznawania i różnicowania chorób, oceny stanu pacjenta oraz interpretacji wyników badań w kontekście klinicznym. Zajęcia obejmują zasady współpracy lekarza z laboratorium, pobierania i postępowania z materiałem biologicznym, czynniki wpływające na wynik badania, zakres możliwości i ograniczeń diagnostyki laboratoryjnej oraz podstawowe zasady interpretacji wyników.
Zakres merytoryczny obejmuje w szczególności diagnostykę zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej, gospodarki lipidowej i węglowodanowej, chorób nerek i dróg moczowych, chorób układu krwiotwórczego i zaburzeń hemostazy, stanów zapalnych, chorób endokrynologicznych, chorób układu pokarmowego, chorób pasożytniczych, diagnostykę markerów nowotworowych, enzymologię kliniczną, diagnostykę płynów ustrojowych oraz badania laboratoryjne stosowane w stanach nagłych.
Ćwiczenia obejmują pracę w wybranych pracowniach Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej, interpretację wyników i analizę przypadków klinicznych. Zajęcia prowadzone są z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa biologicznego i stosowania środków ochrony indywidualnej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: student zna i rozumie
E.W3. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady diagnozowania w przypadku
najczęstszych chorób występujących u dzieci oraz ich powikłań:
1) krzywicy, tężyczki, zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo--zasadowej;
3) chorób układu oddechowego oraz alergii, w tym zakażeń układu oddechowego, gruźlicy, mukowiscydozy,
5) chorób wątroby, alergii pokarmowych
6) ostrego uszkodzenia nerek, przewlekłej choroby nerek, zakażeń układu moczowego
7) chorób tarczycy i przytarczyc, chorób nadnerczy, cukrzycy, otyłości
E.W7. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowania
terapeutycznego w przypadku najczęstszych chorób internistycznych występujących u dorosłych oraz ich powikłań:
1) chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwiennej serca, wad serca, chorób wsierdzia, mięśnia serca, osierdzia,
niewydolności serca (ostrej i przewlekłej), chorób naczyń tętniczych i żylnych, nadciśnienia tętniczego (pierwotnego
i wtórnego), nadciśnienia płucnego;
2) chorób układu oddechowego, w tym chorób dróg oddechowych, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, astmy,
rozstrzeni oskrzeli, mukowiscydozy, zakażeń układu oddechowego, gruźlicy, chorób śródmiąższowych płuc, opłucnej,
śródpiersia, obturacyjnego i centralnego bezdechu sennego, niewydolności oddechowej (ostrej i przewlekłej),
nowotworów układu oddechowego;
3) chorób układu pokarmowego, w tym chorób jamy ustnej, przełyku, żołądka i dwunastnicy, jelit, trzustki, wątroby, dróg
żółciowych i pęcherzyka żółciowego, nowotworów układu pokarmowego;
4) chorób układu wydzielania wewnętrznego, w tym chorób podwzgórza i przysadki, tarczycy, przytarczyc, kory i rdzenia
nadnerczy, jajników i jąder, oraz guzów neuroendokrynnych, zespołów wielogruczołowych, różnych typów cukrzycy,
zespołu metabolicznego, otyłości, dyslipidemii i hipoglikemii, nowotworów jajników, jąder i tarczycy, nowotworów
neuroendokrynnych;
5) chorób nerek i dróg moczowych, w tym ostrego uszkodzenia nerek i przewlekłej choroby nerek we wszystkich stadiach
oraz ich powikłań, chorób kłębuszków nerkowych (pierwotnych i wtórnych, w tym nefropatii cukrzycowej i chorób
układowych) i chorób śródmiąższowych nerek, nadciśnienia nerkopochodnego, torbieli nerek, kamicy nerkowej, zakażeń
układu moczowego (górnego i dolnego odcinka), chorób nerek w okresie ciąży, nowotworów układu moczowego –
nowotworów nerek, pęcherza moczowego, gruczołu krokowego;
6) chorób układu krwiotwórczego, w tym aplazji szpiku, niedokrwistości, granulocytopenii i agranulocytozy,
