Etyka środowiskowa 3800-NZ-S9-26
Celem seminarium jest zapoznanie studentów z kluczowymi problemami etyki środowiskowej. Będziemy zajmować się takimi zagadnieniami jak krytyka antropocentryzmu, koncepcje antropocenu i kapitałocenu, biocentryzm, ekocentryzm, ekologia głęboka, etyka zwierząt, etyka klimatyczna, sprawiedliwość środowiskowa, ekofeminizm, idea „praw przyrody” („rights of nature”).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza:
Student/Studentka:
- potrafi krytycznie analizować teksty o charakterze filozoficznym, naukowym i publicystycznym
dotyczące etyki środowiskowej,
- potrafi sformułować, poprawnie uargumentować i przedstawić własne stanowisko w zakresie etyki środowiskowej,
- potrafi przygotować pisemną analizę wybranych zagadnień dotyczących etyki środowiskowej.
Nabyte umiejętności:
- potrafi krytycznie analizować teksty o charakterze filozoficznym, naukowym i publicystycznym z zakresu etyki środowiskowej,
- potrafi sformułować, poprawnie uargumentować i przedstawić własne stanowisko zakresu etyki środowiskowej,
- potrafi przygotować pisemną analizę wybranych zagadnień dotyczących etyki środowiskowej
Nabyte kompetencje społeczne:
- dostrzega znaczenie wyzwań związanych z etyką środowiskową w dobie polikryzysu,
- potrafi współpracować w grupie,
- jest gotowy/gotowa prowadzić dyskusję z poszanowaniem odmiennych postaw i poglądów,
- jest w stanie uczestniczyć w debacie dotyczącej zagadnień dotyczących etyki środowiskowej.
Kryteria oceniania
- aktywność w czasie zajęć (w tym obecność, przygotowanie wprowadzenia do dyskusji, znajomość zadanej literatury, udział w dyskusjach) – 50%;
- przygotowanie pracy seminaryjnej – 50%.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu : 2 w semestrze
Literatura
Lista lektur ma charakter wstępny i orientacyjny. Może ulec zmianie w zależności od przebiegu zajęć i uzyskiwanych wyników. Proponowany harmonogram szczegółowy zostanie przedstawiony i wspólnie przedyskutowany na pierwszych zajęciach.
Bińczyk, E. (2018). Epoka człowieka. Retoryka i maraz antropocenu. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bińczyk, E. (2023). Jaka sprawiedliwość w epoce antropocenu? Wstępne rozstrzygnięcia i wybrane trudności. „Postscriptum Polonistyczne”, 32(2), 1-19.
Bookchin, M. (2009). Przebudowa społeczeństwa. I. Czyż. (Przekł.). Oficyna Wydawnicza Bractwa "Trojka".
Calarco, M. (2022). Zoografie. Kwestia zwierzęca od Heideggera do Derridy. Trans. P. Sadzik, P. Szaj. Poznań: WBPiCAK.
Chakrabarty, D. (2023). Humanistyka w czasach antropocenu. E. Domańska, M. Sugiera. (Red.). Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
Dewzrost. Słownik nowej ery. (2020) G. D’Alisa, F. Demaria, G, Kallis. (Red.). Ł. Lange. Przekł. Lange-L Łucja Lange.
Donaldson, S., Kymlicka, W. (2018). Zoopolis: teoria polityczna praw zwierząt. M. Wańkowicz, M. Stefański. (Przekł.). Oficyna 21.
Dzwonkowska, D. (2019). Etyka cnót środowiskowych. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego.
Etyka i ekologia. (2023). D. Probucka. (Red.). Silva Rerum.
Ferry, L. (1995). Nowy ład ekologiczny: drzewo, zwierzę i człowiek. A. Miś, H. Miś. (Przekł.). Warszawa: Centrum Uniwersalizmu przy Uniwersytecie Warszawskim i Polski Oddział Międzynarodowego Towarzystwa Uniwersalizmu.
Guattari, F. (2025). Trzy ekologie. Trans. J. Brzeziński, J. Bednarek. Gdańsk: Słowo/obraz/terytoria.
Gumbs, A.P. (2024). Niezatapialne: czarny feminizm i ssaki morskie. D, Wasilewska, W. Zalewska. (Przekł.). Warszawa: Wydawnictwo Współbycie.
Haraway, D.J. (2021). „Nie uciekajmy przed kłopotami. ‘Antropocen – kapitałocen – chthulucen”. W: Antropocen czy kapitałocen? Natura, historia i kryzys kapitalizmu. J.W. Moore (red.), przekł. K. Hoffmann, P. Szaj, W. Szwebs, Poznań, WBPiCAK: s. 49-96.
Haraway, D.J., Goodeve T.N. (2023). Jestem listotą: Donna J. Haraway w rozmowie z Thyrzą Nichols Goodeve. A. Derra. (Przekł.). Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.
Hickel J. (2022). Mniej znaczy lepiej. O tym, jak odejście od wzrostu gospodarczego ocali świat. J.P. Listwan (przekł.). Karakter.
Hołyj-Łuczaj, M. (2018). Radykalny nonantropocentryzm. Martin Heidegger i ekologia głęboka. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kovel, L., Lowy, M. (2007). Manifest ekosocjalistyczny. B. Kozak. (Przekł.). zieloni.org.pl.
Latour, B. (2009). Polityka natury: nauki wkraczają do demokracji. A. Czarnacka. (Przekł.). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Leopold, A. (2004). Zapiski z Piaszczystej Krainy, R. Kotlicki, J.P. Listwan. (Przekł.) Stowarzyszenie „Pracownia na rzecz Wszystkich Istot”.
Marder, M. (2024). Myślenie roślin: filozofia wegetacji. Ł. Kraj. (Przekł.). Słowo/obraz terytoria.
Morton, T. (2023). Mroczna ekologia: ku logice przyszłego współistnienia. A.Barcz. (Przekł). Oficyna Związek Otwarty.
Naess, A. (1992). Rozmowy. Stacja Edukacji Ekologicznej „Pracownia na rzecz Wszystkich Istot”.
R. Elliot, „Etyka ekologiczna”, przeł. A. Przyłuska-Fiszer, w:, „Przewodnik po etyce”, P. Singer (red.), s. 326-336.
R. Patel, J.W. Moore. (2025). Historia świata w siedmiu tanich rzeczach. Przekł. J. Opara, J. Bednarek, Krytyka Polityczna.
Regan, T. (1980). Prawa i krzywda zwierząt. „Etyka” t. 87-118.
Salleh, A. (2009). „Głębiej niż ekologia głęboka. Sprzężenie ekofeministyczne”. B. Kozek. (Przekł.) Biblioteka Online think tanku Feministycznego.
Singer, P. (2018). Wyzwolenie zwierząt. A. Alichniewicz, A. Szczęsna. (Przekł.). Wydawnictwo Marginesy.
Wilson, E.O. (2017). Pół Ziemi: walka naszej planety o życie. B. Baran. (Przekł). Wydawnictwo Aletheia.