Filozofia praktyczna Kanta i Hegla 3800-NZ-S6-26
Przedmiotem zajęć będzie filozofia praktyczna dwóch najwybitniejszych klasyków filozofii niemieckiej: Immanuela Kanta oraz Georga Wilhelma Friedricha Hegla. W trakcie kursu omówimy koncepcje etyczne, polityczne i religijne obu myślicieli.
Rozpoczniemy od etyki Kantowskiej, poświęcając pierwsze spotkania na analizę „Krytyki praktycznego rozumu”. W tej części skupimy się na teorii prawa moralnego, wolności, woli, szczęścia, szacunku, imperatywów oraz najwyższego dobra. Następnie przejdziemy do esejów politycznych, które Kant publikował na łamach „Berlinische Monatsschrift” w latach 1785–1795. Analizę zaczniemy od słynnego eseju o oświeceniu, po czym zajmiemy się rozprawą o polemicznym tytule „O porzekadle: To może być słuszne w teorii, ale nie sprawdza się w praktyce”, w której autor w bardzo subtelny sposób broni dziedzictwa rewolucji francuskiej. Segment polityczny zamkną dwa Kantowskie teksty z zakresu historiozofii: „Idea powszechnej historii w aspekcie kosmopolitycznym” oraz „Ku wiecznemu pokojowi”. Na koniec tej części zwrócimy się ku filozofii religii (a nawet teologii) myśliciela z Królewca, omawiając jego dwa główne dzieła z tej dziedziny: „Religię w obrębie samego rozumu” oraz „Spór fakultetów”.
W drugiej części kursu przejdziemy do myśli Hegla. Zostanie on przedstawiony nie tylko przez pryzmat swojej krytyki filozofii praktycznej Kanta, ale przede wszystkim jako samodzielny myśliciel proponujący fascynujące i niezwykle wpływowe perspektywy na życie moralne, społeczno-polityczne oraz religijne. Głównym punktem odniesienia będą w tym przypadku „Zasady filozofii prawa”. Oprócz tego zajmiemy się Heglowską historiozofią zawartą w „Wykładach z filozofii dziejów” oraz przeanalizujemy zarówno wczesne, jak i późne pisma religijne autora „Fenomenologii ducha”.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza:
Absolwent zna i rozumie:
K_W02 w pogłębionym stopniu – metody badawcze i strategie argumentacyjne wybranej dyscypliny filozoficznej oraz metody interpretacji tekstu filozoficznego,
K_W03 specjalistyczną terminologię filozoficzną w języku polskim,
K_W05 główne kierunki rozwoju i najważniejsze nowe osiągnięcia w ramach wybranej dyscypliny filozoficznej,
K_W06, wybrane kierunki i stanowiska rozwojowe współczesnej filozofii w zakresie jednego bloku głównych dyscyplin filozoficznych: 2) historia filozofii nowożytnej
K_W08 w pogłębionym stopniu – normy konstytuujące i regulujące struktury i instytucje społeczne oraz źródła tych norm, ich naturę, zmianę i drogi wpływania na ludzkie zachowania.
Nabyte umiejętności:
Absolwent potrafi:
K_U02 określać stopień doniosłości stawianych tez dla badanego problemu lub argumentacji,
K_U03 analizować złożone argumenty filozoficzne, identyfikować składające się na nie tezy i założenia, ustalać zależności logiczne i argumentacyjne między tezami,
K_U16 wykrywać zależności pomiędzy kształtowaniem się idei filozoficznych a proce-sami społecznymi i kulturalnymi oraz określać relacje między tymi zależnościami.
Nabyte kompetencje społeczne:
Absolwent jest gotów do:
K_K05 aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym; interesuje się nowatorskimi koncepcjami filozoficznymi w powiązaniu z innymi częściami życia kulturalnego i społecznego i zachęca do wdrażania tych koncepcji.
Kryteria oceniania
Aktywność, esej zaliczeniowy.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze
Literatura
Lista może ulec niewielkim modyfikacjom w zależności od dynamiki kursu. Dla większości tekstów omawiane będą wybrane fragmenty.
KANT
Krytyka praktycznego rozumu, tłum. B. Bornstein (lub nowsze tłumaczenie J. Gałeckiego), Wydawnictwo Naukowe PWN.
Metafizyka moralności, przeł. E. Nowak[w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. V, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2011.
Odpowiedź na pytanie: Co to jest oświecenie? [w:] Kant I., Dzieła zebrane, t. VI: Pisma po roku 1781, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012.
O porzekadle: To może być słuszne w teorii, ale nic nie jest warte w praktyce [w:] Kant I., Dzieła zebrane, t. VI: Pisma po roku 1781, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012.
Idea powszechnej historii w aspekcie kosmopolitycznym [w:] Kant I., Dzieła zebrane, t. VI: Pisma po roku 1781, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012.
Ku wiecznemu pokojowi. Projekt filozoficzny [w:] Kant I., Dzieła zebrane, t. VI: Pisma po roku 1781, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012.
Przypuszczalny początek ludzkiej historii [w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. VI, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.
Koniec wszystkich rzeczy, przeł. M. Żelazny, [w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. VI, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.
Religia w obrębie samego rozumu, przeł. A. Bobko, [w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. V, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Toruń 2011.
Spór fakultetów, przeł. M. Żelazny, [w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. V, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2011.
HEGEL
Zasady filozofii prawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
Ustrój Niemiec i inne pisma polityczne, Wydawnictwo Spacja, Warszawa 1994.
Życie Jezusa, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1995.
Pisma wczesne z filozofii religii, Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, Kraków 1999.
Wykłady z filozofii religii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.