Problemy eksperymentalnej filozofii języka: kontekst, perspektywa i treść wypowiedzi 3800-PPE26-S
Seminarium jest poświęcone eksperymentalnym badaniom nad wybranymi problemami współczesnej filozofii języka, przede wszystkim nad kontekstualizmem i relatywizmem semantycznym. Punktem wyjścia zajęć będzie pytanie, czy i w jaki sposób dane empiryczne dotyczące intuicji użytkowników języka mogą wspierać, podważać lub doprecyzowywać teorie semantyczne dotyczące zależności treści wypowiedzi od kontekstu wypowiedzenia, kontekstu oceny, perspektywy informacyjnej oraz standardów przyjmowanych przez rozmówców.
W trakcie seminarium uczestnicy będą analizować artykuły z zakresu eksperymentalnej filozofii języka, semantyki eksperymentalnej i pokrewnych badań empirycznych. Omawiane będą m.in. badania nad modalnościami epistemicznymi, predykatami smaku, przymiotnikami estetycznymi i subiektywnymi, przypisywaniem wiedzy, bezbłędną niezgodą oraz odwoływaniem wcześniejszych wypowiedzi. Szczególna uwaga zostanie poświęcona temu, jakie przewidywania formułują różne wersje kontekstualizmu i relatywizmu oraz czy wyniki badań eksperymentalnych pozwalają je od siebie odróżniać.
Zajęcia będą miały charakter problemowy i badawczy. Uczestnicy będą rekonstruować argumenty filozoficzne, interpretować wyniki badań empirycznych oraz analizować konstrukcję scenariuszy eksperymentalnych, dobór pytań badawczych, sposób operacjonalizacji pojęć filozoficznych i ograniczenia stosowanych metod. Ważną częścią seminarium będzie dyskusja nad tym, czy badania eksperymentalne mierzą intuicje semantyczne, intuicje pragmatyczne, oceny normatywne, potoczne rozumienie niezgody czy raczej szersze reakcje na sytuację komunikacyjną.
Druga połowa drugiego semestru zostanie poświęcona pracy nad własnymi projektami badawczymi uczestników. W zespołach przygotują oni, przeprowadzą, wstępnie przeanalizują i przedstawią własny eksperyment z zakresu eksperymentalnej filozofii języka. Celem tej części seminarium jest praktyczne przećwiczenie sposobu, w jaki problemy filozoficzne mogą być przekładane na badania empiryczne, oraz krytyczna refleksja nad zaletami i ograniczeniami takiego podejścia.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Nabyta wiedza:
– student zna podstawowe pojęcia eksperymentalnej filozofii języka oraz współczesnych debat nad kontekstualizmem i relatywizmem semantycznym; potrafi się nimi posługiwać, zna podstawową terminologię w języku polskim i angielskim (F1_W01–W05, F1_W07; F2_W03, F2_W05; K1_W01, K1_W08)
– zna klasyczne i najnowsze zagadnienia podejmowane w eksperymentalnych badaniach nad językiem, w szczególności dotyczące modalności epistemicznych, predykatów smaku, przymiotników estetycznych i subiektywnych, niezgody oraz retrakcji wypowiedzi (F1_W07, F1_W08, F1_W09; F2_W06, F2_W07, F2_W08, F2_W09; K1_W08, K1_W13)
– rozumie związki eksperymentalnej filozofii języka z filozofią języka, semantyką formalną, pragmatyką, psycholingwistyką i naukami poznawczymi; zna miejsce badań nad potocznymi intuicjami językowymi w obrębie filozofii i badań empirycznych nad komunikacją (F1_W02, F1_W06, F1_W17; F2_W02, F2_W06, F2_W08, F2_W13; K1_W01, K1_W03, K1_W04)
– zna metody badawcze i strategie argumentacyjne właściwe dla eksperymentalnej filozofii języka, w tym sposoby konstruowania scenariuszy, formułowania pytań badawczych, operacjonalizacji pojęć filozoficznych oraz interpretowania wyników badań eksperymentalnych w kontekście sporów semantycznych (F1_W01, F1_W10, F1_W12; F2_W08, F2_W11; K1_W02, K1_W05)
