Bioetyka 3800-NZ-M2-26
Wykład ma na celu wprowadzenie we współczesną bioetykę. Zajęcia podzielone są na dwie części.
Pierwsza z nich przybliża kontekst dyscypliny: jej genezę (od hipokratejskiej etyki lekarskiej i
kodeksowej), wewnętrzną strukturę, metody badawcze (od narzędzi klasycznej etyki normatywnej,
przez specyficzne koncepcje teoretyczne bioetyki, po podejścia charakterystyczne dla nauk
społecznych) oraz relacje z innymi dziedzinami wiedzy – w szczególności z filozofią (etyka, filozofia
medycyny, nauki i polityki). Druga część kursu mapuje współczesne dyskusje bioetyczne wokół
kluczowych obszarów problemowych, takich jak: cele medycyny i medykalizacja, zagadnienia
początku i końca życia, sprawiedliwość oraz etyczne uwarunkowania systemów ochrony zdrowia, a
także relacje bioetyki z innymi systemami normatywnymi. Analiza zagadnień teoretycznych będzie
prowadzona w ścisłym związku z empirycznymi zjawiskami zachodzącymi w praktyce medycznej,
nauce przyrodniczej oraz życiu społecznym. Choć główny nacisk położony zostanie na aspekt
biomedyczny, kurs uwzględni również bioetykę środowiska i zwierząt. Ważnym elementem zajęć jest
analiza współczesnych wyzwań i przyszłych kierunków rozwoju dyscypliny w kontekście przemian
systemu praw człowieka, porządku międzynarodowego oraz wartości humanitarnych. Kurs uwzględni
również instytucjonalny wymiar bioetyki, traktując ją nie tylko jako dziedzinę akademicką, ale także
jako praktykę społeczną o znaczącym wymiarze ekonomicznym, politycznym i kulturowym. Zakres
tematyczny kursu będzie częściowo kształtowany na podstawie propozycji uczestników zajęć, którzy
będą mogli wskazywać aktualne zagadnienia i debaty bioetyczne do omówienia w trakcie wykładu.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Nabyta wiedza:
‒ geneza i rozwój etyki lekarskiej oraz powstanie współczesnej bioetyki;
‒ przedmiot, status naukowy, interdyscyplinarny charakter oraz metody badawcze bioetyki;
‒ kluczowe pojęcia, kategorie analityczne i trwające dyskusje w obrębie dyscypliny;
‒ społeczno-kulturowe, polityczne i prawne uwarunkowania praktyki medycznej oraz rozwoju nauk
biomedycznych;
‒ rola bioetyki w regulacji praktyki klinicznej, badawczej oraz w kształtowaniu standardów ochrony
zdrowia.
Nabyte umiejętności:
‒ identyfikacja i analiza konfliktów etycznych wynikających z praktyki medycznej i postępu
biomedycznego;
‒ rekonstrukcja i ocena argumentacji normatywnej w debatach bioetycznych (w tym dotyczących
relacji człowieka ze środowiskiem i zwierzętami);
‒ rozpoznawanie ukrytych założeń pojęciowych, nadużyć argumentacyjnych oraz sztucznie
konstruowanych sporów;
‒ interpretacja relacji między rozwojem biomedycyny a systemami prawnymi, religijnymi i
kulturowymi.
Nabyte kompetencje społeczne:
‒ docenianie wartości dyskusji normatywnej i refleksji etycznej dla rozwoju nauk biomedycznych
oraz ochrony godności człowieka;
‒ świadome i argumentowane uczestnictwo w publicznej debacie bioetycznej oraz praktykach
demokratycznego społeczeństwa.
Kryteria oceniania
sprawdzian pisemny
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu w semestrze: 2
Literatura
Menzel P., Steinbock B. (2024). Bioetyka. Warszawa: PWN.
Chyrowicz B. (2015). Bioetyka. Anatomia sporu. Kraków: Znak.
Łuków P., Pasierski T. (2013). Etyka medyczna z elementami filozofii. Warszawa: Wydawnictwo
Lekarskie PZWL.
Łuków P. (2005). Granice zgody: autonomia zasad i dobro pacjenta. Warszawa: Wydawnictwo
Naukowe Scholar.
Różyńska J., Chańska W. (red.) (2013). Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer.
Różyńska J., Waligóra M. (red.) (2012). Badania naukowe z udziałem ludzi w biomedycynie:
standardy międzynarodowe. Warszawa: Wolters Kluwer.
Szewczyk K. (2009). Bioetyka. T. 1–2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe.
Materiały uzupełniające: artykuły, case studies oraz prezentacje do wykładów udostępniane na
bieżąco przez prowadzącego w systemie uczelni.