małopłytkowości, białaczek ostrych i przewlekłych, szpiczaków, nowotworów mielo- i limfoproliferacyjnych, zespołów
mielodysplastycznych, skaz krwotocznych, trombofilii, zaburzeń krwi w chorobach innych narządów;
7) chorób reumatycznych, w tym chorób układowych tkanki łącznej (reumatoidalnego zapalenia stawów, wczesnego
zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego, zespołu Sjögrena, sarkoidozy, twardziny układowej,
idiopatycznych miopatii zapalnych), spondyloartropatii, krystalopatii, rumienia guzowatego, zapaleń stawów związanych
z czynnikami infekcyjnymi, zapaleń naczyń oraz niezapalnych chorób stawów i kości (choroby zwyrodnieniowej,
reumatyzmu tkanek miękkich, osteoporozy, fibromialgii), mięsaków tkanek miękkich i kości;
E.W11. odrębności w objawach klinicznych, diagnostyce i terapii najczęstszych chorób występujących u osób starszych
E.W16. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowania
terapeutycznego w przypadku najczęstszych chorób neurologicznych oraz ich powikłań:
2) chorób naczyniowych mózgu, w szczególności udaru mózgu;
4) zakażeń układu nerwowego, w szczególności zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, boreliozy, opryszczkowego
zapalenia mózgu, chorób neurotransmisyjnych;
E.W24. zagadnienia z zakresu onkologii, w tym:
1) uwarunkowania genetyczne, środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady diagnozowania
i postępowania terapeutycznego w najczęstszych nowotworach i ich powikłaniach;
3) podstawy wczesnego wykrywania nowotworów, zasady badań przesiewowych oraz działania profilaktyczne
w onkologii;
11) zasady planowania postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w zakresie leczenia
nowotworów na podstawie wyników badań i dostarczonej dokumentacji medycznej
E.W31. podstawowe zagadnienia profilaktyki oraz zasady postępowania w przypadku ekspozycji zawodowej na czynniki
niebezpieczne i szkodliwe
E.W32. zasady postępowania w przypadku podejrzenia i wykrycia choroby zakaźnej
E.W33. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowania
terapeutycznego oraz profilaktycznego najczęstszych chorób zakaźnych oraz ich powikłań:
1) chorób bakteryjnych, w tym zakażeń paciorkowcowych, gronkowcowych, pneumokokowych i meningokokowych,
krztuśca, gruźlicy, boreliozy i zakażeń przewodu pokarmowego;
2) chorób wirusowych, w tym zakażeń dróg oddechowych i przewodu pokarmowego, wirusowych zapaleń wątroby,
zakażeń wirusami Herpesviridae,
ludzkim wirusem niedoboru odporności i wirusami neurotropowymi;
3) chorób pasożytniczych, w tym giardiozy, amebozy, toksoplazmozy, malarii, toksokarozy, włośnicy, glistnicy,
tasiemczycy i owsicy;
4) grzybic, w tym kandydozy, aspergilozy i pneumocystozy;
5) zakażeń szpitalnych
E.W34. zasady postępowania w przypadku ekspozycji na materiał potencjalnie zakaźny
E.W38. zasady zachowań prozdrowotnych, podstawy profilaktyki i wczesnej wykrywalności najczęstszych chorób
cywilizacyjnych oraz zasady badań przesiewowych w tych chorobach
E.W39. rodzaje materiałów biologicznych wykorzystywanych w diagnostyce laboratoryjnej i zasady pobierania materiału
do badań
E.W40 możliwości i ograniczenia badań laboratoryjnych
F.W1. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowania terapeutycznego
w przypadku najczęstszych chorób wymagających leczenia zabiegowego u dorosłych:
1) ostrych i przewlekłych chorób jamy brzusznej;
2) chorób klatki piersiowej;
5) nowotworów
Umiejętności: student potrafi
E.U9. Rozpoznać najczęstsze objawy choroby u dorosłych, zastosować badania diagnostyczne i interpretować ich wyniki,
przeprowadzić diagnostykę różnicową, wdrożyć terapię, monitorować efekty leczenia oraz ocenić wskazania do
konsultacji specjalistycznej, w szczególności w przypadku objawów takich jak:
1 ) gorączka;
9) wysypka;