Nabyte umiejętności:
– potrafi zbudować własną argumentację za wybranym stanowiskiem dotyczącym kontekstualizmu, relatywizmu semantycznego, subiektywności ocen, niezgody lub odwoływania wypowiedzi (F1_U05, F1_U07, F1_U08, F1_U09, F1_U16, F1_U18; F2_U08; K1_U05)
– potrafi przygotować wystąpienie ustne związane z tematyką zajęć, opierające się na samodzielnej interpretacji tekstu filozoficznego i eksperymentalnego z zakresu filozofii języka (F1_U01, F1_U03, F1_U04; F2_U02, F2_U04, F2_U05; K1_U01, K1_U21)
– umie korzystać z podstawowych narzędzi statystycznej obróbki danych wykorzystywanych w filozofii eksperymentalnej, w tym testu chi-kwadrat, testów t-Studenta, testów Z, analizy wariancji i współczynnika korelacji; potrafi dobrać podstawową metodę analizy do prostego projektu eksperymentalnego z zakresu filozofii języka (F1_U08, F1_U09; F2_U03, F2_U09; K1_U02, K1_U15)
– potrafi zaprojektować proste badanie filozoficzno-eksperymentalne dotyczące intuicji językowych, np. ocen prawdziwości wypowiedzi, niezgody, odwoływania wypowiedzi, standardów zastosowania lub zależności wypowiedzi od kontekstu; potrafi przeprowadzić takie badanie, wstępnie przeanalizować dane i zinterpretować uzyskane wyniki w odniesieniu do omawianych stanowisk filozoficznych (F1_U01, F1_U11, F1_U13, F1_U17; F2_U02, F2_U03, F2_U10, F2_U14, F2_U15; K1_U03, K1_U04, K1_U07, K1_U09, K1_U10, K1_U15, K1_U16, K1_U22)
Nabyte kompetencje społeczne:
– ma umiejętności z zakresu wystąpień publicznych i potrafi jasno przedstawić problem filozoficzny, projekt badania oraz wyniki własnej analizy (F1_K02, F1_K03; K1_K08, K1_K09, K1_K10, K1_K11)
– potrafi komunikować swoje stanowisko w sposób rzeczowy i asertywny, z poszanowaniem odmiennych interpretacji tekstów, danych empirycznych i argumentów filozoficznych (F1_K02, F1_K03; K1_K10, K1_K11)
– potrafi wspólnie z zespołem zrealizować prosty projekt badawczy z zakresu eksperymentalnej filozofii języka, w tym zaplanować działania, podzielić się zadaniami, uzgodnić sposób zbierania danych, omówić wyniki i przygotować wspólną prezentację projektu (F1_K04, F1_K05, F1_K10; F2_K02, F2_K06; K1_K03, K1_K04)
Kryteria oceniania
Ocena zostanie wystawiona na podstawie:
- przygotowania i wygłoszenia referatu (30% oceny),
- przygotowania koreferatu (15% oceny),
- aktywności na zajęciach (15% oceny),
- przygotowania, przeprowadzenia i przedstawienia badania z zakresu filozofii eksperymentalnej
(zadanie realizowane w zespole, 40% oceny)
Skala ocen
5! (cel.) – 95% lub najlepsza osoba w grupie
5 (bdb.) – od 90%
4+ (db. plus) – od 80%
4 (db.) – od 75%
3+ (dst. plus) - od 65%
3 – (dst.) od 60%
2 – (ndst.) mniej niż 60%
Dodatkowe kryteria oceniania dla doktorantów:
– w wypadku badania własnego ocenie podlega dodatkowo przeprowadzenie analizy statystycznej
wyników oraz opracowanie raportu z wyników badań
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze
Literatura
BLOK 1. KONTEKST I PRZYPISYWANIE WIEDZY
- Rose, D., Machery, E. et al. (2019) Nothing at Stake in Knowledge. Noûs, 53: 224-247.
- Francis K., Beaman P. & Hansen N. (2019) Stakes, Scales, and Skepticism. Ergo 6 (16), pp. 427-487. Rose D.
- Dinges A, Zakkou J. Much at stake in knowledge. Mind & Language. 2021;729–749.
- Porter, B., Barr, K. et al. (2025). A puzzle about knowledge ascriptions. Noûs, 59, 392–408.
