Kryzys demokracji a kryzys klimatyczny 3800-KDKK26-S-OG

Na seminarium będziemy zajmować się filozoficznymi i etycznymi analizami dotyczącymi kryzysu demokracji i kryzysu klimatycznego i ich powiązań.
Z jednej strony szczególną uwagę po święcimy krytykom i propozycjom alternatyw formułowanych w obrębie podejść (eko)marksistowskich, feministycznych, posthumanistycznych i dekolonialnych. Z drugiej natomiast strony zajmiemy się tym, jak idee ekologiczne wpisywane są w konserwatywną, antyliberalną, a nawet faszystowską ramę pojęciową.
Dlatego zajmiemy się koncepcjami takich autorów i autorek, jak H. Marcuse, W. Reich, E. Traverso, D. Chakrabarty, E. Domańska, J.B. Foster, K. Saito czy A. Malm, ale także takich jak M. Heidegger, P. Linkola i ideolodzy nazistowscy.

Koordynatorzy przedmiotu

Katarzyna Bielińska
Magdalena Środa

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo)

Znajomość języka angielskiego na poziomie pozwalającym na lekturę tekstów naukowych i filozoficznych.

Efekty kształcenia

Nabyte umiejętności:

Student/Studentka:
- potrafi krytycznie analizować teksty o charakterze filozoficznym, naukowym i publicystycznym dotyczące tematyki seminarium,
- potrafi sformułować, poprawnie uargumentować i przedstawić własne stanowisko w zakresie tematyki seminarium,
- potrafi przygotować pisemną analizę wybranych zagadnień dotyczących tematu seminarium.

Nabyte umiejętności:

Nabyte kompetencje społeczne:
Student/Studentka:
- dostrzega znaczenie kwestii kryzysu demokracji, kryzysu klimatycznego i ich powiązań,
- potrafi współpracować w grupie,
- jest gotowy/gotowa prowadzić dyskusję z poszanowaniem odmiennych postaw i poglądów,
- jest w stanie uczestniczyć w debacie dotyczącej zagadnień etycznych związanych kryzysem demokracji i kryzysu klimatycznego.

Kryteria oceniania

- aktywność w czasie zajęć (w tym obecność, znajomość zadanej literatury, udział w dyskusjach) – 50%;
- przygotowanie pracy seminaryjnej – 50%.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze

Literatura

Lektury w planowanej kolejności omawiania. Lista lektur ma charakter wstępny i orientacyjny. Szczegółowa lista lektur wraz z planowanym harmonogramem zostanie przedstawiona na pierwszym spotkaniu.
Marcuse, H. (1998). Eros i cywilizacja. Przekł. H. Jankowska. A. Pawelski. Warszawa: Muza.
Marcuse, H. (2023). Psychoanaliza, polityka, utopia. Przekł. A. Filas. Kraków: Vis-à-vis Etiuda.
Bińczyk, E. (2022). Kapitałocen, ekologiczna ekonomia dewzrostu i filozofia Herberta Marcusego. Analiza i Egzystencja: czasopismo filozoficzne, (59), 117-134.
Reich, W. (2009). Psychologia mas wobec faszyzmu. Przekł. E. Drzazgowska, M. Abraham-Diefenbach. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
Traverso, E. (2011). Europejskie korzenie przemocy nazistowskiej. Przekł. A. Czarnacka. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”.
Traverso, E. (2021). Faszyzm jako pojęcie transhistoryczne. Przekł. S. Słowiński. W: Myśl krytyczna wobec ruchów nacjonalistycznych i skrajnie prawicowych. K. Bielińska (red.). Warszawa: Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”.
Laruelle, M. (2025). Rosyjski eurazjatyzm: ideologia imperium. Przekł. A. Czarnacka. Warszawa: Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.
Heidegger, M. (1977). Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane. Przekł. K. Michalski et al. Warszawa: Czytelnik („Pytanie o technikę”, „Budować, mieszkać, myśleć”).
Hołyj-Łuczaj, M. (2018). Radykalny nonantropocentryzm. Martin Heidegger i ekologia głęboka. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Calarco, M. (2022). Zoografie. Kwestia zwierzęca od Heideggera do Derridy. Przekł. P. Sadzik, P. Szaj. Poznań : WBPiCAK.
Staudenmaier, P. (2026). The Politics of Nature in Nazi Germany Environmental Ideals and the Myth of Blood and Soil. Cambridge: Cambridge University Press.
Linkola, P. (2011). Can Life Prevail?: A Revolutionary Approach to the Environmental Crisis. Arktos.
Flipo, F. (2026). A Political Philosophy of Ecologism: Ecofascism or Ecosocialism?. Cham: Palgrave Macmillan.
Guattari, F. (2025). Trzy ekologie. Przekł. J. Brzeziński, J. Bednarek. Gdańsk: Słowo/obraz/terytoria.
Foster, J. B. (2020). The return of nature: Socialism and ecology. NYU Press.
Lowy, M. (2024). Climate Crisis and Alienation. Capitalism Nature Socialism, 35(1), 1-3.
Saito, K. (2023). Marx in the Anthropocene. Towards the Idea of Degrowth Communism. Cambridge University Press.
Battistoni, A. (2025). Free gifts: Capitalism and the politics of nature. Princeton University Press.
Domańska, E. (2013). Humanistyka ekologiczna. Teksty Drugie, (1-2), 13-32.
Chakrabarty, D. (2021). The Climate of History in a Planetary Age. University of Chicago Press. ‘
Braidotti, R. (2022). Posthuman feminism. Polity Press.
Salleh, A. (2017). Ecofeminism as politics: Nature, Marx and the postmodern. Zed Books Ltd.
Zylinska, J. (2018). The end of man: A feminist counterapocalypse. University of Minnesota Press.
Domańska, E. (2024). Humanistyka indygeniczna. Teksty Drugie, (6), 12-45.
Hokowhitu, B. (2021). The emperor’s ‘new’materialisms: Indigenous materialisms and disciplinary colonialism. In Routledge handbook of critical indigenous studies (pp. 131-146). Routledge.
Lugones, M. (2010). Toward a decolonial feminism. Hypatia, 25(4), 742–759.
Mendoza, B., & Grijalva, D. P. (2022). The epistemology of the south, coloniality of gender, and Latin American Feminism. Hypatia, 37(3), 510–522.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: