Etyka kliniczna 3800-BE-EKL-OG

Nabyta wiedza:
‒ zna i rozumie multi- i interdyscyplinarną terminologię stosowaną w etyce klinicznej
‒ ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej współczesnej etyki klinicznej: zna główne zagadnienia i problemy etyki klinicznej, główne orientacje teoretyczne i badawcze oraz stanowiska aksjologiczne i normatywne;
‒ ma wszechstronną znajomość i dogłębne zrozumienie roli etyki w praktyce klinicznej
‒ zna metody przeprowadzania etycznej analizy przypadków klinicznych i formułowania rekomendacji etycznych

Nabyte umiejętności:
‒ krytycznie analizuje teksty z zakresu tematyki seminarium oraz poglądy i argumenty innych autorów, w tym uczestników zajęć
‒ prawidłowo identyfikuje, interpretuje i analizuje problemy i konflikty etycznej, jakie powstają na gruncie praktyki klinicznej
‒ merytorycznie i poprawnie argumentuje, dobiera i konstruuje zaawansowane argumenty normatywne i faktyczne, oraz formułuje odpowiedzi na krytykę
‒ posiada zaawansowaną umiejętność przygotowania wystąpień ustnych związanych z tematyką seminarium
‒ posiada zaawansowaną umiejętność przygotowania pisemnych prac analityczno-krytycznych oraz prac monograficznych związanych z tematyką seminarium
‒ potrafi w sposób uporządkowany i metodyczny przeprowadzić analizę przypadku klinicznego oraz sformułować i merytorycznie uzasadnić rekomendację etyczną w danej sprawie, korzystając z posiadanej interdyscyplinarnej wiedzy, opinii specjalistów oraz poglądów własnych i innych zaangażowanych podmiotów
‒ prowadzi na poziomie zaawansowanym pracę badawczą pod kierunkiem prowadzącego seminarium, wymagającą samodzielnego wyszukiwania, analizowania i oceniania informacji pochodzących z różnych źródeł oraz integrowania wiedzy z różnych dyscyplin nauki, z których dorobku korzysta bioetyka kliniczna

Nabyte kompetencje społeczne:
‒ docenia znaczenia refleksji etycznej w praktyce medycyny
‒ dostrzega i formułuje problemy etyczne związane z pracą badawczą i zawodową na polu etyki klinicznej, ma poczucie odpowiedzialnością przed współpracownikami i innymi członkami społeczeństwa oraz wykazuje aktywność w rozwiązywaniu tych problemów
‒ odznacza się rzetelnością, rozwagą i zaangażowaniem w projektowaniu, planowaniu i realizowaniu działań badawczych i profesjonalnych
‒ podejmuje i inicjuje działania badawcze i profesjonalne, planując i organizując ich przebieg
‒ potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role

Od r. ak. 2026/27
‒ esej monograficzny z zakresu tematyki seminarium – 25%
‒ aktywność (w tym obecność, przygotowanie do zajęć, udział w dyskusjach i pracach seminaryjnych) – 20 %
‒ przygotowanie i wygłoszenie referatu – 10%
‒ egzamin ustny – 25%
‒ indywidualne przygotowanie pisemnej, metodycznej rekomendacji etycznej dotyczącej wybranego przypadku klinicznego – 10 %
‒ przygotowanie w grupie pisemnej, metodycznej rekomendacji etycznej dotyczącej wybranego przypadku klinicznego – 10 %

Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze

Od r.ak. 2023/24
‒ aktywność (w tym obecność, przygotowanie do zajęć, udział w dyskusjach i pracach seminaryjnych) – 20 %
‒ przygotowanie i wygłoszenie referatu – 5%
‒ przygotowanie pisemnej analizy krytycznej wybranego tekstu z zakresu tematyki seminarium – 10% (2 x 5%)
‒ indywidualne przygotowanie pisemnej, metodycznej rekomendacji etycznej dotyczącej wybranego przypadku klinicznego – 10 % (2 x 5%)
‒ przygotowanie w grupie pisemnej, metodycznej rekomendacji etycznej dotyczącej wybranego przypadku klinicznego – 10 % (2 x 5%)
‒ esej monograficzny z zakresu tematyki seminarium – 20%
‒ egzamin ustny – 25%

Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze

Do r.ak. 2022/23
‒ przygotowanie do zajęć i aktywny, konstruktywny udział w dyskusjach i pracach na zajęciach – 25 %
‒ przygotowanie i wygłoszenie referatu wprowadzającego do dyskusji na zajęciach – 15%
‒ praca pisemna z zakresu tematyki seminarium – 30%
‒ egzamin ustny - 30%

Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 1 w semestrze

Podręczniki i lektury podstawowe:
‒ Beauchamp T.L., Childress J.F., Zasady etyki medycznej, Książka i Wiedza, Warszawa 1996.
‒ Engelhardt Jr. T., The Foundation of Bioethics, OUP 2007.
‒ Gert B., Culver C.M., Clouser K., Bioetyka: ujęcie systematyczne, Wyd. Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2009.
‒ Łuków P., Granice zgody: autonomia zasad i dobro pacjenta, Scholar, Warszawa 2005.
‒ Różyńska J., Chańska W., (red.), Bioetyka, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013

Lektury tematyczne w kolejności omawiania na zajęciach (lista może ulec uzupełnieniu w zależności od potrzeb studentów i przebiegu zajęć):
- J. Różyńska, P. Łuków, Narodziny i natura bioetyki, w: Bioetyka (red. J. Różyńska, W.Chańska), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013: 15-31
- K. Szewczyk, Bioetyka. Medycyna na granicach życia, PWN 2009, ss. 43-77
- P. Łuków, Rola światopoglądów w tworzeniu prawa medycznego, Prawo i Medycyna 1/82011 (42, vol. 13)
- N. Daniels, “Is There a Right to Health Care and, If So, What Does It Encompass?” w: H. Kuhse and P. Singer (eds), A Companion to Bioethics, sec. ed. Blackwell 2009
- C. Włodarczyk, S. Paździoch, Systemy zdrowotne, Wyd. UJ, Kraków 2001, rozdz. 6 i 7.
- CESCR General Comment No. 14: The Right to the Highest Attainable Standard of Health (Art. 12) Adopted at the Twenty-second Session of the Committee on Economic, Social and Cultural Rights, on 11 August 2000 (Contained in Document E/C.12/2000/4)
- C. Boorse, “Health as a Theoretical Concept,” Philosophy of Science 44 (1977): 542-573
- L. Nordenfelt, Action, Ability, and Health: Essays in the Philosophy of Action and Welfare.
- Dordrecht; Boston: Kluwer Academic Publishers; 2000
- M. Blaxter, Zdrowie, przekł. Magdalena Okła, Sic! Warszawa 2009, rozdz. 1.
- B. Gert; Ch. M. Culver; K. D. Clouser, „Malady: A New Treatment of Disease,” Hastings Center Report 11, 3 (1981): 29-37;
- P. Łuków, „Chorowanie, choroba i moralność medycyny,” Przegląd Filozoficzno-Literacki 1 (46); 2017: 225-241
- B. Gert, Ch. M. Culver, D. K, Clouser, Bioetyka. Ujęcie systematyczne, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria , 2009, rozdz. 5. Pryncypializm
- R. Gillon, Etyka lekarska – problemy filozoficzne, Wyd. Lekarskie PZWL , 1997, rozdziały: 10, 12, 13, 14 i 15;
- T. L. Beauchamp, J. F. Childress, Zasady etyki medycznej, Warszawa: KiW 1996, ss. 37-50
- W. F. May, „Code, Covenant, Contracts, or Philantrophy: Various Models for Professional Ethics are Available to Medicine,” Hastings Center Report, 5, 6 (1975): 29-38
- R. M. Veatch, „Doctor Does Not Know Best: Why in the New Century Physicians Must Stop Trying to Benefit Patients.” Journal of Medicine and Philosophy 25.6 (2000): 701-721
- R. M. Veatch, “Models for Ethical Medicine in a Revolutionary Age. What Physician-Patient Roles Foster the Most Ethical Relationship?” Hastings Center Report 2, 3 (1972): 5-7
- B. Moulton, J.S. King. Aligning ethics with medical decision-making: the quest for informed
- E.D. Pellegrino, Professionalism, profession and the virtues of the good physician. The Mount Sinai Journal of Medicine 2002; 69:378–84
- W.M. Sullivan, Medicine under threat: professionalism and professional identity. CMAJ 2000;162:673-5
- P. Łuków, „Komu jest potrzebny kodeks etyki lekarskiej?”, ISF Diametros 2007
- R. M. Veatch, “Zawodowa etyka medyczna: fundament jej zasad” w: W. Galewicz (red.), Moralność i profesjonalizm Spór o pozycję etyk zawodowych, Wydawnictwo Universitas 2010
- E.D. Pellegrino, The Commodification of Medical and Health Care: The Moral Consequences of a Paradigm Shift from a Professional to a Market Ethic, Journal of Medicine and Philosophy, Volume 24, Issue 3, 1999; 243-266
- R. Faden, T.L. Beauchamp, A History and Theory of Informed Consent, New York, Oxford, Oxford University Press 1986, rozdział 8
- D. Archard, Informed Consent: Autonomy and Self-Ownership, Journal of Applied Philosophy, Vol. 25, No. 1, 2008
- O. O’Neill, Some limits of informed consent J Med Ethics 2003;29:4-7
- R. Young, “Informed Consent and Patient Autonomy” w: H. Kuhse and P. Singer (eds), A Companion to Bioethics, sec. ed. Blackwell 2009
- R. Faden, T.L. Beauchamp, A History and Theory of Informed Consent, New York, Oxford, Oxford University Press 1986, rozdział 7
- O. O’Neill, Autonomy and trust in bioethics. Cambridge; New York: Cambridge University Press; 2002, 16-27.
- John Christman, “Constructing the Inner Citadel: Recent Work on the Concept of Autonomy”, Ethics 99 (1) 1988: 109-124.
- P. Łuków, Granice zgody: autonomia zasad i dobro pacjenta , Scholar , 2005, ss. 126-165
- J. Knight, „Judging Competence: When the Psychiatrist Need, or Need Not, Be Involved” w: Cutter MAG, Shelp EE. Competency: A Study of Informal Competency Determinations in Primary Care. Dordrecht ; Boston: Kluwer Academic Publishers; 1991
- J. F. Drane, “Competency to Give an Informed Consent”, JAMA 1984;252:925-927
- C. Elliott, “Patients Doubtfully Capable or Incapable of Consent” w: H. Kuhse and P. Singer (eds), A Companion to Bioethics, sec. ed. Blackwell 2009
- K. Kipnis, „Medical Confidentiality” w: The Blackwell Guide to Medical Ethics, eds. Rosamond Rhodes, Leslie P. Francis, Anita Silvers, 2007: 104-127;
- T.L. Beauchamp, J.F. Childress, „Zabójstwo Tatiany Tarasoff” w: T.L. Beauchamp, J.F. Childress, Zasady etyki medycznej, przeł. W. Jacórzyński, Warszawa, Książka i Wiedza 1996: 528-531.
- „Poszanowanie prywatności i poufność” w: P. Łuków, T. Pasierski, Etyka medyczna z elementami filozofii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013
- Stanowisko Komitetu Bioetyki przy Prezydium PAN nr 4/2013 z dnia 12 listopada 2013 roku w sprawie tzw. klauzuli sumienia
- Stanowisko Zespołu Ekspertów KEP ds. Bioetycznych w sprawie klauzuli sumienia
- P. Łuków, „Jak klauzula sumienia ogranicza wolność sumienia lekarza? Uwagi do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 7.10.2015 r.” w: Prawo wobec problemów społecznych. Księga Jubileuszowa profesor Eleonory Zielińskiej, B. Namysłowska-Gabrysiak, K. Syroka-Marczewska, Walczak-Żochowska (red.), Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2016: 747-758
- Savulescu J. Conscientious objection in medicine. BMJ. 2006 Feb 4;332(7536):294-7
- Harris, Lisa H. “Recognizing conscience in abortion provision.” NEJM 367 11 (2012): 981-3.
- B. Gert, Ch.M. Culver, K.D. Clouser, Bioetyka. Ujęcie systematyczne, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria , 2009, rozdz. 10 Paternalizm i jego uzasadnienia
- A. Buchanan, „Medical Paternalism,” Philosophy and Public Affairs 7 (4) 1978: 370-390
- R. Carter, “Justifying Paternalism,” Canadian Journal of Philosophy 7, 1 (1977): 133-145