BLOK 2. KONTEKST WYPOWIEDZI, KONTEKST OCENY I TESTY TEORII SEMANTYCZNYCH
– Knobe, J., & Yalcin, S. (2014). “Epistemic Modals and Context: Experimental Data”. Semantics and Pragmatics, 7(10), 1–21.
– Beddor, B., & Egan, A. (2018). “Might Do Better: Flexible Relativism and the QUD”. Semantics and Pragmatics, 11(7).
– Khoo, J., & Phillips, J. (2019). “New Horizons for a Theory of Epistemic Modals”. Australasian Journal of Philosophy, 97(2), 309–324.
– Kneer, M. (2022). “Contextualism vs. Relativism: More Empirical Data”. W: J. Wyatt, J. Zakkou & D. Zeman (red.), Perspectives on Taste: Aesthetics, Language, Metaphysics, and Experimental Philosophy.
BLOK 3. STANDARDY ZASTOSOWANIA, PROGI I ZALEŻNOŚĆ OD OCENIAJĄCEGO
– Hansen, N., & Chemla, E. (2017). “Color Adjectives, Standards, and Thresholds: An Experimental Investigation”. Linguistics and Philosophy, 40(3), 239–278.
– Solt, S. (2018). “Multidimensionality, Subjectivity and Scales: Experimental Evidence”. W: E. Castroviejo, L. McNally & G. W. Sassoon (red.), The Semantics of Gradability, Vagueness, and Scale Structure, 59–91.
– Scontras, G., Degen, J., & Goodman, N. D. (2017). “Subjectivity Predicts Adjective Ordering Preferences”. Open Mind, 1(1), 53–66.
– Soria Ruiz, A., & Faroldi, F. L. G. (2022). “Moral Adjectives, Judge-Dependency and Holistic Multidimensionality”. Inquiry, 65(7), 887–916.
BLOK 4. PREDYKATY SMAKU, SĄDY ESTETYCZNE I SUBIEKTYWNOŚĆ OCEN
– Kneer, M. (2021). “Predicates of Personal Taste: Empirical Data”. Synthese, 199, 6455–6471.
– Cova, F., Olivola, C. Y., Machery, E., et al. (2019). “De Pulchritudine non est Disputandum? A Cross-Cultural Investigation of the Alleged Intersubjective Validity of Aesthetic Judgment”. Mind & Language, 34(3), 317–338.
– Stojanovic, I., & Kaiser, E. (2022). “Exploring Valence in Judgments of Taste”. W: J. Wyatt, J. Zakkou & D. Zeman (red.), Perspectives on Taste: Aesthetics, Language, Metaphysics, and Experimental Philosophy, 231–259.
BLOK 4. NIEZGODA BEZ BŁĘDU: SMAK, MODALNOŚĆ, MORALNOŚĆ
– Katz, J., & Salerno, J. (2017). “Epistemic Modal Disagreement”. Topoi, 36(1), 141–153.
– Kaiser, E., & Rudin, D. (2020). “When Faultless Disagreement Is Not So Faultless: What Widely-Held Opinions Can Tell Us about Subjective Adjectives”. Proceedings of the Linguistic Society of America, 5(1), 698–707.
– Khoo, J., & Knobe, J. (2018). “Moral Disagreement and Moral Semantics”. Noûs, 52(1), 109–143.
– Pecsok, E., & Aparicio, H. (2024). “How Can They Both Be Right? Faultless Disagreement and Semantic Adaptation”. Proceedings of the Annual Meeting of the Cognitive Science Society, 46, 3939–3945.
BLOK 5. NIEZGODA I ODWOŁYWANIE WYPOWIEDZI
– Dinges, A., & Zakkou, J. (2020). “A Direction Effect on Taste Predicates”. Philosophers’ Imprint, 20(27), 1–22.
– Marques, T. (2024). “Falsity and Retraction: New Experimental Data on Epistemic Modals”. W: D. Zeman & M. Hîncu (red.), Retraction Matters: New Developments in the Philosophy of Language, 41–70.
– Almagro, M., Bordonaba-Plou, D., & Villanueva, N. (2023). “Retraction in Public Settings”. Synthese, 202, 137.
– Skovgaard-Olsen, N., & Cantwell, J. (2023). “Norm Conflicts and Epistemic Modals”. Cognitive Psychology, 145, 101591.