Metodologia badań psychologicznych 3800-KOG-MBP
Zakres zagadnień
Wykład wprowadza w problematykę metodologii badań psychologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych w nurcie psychologii eksperymentalnej.
Omawiane są także elementy metodologii ogólnej i filozofii nauki a także podstawowe zagadnienia etyczne związane z badaniem zachowania człowieka i zwierząt.
Lista głównych zagadnień poruszanych podczas wykładu:
1.Podstawy filozofii nauki – problem demarkacji, problem indukcji, konfirmacja i falsyfikacja hipotez
2.Specyfika psychologii jako nauki empirycznej, podstawowe zagadnienia i pojęcia z zakresu historii myśli psychologicznej, główne nurty psychologii współczesnej, status pojęć psychologicznych, charakterystyczne problemy, wyzwania i ograniczenia metodologiczne, porównanie podejścia korelacyjnego i eksperymentalnego do badań psychologicznych.
3.Główne zasady i ograniczenia etyczne związane z badaniem zachowań ludzi i zwierząt,
4.Dokładne omówienie poszczególnych etapów planowania i prowadzenia badań empirycznych w zakresie psychologii, ze szczególnym uwzględnieniem badań eksperymentalnych. Pytania i hipotezy badawcze, rodzaj zmiennych w badaniu, operacjonalizacja i związane z nią problemy, pomiar, narzędzia i skale pomiarowe, rodzaje planów badawczych, trafność i rzetelność badania eksperymentalnego.
5.Podstawy analizy wyników badań
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Kurs ma dostarczyć wiedzy na temat formułowania problemów badawczych, pomiaru zmiennych oraz metod planowania badań i analizy wyników w badaniach psychologicznych. W szczególności student powinien:
1. Zdobyć podstawową wiedzę z zakresu filozofii nauk empirycznych i filozofii psychologii, rozumie specyfikę wiedzy naukowej i specyfikę badań psychologicznych (K_W08, K_K17)
2. Posiąść podstawową wiedzę i umiejętności definiowania i operacjonalizacji pojęć psychologicznych (K_W12, K_U03)
3. Znać logiczne podstawy wyjaśniania faktów i uzasadniania twierdzeń w naukach empirycznych (K_W09. K_W12, K_U01)
4. Znać podstawy pomiaru psychologicznego oraz własności skal pomiarowych (K_W13, K_W14, )
5. Posiadać wiedzę w zakresie definiowania problemów badawczych, planowania badań i analizy ich wyników oraz potrafić wskazać typowe błędy popełniane w planowaniu badań (K_W09, K_U03)
6. Znać zalety i ograniczenia podstawowych planów badawczych: eksperymentalnych, quasi-eksperymentalnych i ex-post facto (K_W10, K_W11)
7. Znać zasady etyczne obowiązujące w badaniach psychologicznych i rozumieć ich znaczenie społeczne (K_K03)
Nabyta wiedza:
- wie, na czym polega specyfika psychologii jako nauki empirycznej [K_W01, K_W03, K_W04, K_W05, K_W06, K_W18, K_W19, K_W20, K_U19]
- wie, czym różni się psychologia od psychologicznej wiedzy potocznej [K_W02, K_W21]
Nabyte umiejętności:
- potrafi odnieść pojęcia filozofii nauki do wiedzy psychologicznej [K_W02, K_U10, K_U18]
- formułuje prawidłowe definicje teoretyczne i operacyjne, wykazuje błędy w definicjach [K_U01, K_U04, K_U10]
- potrafi zaprojektować wskaźniki pojęć psychologicznych [K_U02, K_U03, K_U04]
- Potrafi wskazać błędy w planach eksperymentalnych i sposoby ich uniknięcia [K_U04]
Nabyte kompetencje społeczne:
- Potrafi krytycznie ocenić publikacje empiryczne i teoretyczne [K_K02]
- Potrafi ocenić zakres stosowalności zdobytej wiedzy teoretycznej i wyników badań [K_K02]
- zna i stosuje zasady etyczne w badaniach naukowych [K_K06]
Kryteria oceniania
Egzamin z pytaniami testowymi i otwartymi, próg zaliczenia 60% punktów.
Literatura
(1) Brzeziński, J. (2000). „Metodologia badań naukowych i diagnostycznych” (rozdz. 9-10, t.1, ss. 333-389). W: J. Strelau (red.), Psychologia: Podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
(2) Hornowska E., Kowalik St., Matczak A., Nowak A., Paluchowski W., Stasiakiewicz M., Zawadzki B. (2000), „Podstawowe metody badawcze” (rozdz. 12, t. 1, ss 437-522), W: J. Strelau (red.), Psychologia: Podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
(3) Brzeziński J., (2000), „Problemy etyczne badań naukowych i diagnostycznych”, (rozdz. 13, t. 1, ss. 523-537) W: J. Strelau (red.), Psychologia: Podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
(4) Chalmers, (1993) Czym jest to, co zwiemy nauką, Wydawnictwo Siedmioróg
(5) Shaughnessy J., Zechmeister J., (2002) Metody badawcze w psychologii, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne