Przeszłość i przyszłość w myśleniu moralnym 3800-PPMM26-BE-S
Dyskusje seminaryjne będą dotyczyć związku idei czasu z podstawowymi kategoriami etycznymi:.
takimi jak wina, zasługa, odpowiedzialność moralna, wybór, wybaczanie, krzywda, sumienie, czas i
trwanie jako tworzywo tożsamości osobowej, pamięć, wybór, intencja, żal., wstyd, początek i
koniec życia. Czas subiektywny; czas zdarzeń, czas ludzki a czas zegara.
Klasyczne idee etyczne są głęboko związane z indywidualnym , pierwszoosobowym przeżyciem
trwania w czasie, gdzie pamięć przeszłych zdarzeń oraz projekty przyszłości tworzą strukturę
naszego moralnego życia . Jesteśmy odpowiedzialni w czasie teraźniejszym za to co należy do czasu
przeszłego, bolejemy nad nieodwracalnością dokonanego zła, podejmujemy wybory angażujące
naszą przyszłość, dręczą nas wyrzuty sumienia, zastanawiamy się nad sensem życia jako całości,
snujemy refleksje nad nieśmiertelnością. Poszczególne spotkania będa dotyczyć następujących
problemów:
- Struktura czasu ludzkiego jako istotny element świadomości moralnej
- Konstrukcja tożsamości moralnej a trwanie w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym. Pamięć
jako jeden z fundamentów tożsamości osobowej. Pamięć indywidualna, społeczna, gatunkowa.
- Subiektywność ludzkiego czasu; czas jako rzeczywistość ludzkiego pierwszoosobowego
doświadczenia. Czas jako narracja, sekwencja tego co (moralnie) istotne w naszym życiu.
- Odpowiedzialność sprawcza a odpowiedzialność moralna (podjęcie odpowiedzialności a
ponoszenie odpowiedzialności);
- Wina, poczucie winy, wstyd, wyrzuty sumienia (sumienie wsteczne i prospektywne)
- Kara, zadośćuczynienie, wybaczenie
- Moralna troska i moralne nadzieje dotyczące przyszłości: utopie pedagogiczne i polityczne; troska o
planetę i przyszłe pokolenia.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza:
Student sprawnie operuje filozoficzną terminologią dotyczącą idei czasu. Rozumie właściwe
odniesienia kategorii moralnych do zdarzeń przeszłych i minionych.
Nabyte umiejętności:
Student zna główną oś dyskusji wokół możliwych interpretacji pojęcia czasu – jako
pierwszoosobowego doświadczenia ludzkiego oraz czasu fizykalnego.
Nabyte kompetencje społeczne:
Student dostrzega związki istotnych idei i postaw moralnych, zakorzenionych w obyczajowości i
języku, z praktyką indywidualnych relacji ludzkich i praktyką rozwiązań prawnych.
Kryteria oceniania
obecność, referat/prezentacja, aktywność.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze
Literatura
Augustyn Aureliusz : Wyznania (fragment)
Hanna Buczyńska-Garewicz: Metafizyczne rozważania o czasie (rozdz. Zagadka czasu)
Tomasz Mann : Czarodziejska góra t.1(rozdz. Zmysł czasu)
R.Ingarden: Człowiek i czas
Marya Schechtman: Personality Persistence : Many Faces of Personal Survival
Cheshire Calhoun: Changing One’s Heart
Sydney Shoemaker:: Ludzie i ich przeszłość
R.Piłat: Krzywda i zadośuczynnienie
A.Zvie Bar-On: Miara odpowiedzialności (Filozofia moralności red. J Holowka)
P Greenspan : Nieunikniona wina (jw)
W.Neblett: Etyka winy (jw)
J.C.Manion: The Moral Relevance of Shame
Agnes Baehni : Moral duties to past-selves (APQ)
N.J.J. Smith: I’d do anything to change (APQ)
J.Kwang: Phenomenology of Hope
J.Nolt: Future Generations
T.Nagel: Pytania ostateczne