Nie tylko Lewiatan. Teksty i konteksty hobbesowskie 3800-LTKH26-S
Celem seminarium będzie lektura tekstów Thomasa Hobbesa innych niż „Lewiatan”, a także wybranych pism jego współczesnych (nie tylko filozofów), z którymi polemizował lub którzy stanowią istotny kontekst dla jego myśli (Descartes, Gassendi, Bramhall, Filmer, Grocjusz, Boyle, Cavendish). Zajęcia będą mieć na celu ukazanie Hobbesa nie tylko jako autora klasycznej teorii stanu natury i umowy społecznej, lecz przede wszystkim jako twórcę szerokiego projektu filozoficznego, obejmującego zarówno filozofię przyrody, teorię poznania, jak i refleksję nad człowiekiem.
Szczególny nacisk zostanie położony na rekonstrukcję Hobbesowskiego mechanicyzmu oraz próbę zastosowania modelu nauk przyrodniczych do analizy zjawisk psychicznych i politycznych. W tym kontekście analizowane będą kluczowe dla XVII wieku spory dotyczące natury materii, ruchu i poznania, a także metod uprawiania nauki (m.in. spór między podejściem dedukcyjnym a eksperymentalnym) . Lektura tekstów takich autorów jak Descartes, Gassendi czy Boyle pozwoli uchwycić miejsce Hobbesa w szerszym krajobrazie wczesnonowożytnej filozofii przyrody, natomiast Bramhall i Filmer ukażą go jako uczestnika debat teologiczno-politycznych.
Seminarium będzie miało charakter problemowy: zamiast systematycznej rekonstrukcji jednego dzieła, będziemy śledzić, jak poszczególne zagadnienia (np. natura ciała, teoria percepcji, stan natury, wolność i konieczność, źródła władzy politycznej) rozwijają się w dialogu i sporze między autorami. Celem będzie nie tylko zrozumienie stanowiska Hobbesa, lecz także uchwycenie dynamiki intelektualnej epoki, w której filozofia, nauka i teologia pozostawały ze sobą w ścisłym związku.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza: student/ka posiada pogłębioną wiedzę na temat filozofii Hobbesa na podstawie samodzielnej lektury tekstów źródłowych oraz opracowań krytycznych, a także zna historyczny kontekst filozofii Hobbesa (K_W01, K_W02, K_W03, K_W04, K_W06, K_W07, K_W09)
Nabyte umiejętności: student/ka potrafi interpretować teksty filozoficzne z XVII wieku na pogłębionym poziomie, komentować i konfrontować tezy pochodzące z różnych tekstów, analizować argumenty filozoficzne oraz poprawnie stosować poznaną terminologię filozoficzną (K_U01, K_U02, K_U03, K_U04, K_U06, K_U07, K_U08, K_U13, K_U14, K_U16)
Nabyte kompetencje społeczne: student/ka jest gotów/gotowa do wykorzystania wiedzy zdobytej na zajęciach, do sprawnego funkcjonowania w grupie oraz do dalszego samokształcenia (K_K01, K_K02).
Kryteria oceniania
Referat (prezentacja treści lektury, problematyzacja, wprowadzenie do dyskusji)
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu 2 w semestrze
Literatura
T. Hobbes, Elementy filozofii, przeł. Cz. Znamierowski, t. 1-2, PWN, 1956.
T. Hobbes, Elementy prawa naturalnego i politycznego, przeł. K. Wawrzonkowski, Wyd. Nauk, UMK, Toruń 2023.
T. Hobbes, Of Liberty and Necessity (tekst dostępny online)
J. Bramhall, A Defence of True Liberty (tekst dostępny online)
J. Bramhall, The Catching of Leviathan (tekst dostępny online)
The Correspondence of Thomas Hobbes (2 tomy, wybrane listy)
R. Filmer, Patriarch, or the Natural Power of Kings (tekst dostępny online)
H. Grocjusz, O prawie wojny i pokoju, t. 1-2, PWN, Warszawa 1957.
R. Descartes, Zarzuty trzecie i odpowiedzi: w: Medytacje o pierwszej filozofii, tłum. M. i. K. Ajdukiewiczowie (wiele wydań)
P. Gassendi, Syntagma philosophicum (wybrane fragmenty w: The Selected Works of Pierre Gassendi)
R. Boyle, New Experiments Physico-Mechanical… (tekst dostępny online)
M. Cavendish, Uwagi o filozofii eksperymentalnej.
F. Tonnies, Tomasz Hobbes: życie jego i nauka, Warszawa 1903.
Q. Skinner, Reason and Rhetoric in the Philosophy of Hobbes, Cambridge .
Q. Skinner, Visions of Politics: Volume III: Hobbes and Civil Science, Cambridge 2002.