10) kaszel i odkrztuszanie;
11) krwioplucie;
12) duszność;
14) ból w klatce piersiowej:
20) obecność krwi w stolcu;
22)żółtaczka
24) niedokrwistość;
25) limfadenopatia
27) krwiomocz i białkomocz
28) zaburzenia miesiączkowania;
38) odwodnienie i przewodnienie
E.U10. rozpoznać najczęstsze objawy choroby u dzieci, zastosować badania diagnostyczne i interpretować ich wyniki,
przeprowadzić diagnostykę różnicową, wdrożyć terapię,
monitorować efekty leczenia oraz ocenić wskazania do konsultacji specjalistycznej, w szczególności w przypadku
objawów takich jak:
1) gorączka;
5) zaburzenia oddawania moczu;
6) wysypka;
7) niedokrwistość;
8) zaburzenia odżywiania;
15) limfadenopatia;
17) zaparcie i biegunka;
18) obecność krwi w stolcu;
19) odwodnienie;
20) żółtaczka;
21) sinica
E.U14. wykonywać procedury i zabiegi medyczne, w tym:
7) pobranie i zabezpieczenie krwi do badań laboratoryjnych, w tym mikrobiologicznych;
8) pobranie krwi tętniczej i arterializowanej krwi włośniczkowej;
9) pobranie wymazów do badań mikrobiologicznych i cytologicznych
15) testy paskowe, w tym pomiar stężenia glukozy przy pomocy glukometru
E.U 15. zastosować środki ochrony indywidualnej adekwatne do sytuacji klinicznej
E.U19. planować postępowanie diagnostyczne, terapeutyczne i profilaktyczne w zakresie leczenia nowotworów
na podstawie wyników badań i dostarczonej dokumentacji medycznej
Kompetencje społeczne – Student/Studentka jest gotów/gotowa do:
K.K4 – przestrzegania zasad etyki zawodowej i odpowiedzialności związanej z wykonywaniem zawodu lekarza.
K.K5 – dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń oraz potrzeby korzystania z wiedzy i doświadczenia innych członków zespołu.
K.K7 – przestrzegania zasad współpracy i komunikacji w zespole medycznym, w tym z personelem laboratorium diagnostycznego.
K.K8 – dbania o bezpieczeństwo własne, pacjenta i innych osób podczas postępowania z materiałem biologicznym.
Kryteria oceniania
Wykład:
zaliczenie końcowe ma formę pisemnego testu jednokrotnego wyboru, obejmującego 61 pytań. Czas trwania testu wynosi 90 minut. Za każdą prawidłową odpowiedź student otrzymuje 1 punkt, za odpowiedź nieprawidłową lub brak odpowiedzi – 0 punktów.
Warunkiem zaliczenia testu jest uzyskanie co najmniej 65% możliwych do uzyskania punktów, tj. minimum 40 z 61 punktów.
Ćwiczenia:
Warunkiem zaliczenia zajęć jest obecność na zajęciach oraz zaliczenie jednego kolokwium obejmującego 20 pytań zamkniętych i/lub otwartych.
Warunkiem zaliczenia kolokwium jest uzyskanie co najmniej 65% możliwych do uzyskania punktów, tj. minimum 13 z 20 punktów.
Student może mieć nie więcej niż jedną nieobecność na zajęciach. Nieobecność z powodu choroby wymaga odrobienia zajęć po wcześniejszym uzgodnieniu z osobą odpowiedzialną za przedmiot.
Warunkiem dopuszczenia do testu końcowego jest zaliczenie ćwiczeń.
O ocenie końcowej z przedmiotu decyduje ocena z testu końcowego, pod warunkiem uzyskania zaliczenia ćwiczeń.
Skala ocen kolokwium:
≥ 65% 13–20 pkt zaliczone
< 65% 0–12 pkt niezaliczone
Skala ocen testu końcowego:
91–100% 56–61 pkt bardzo dobry (5,0)
83–90% 51–55 pkt dobry plus (4,5)
75–82% 46–50 pkt dobry (4,0)
67–74% 41–45 pkt dostateczny plus (3,5)
65–66% 40 pkt dostateczny (3,0)
< 65% 0–39 pkt niedostateczny (2,0)
Oceną ostateczną z przedmiotu jest ocena z testu końcowego.
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Solnica B., Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Edra Urban & Partner, 2022 lub późniejsze.
2. Kokot F., Hyla-Klekot L., Kokot S. Badania laboratoryjne. Zakres norm i interpretacja. Wyd. V uaktualnione i rozszerzone, PZWL, Warszawa 2024 lub późniejsze.
Literatura uzupełniająca:
3. Solnica B. (red.). Diagnostyka laboratoryjna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2019 lub późniejsze.