Od kontemplacji do rauszu. Nowoczesne formy doświadczenia estetycznego 3800-NZ-S3-26
Seminarium poświęcone jest badaniu różnych form doświadczenia i wrażliwości estetycznej.
Szczególnie interesować będą nas te odmiany przeżyć, które pozostają często na marginesie głównego
nurtu badań, takie chociażby jak marzenie, nostalgia, melancholia, zdziwienie, dziwność, patos, szum,
a także rausz, czy neutrum. Poruszać będziemy również problem nastawienia estetycznego, różnych
form uwagi, odmian wrażliwości, oraz udziału zmysłowości w przeżywaniu świata, począwszy od
doświadczenia zdystansowanego, nastawionego na realizację poznawczego celu, aż do całkowitego
zatopienia się w otaczającym świecie. Poza tradycyjną problematyką związaną z badaniami
doświadczenia estetycznego interesować nas będzie analiza takich stanów jak zagubienie, poczucie
braku oparcia, zawieszenie, rozproszenie, dryfowanie w ich związku nowoczesnymi formami
doświadczenia i wrażliwości estetycznej.
Wybrane tematy:
1. Kontemplacja a „życie chwilą”.
2. Estetyczna przemiana (czym jest estetyczność? doświadczenie estetyczne a
doświadczenie percepcyjne – bezpośredniość jako warunek autentyczności; poznanie a
estetyczna rozkosz; sensualne i zmysłowe; ucieleśnienie estetyczne)
3. Bezinteresowność jako warunek sądu estetycznego? Współczesne spory wokół
bezinteresowności. Rozrachunek z tradycją estetyki Kanta. Krytyka niezaangażowanej
postawy.
4. Neutrum i siatka – współczesne formy bezinteresowności?
5. Świat przeżywany w marzeniu. Dynamika marzenia. Cogito marzyciela.
8. Nostalgia i melancholia.
9. Patos i nowe formy uwagi – o d percepcji ukierunkowanej na przedmiot do
zaskoczenia i odwróconej intencjonalności.
10. Patos jako przedpredykatywny poziom doświadczenia (stan cielesnej obecności w
doświadczeniu).
11. Dziwność.
12. Szum informacyjny i eksplozja sensu. Pomiędzy zmysłową komunikacją a nic nie
znaczącym szumem informacyjnym. Zakłócenia, nieciągłości a sens doświadczenia. Szum
jako stan czystej potencjalności sensu.
13. Rausz i doświadczenie immersyjne– poczucie braku oparcia i przywracanie
bezpośredniej relacji z rzeczywistością.
Szczegółowy wykaz tematów kolejnych spotkań seminaryjnych dookreślony zostanie po
konfrontacji naszych propozycji problemowych i lekturowych z zainteresowaniami
uczestników seminarium i będzie uwzględniał rozpoczęte przez nich indywidualne projekty
badawcze.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza:
absolwent zna i rozumie
- w pogłębionym stopniu – metody badawcze i strategie argumentacyjne wybranej dyscypliny
filozoficznej oraz metody interpretacji tekstu filozoficznego
K_W02
P7S_WG
- wybrane kierunki i stanowiska rozwojowe współczesnej filozofii w zakresie jednego bloku
głównych dyscyplin filozoficznych: 1) logika i filozofia języka, metafizyka, epistemologia,
filozofia umysłu 2) etyka, filozofia polityki, filozofia społeczna 3) estetyka, filozofia kultury,
historia filozofii
K_W06
P7S_WG
- w pogłębionym stopniu – zależność między kształtowaniem się idei filozoficznych a
zmianami w kulturze i w społeczeństwie; rozumie fundamentalną rolę, jaką idee filozoficzne
odgrywają w powstawaniu dzieł i instytucji kultury
K_W11
P7S_WG P7S_WK
Nabyte umiejętności:
absolwent potrafi:
- samodzielnie interpretować tekst filozoficzny, twórczo i innowacyjnie komentować i
konfrontować tezy pochodzące z różnych tekstów
K_U01
P7S_UW
- wykrywać zależności pomiędzy kształtowaniem się idei filozoficznych a procesami
społecznymi i kulturalnymi oraz określać relacje między tymi zależnościami
K_U16
P7S_UW
Nabyte kompetencje społeczne:
absolwent jest gotów do:
- aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym; interesuje się nowatorskimi
koncepcjami filozoficznymi w powiązaniu z innymi częściami życia kulturalnego i
społecznego i zachęca do wdrażania tych koncepcji
K_K05
P7S_KO
- aktywnego uczestnictwa w działaniach na rzecz zachowania dziedzictwa filozoficznego i
wykorzystywania go w rozumieniu wydarzeń społecznych i kulturalnych
K_K06
P7S_KO
Kryteria oceniania
Ocena udziału aktywności studenta w dyskusjach seminaryjnych i stopnia zaangażowania w pracę
badawczą na zajęciach; ocena jakości przygotowania i wygłoszenia referatu zdającego sprawę z
indywidualnych badań lub prezentacji mieszczącej się zakresie problematyki omawianej na zajęciach.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu w semestrze: 2
Literatura
- A. Berleant, Przemyśleć estetykę. Niepokorne eseje o estetyce i sztuce, tłum. M.
Korusewicz, T. Markiewka, Kraków 2007, s. 97-120,
tegoż, Wrażliwość i zmysły. Estetyczna przemiana świata człowieka, tłum. S. Stankiewicz,
Kraków 2011, s. 45-94.
- U. Eco, Dwa modele interpretacji, w: tegoż, „Czytanie świata”, tłum. M. Woźniak, Kraków
1999.
- R. Barthes, The Neutral …, tłum. R. Krauss, D. Hollier, New York 2005, fragmenty.
- R. Barthes, Roland Barthes, tłum. T. Swoboda, Gdańsk 2011.
- A. Berleant, Przemyśleć estetykę…, dz. cyt. , s. 54-71.
- J. Crary, Zawieszenie percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, tłum. Ł. Zaremba, I.
Kurz, Warszawa 2009, s. 23-110; 111-146.
- G. Bachelard, Poetyka marzenia, tłum. L. Brogowski, Gdańsk 1998, s. 113-195.
tegoż, Płomień świecy, tłum. J. Rogoziński, Gdańsk 1996, s. 27-69.
- W. Benjamin, O haszyszu, tłum. E. Drzazgowska, Warszawa 2010.
- R. Krauss, Siatki, tłum. M. Szuba, w: tejże, Oryginalność awangardy i inne mity
modernistyczne, Gdańsk 2011.
- J. Łotman, Kultura i eksplozja, tłum. B. Żyłko, Warszawa 1999, s. 27-55; 161-216.
- J. J. Rousseau, Przechadzki samotnego marzyciela, tłum. M. Gniewiewska, Warszawa 1967,
wybrane fragmenty.
- M. Seel, Estetyka obecności fenomenalnej, tłum. K. Krzemieniowa, Kraków 2008, s. 167-
190.
- J. Stolnitz, Bezinteresowność estetyczna a kryzys sztuki, tłum. Z. Rosińska, w: „Zmierzch
estetyki rzekomy czy autentyczny?”, cz. I. red. S. Morawski, Warszawa 1987.
- P. Sloterdijk, Stres a wolność, tłum. B. Baran, Warszawa 2018.
- B. Waldenfels, Podstawowe motywy fenomenologii obcego, tłum. J. Sidorek, Warszawa
2009, wybrane fragmenty.
- B. Waldenfels, Topografia obcego. Studia z fenomenologii obcego, tłum. J. Sidorek,
Warszawa 2002, wybrane fragmenty