Dydaktyka etyki w szkole podstawowej I 3800-PED-DESP1-C
Poznamy różne metody filozofowania z naciskiem na Dociekania filozoficzne czyli Philosophy for Children (P4C) stworzone przez Matthew Lipmana. W formie warsztatowej będziemy starali się razem zbudować wspólnotę dociekającą oraz w działaniu zastanowić się, co oznacza w takim kontekście wydawanie „mądrego” sądu oraz jak wydobywać z uczniów założenia i ukryte kryteria w ich rozumowaniu. Wspólnie będziemy formułować kryteria naszych rozumowań, zastanawiać się , czy da się „uczyć” wartości, jak wyrobić nawyk autokorekty w myśleniu, wrażliwości na kontekst. Poprzez teksty młodzieżowe, gry, układanie klocków Lego, słuchanie muzyki i oglądanie fragmentów filmów, będziemy starali się doświadczyć realnej lekcji oraz przybliżyć do tego, co znaczy filozofować w rzeczywistości szkolnej.
Zakres zagadnień:
Metoda Lipmanowska. Wady i zalety.
Czym jest filozofowanie w szkole?
Czy da się „uczyć myśleć”?
Rola samodzielnych pytań uczniów.
Dyskusja dociekająca a inne formy dyskusji.
Rola argumentu i uzasadnienia w myśleniu.
Dzieło sztuki jako pretekst do dyskusji filozoficznej.
Lego-logos czyli filozofowanie klockami.
Myślenie przestrzenne a dociekania filozoficzne.
Dociekania filozoficzne a wartości.
Myślenie a przeżywanie.
Dociekania filozoficzne a ciało.
Myślenie a działanie.
Metafora w myśleniu.
Definiowanie.
Dźwięk, muzyka a dociekania filozoficzne.
Pisanie a dociekania filozoficzne.
Odkrywanie codzienności a dociekania filozoficzne.
Postaramy się także na zajęciach zwrócić uwagę na diagnozę uczniów i etiologię różnych potrzeb edukacyjnych uczniów. Zwrócimy uwagę na uczniów z niepełnosprawnościami intelektualnymi, fizycznymi, w spectrum autyzmu, dziećmi zaniedbanymi, migrantami , ale także z uczniami wybitnie zdolnymi. Zastanowimy się w jaki sposób na etyce i filozofii możemy zająć się problemami dziecka w kryzysie oraz sytuacji traumatycznej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
- istotę, założenia , cele i metody edukacji filozoficznej w kontekście aktualnej podstawy programowej oraz rolę zadania nauczyciela etyki i filozofii; znaczenia filozofii dla kształtowania intelektualnych i osobowościowych kompetencji ucznia
-modele współczesnej szkoły, pojęcie ukrytego programu szkoły, alternatywne formy edukacji, oraz działania wychowawczo-profilaktyczne, tematykę oceny jakości działalności szkoły lub placówki systemu oświaty
-. rolę nauczyciela i koncepcje pracy nauczyciela: etykę zawodową nauczyciela, nauczycielską pragmatykę zawodową – prawa i obowiązki nauczycieli, tematykę oceny jakości pracy nauczyciela, zasady projektowania ścieżki własnego rozwoju zawodowego, rolę początkującego nauczyciela w szkolnej rzeczywistości, uwarunkowania sukcesu w pracy nauczyciela oraz choroby związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela;
- wychowanie w kontekście filozofowania oraz rozwoju: ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania; istotę i funkcje wychowania oraz proces wychowania, jego strukturę, właściwości i dynamikę;
-problemy adaptacji dziecka w szkole – rolę szkoły i rodziny, a także znaczenie przygotowania dziecka do nauki w szkole
- znaczenie uspołecznienia ucznia i kontaktów rówieśniczych, procesy społeczne w klasie, rozwiązywanie konfliktów w klasie szkolnej lub grupie wychowawczej, potrzebę rozwijania u dzieci, uczniów lub wychowanków kompetencji komunikacyjnych i umiejętności społecznych niezbędnych do nawiązywania poprawnych relacji
- zasady pracy z uczniem z szeroko pojętymi trudnościami w nauce, dysleksja, dysgrafia, dysortografia i dyskalkulia
-wspomaganie ucznia w projektowaniu ścieżki edukacyjno- -zawodowej
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
- uargumentować wybór prezentowanych teorii i i metod ich praktycznego zastosowania
- kształtować indywidualny warsztat pracy nauczyciela filozofii,;
- prowadzić zajęcia z filozofii i etyki z wykorzystaniem różnorodnych form pracy,
- prowadzić zajęcia z grupą, jak w nauczaniu zindywidualizowanym;
- ocenić dobór programu nauczania, podręczników i pomocy naukowych w zależności od profilu szkoły czy poziomu nauczania;
- diagnozować poziom wiedzy i kompetencji uczniów, zgodnie z wytycznymi programowymi.
- skutecznie wspierać dziecko w procesie adaptacji do nowej sytuacji;
-wspierać ucznia w przezwyciężaniu trudności i deficytów
- pomagać z rozwiązywaniu problemów wychowawczych oraz wspieraniu wszechstronnego rozwoju uczniów.
W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
- integrowania procesu nauczania filozofii z całością procesu edukacyjno-wychowawczego;
- współpracy z nauczycielami innych przedmiotów (cooperative teaching) ,
- wykorzystywania w pracy dydaktycznej dostępnych zasobów kultury;
- budowania wśród uczniów kultury uczenia się;
- nawiązywania skutecznego dialogu z uczniem, jego rodzicami lub opiekunami na temat jego rozwoju
Kryteria oceniania
Aktywność na warsztatach, napisanie konspektu lekcji oraz samodzielne przeprowadzenie zajęć.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 1
Literatura
Pobojewska A. 2012. Zajęcia warsztatowe z filozofii a relatywizm. Dyrektywa wycofania się prowadzącego z merytorycznej warstwy dialogu, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” R. 21, nr 3 (83), s. 351–36.
Pobojewska A. red 2012, Filozofia edukacja interaktywna. Metody, środki, scenariusze. Stentor
Łagodzka A. 2014. Dyskusja dialogiczna – filozofia dzieciństwa i filozofia dorosłych, „Analiza i Egzystencja”, nr 16.
Zdunowski Z. 2009. Edukacja filozoficzna wobec wyzwania relatywizmu na przykładzie programu
Mathew Lipmana. Filozofia w szkole, „Analiza i Egzystencja”, nr 10.
Elwich B. Łagodzka A. red. Filozofia dla Dzieci. Wybór artykułów. 1996. Fundacja Edukacja dla Demokracji.
Hessen B. 1997 Najdziwniejsze krzesło świata. Fundacja Edukacja dla Demokracji.
Depta-Marel D. 2015 Samozapytywanie..Kwartalnik Pedagogiczny Nr 2–3(236–237).
Lipman M. Sharp. M. Oscanyan. F.S, 2008, Filozofia w szkole, CODN
Piłat R. 1993. Filozofia w szkole, „Edukacja i Dialog”, nr 8.
Piłat R. 1992. Filozofia dla dzieci, „Edukacja i Dialog”, nr 7.
Gutowska K. 1993. Kurs „Filozofii dla dzieci”, „Edukacja Filozoficzna”, nr 15;
Ricoeur P. Podług Nadziei. 1991 PAX, fragm. Trwoga rzeczywista i złudna
Przanowska M. Namysł humanistyczny – zmysł pedagogiczny. Potencjał twórczy naśladowania wzorów a zmysłowość pedagogiki humanistycznej 2017