- P. Łuków, Granice zgody: autonomia zasad i dobro pacjenta, Scholar , 2005, ss. 104-125
- R. Higgs, “Truth-telling”, w: H. Kuhse and P. Singer (eds), A Companion to Bioethics, sec. ed. Blackwell 2009
- P. Łuków, „Etyka lekarska w pediatrii” w: Etyka medyczna z elementami filozofii, P. Łuków, T. Pasierski, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013: 171-190
- H. T. Engelhardt, Jr., “Beyond the Best Interests of Children: Four Views of the Family and of Foundational Disagreements Regarding Pediatric Decision Making” Journal of Medicine and Philosophy, 35: 499–517, 2010
- Ch. Harrison, „Fidelity and truthfulness in the pediatric setting: withholding information from children and adolescents” w: Clinical Ethics in Pediatrics, Douglas S. Diekema, Mark R. Mercurio, Mary B. Adam (eds), Cambridge University Press 2011
- Rekomendacje dotyczące postępowania z matką oraz noworodkiem urodzonym na granicy możliwości przeżycia z uwzględnieniem aspektów etycznych, Zespół ds. Rekomendacji Etycznych w Perinatologii, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 5, zeszyt 1, 5-13, 2012
- P. Łuków, Rola świadomej zgody rodziców w opiece nad noworodkami na granicy zdolności do przeżycia, Diametros (2020), doi: 10.33392/diam.1321
- E.W. Bernal, The nurse as patient advocate. Hastings Cent Rep. 1992;22(4):18-23
- W.K. Cody, “Paternalism in Nursing and Healthcare: Central Issues and Their Relation to Theory”, Nursing Science Quarterly, Vol. 16 No. 4, October 2003, 288-296
- S. Breier-Mackie, “Patient Autonomy and Medical Paternity: Can Nurses Help Doctors to Listen to Patients?” Nursing Ethics 2001 8 (6)
- J. Kopania, Etyczny wymiar cielesności, Kraków: Aureus, 2002, ss. 47-69
- M. Nowacka, „Etyka transplantacji”, w: Bioetyka (red. J. Różyńska, W. Chańska), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013: 220-323
- S. Rabbitt Roff, “We should consider paying kidney donors”, British Medical Journal 2011;343:d4867
- A.J. Ghods, “Renal Transplantation in Iran”, Nephrology Dialisis Transplantation (2002) 17 (2): 222-228
- F. Moazam, R. Moazam Zaman, A. M. Jafarey, “Conversations with Kidney Vendors in Pakistan: An Ethnographic Study,” Hastings Center Report 39, no. 3 (2009): 29-44
- B. Wolniewicz, “Neokanibalizm” w: Filozofia i wartości, t. I, Warszawa : Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1993, ss. 259-263
- B. D. Earp et. al., “If I Could Just Stop Loving You: Anti-Love Biotechnology and the Ethics of a Chemical Breakup” The American Journal of Bioethics, 13:11, 3-17
- T. Douglas, Human enhancement and supra-personal moral status. Philos Stud. 2013;162(3):473-97
- N. Bostrom, In defense of posthuman dignity. Bioethics. 2005;19(3):202-14
- A. Przyłuska-Fiszer, „Etyka i przerywanie ciąży” w: Bioetyka (red. J. Różyńska, W. Chańska), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013: 311-326
- C. Meyers, R.D. Woods, An obligation to provide abortion services: what happens when physicians refuse? J Med Ethics. 1996;22(2):115-20
- J. Jarvis Thompson, „Obrona aborcji” w: Włodzimierz Galewicz (red.) Początki ludzkiego życia. Antologia bioetyki. Tom 2, Wyd. Universitas 2010: 145-164
- H. T. Krimmel, “Argument przeciwko rodzicielstwu zastępczemu”, w: Włodzimierz Galewicz (red.) Początki ludzkiego życia. Antologia bioetyki. Tom 2, Wyd. Universitas 2010:337-350;
- D. Marquis, “Dlaczego aborcja jest niemoralna” w: W. Galewicz (red.) Początki ludzkiego
- życia. Antologia bioetyki. Tom 2, Wyd. Universitas 2010: 215-240
- P. Sagot et al., “Similarly increased congenital anomaly rates after intrauterine insemination and IVF technologies: a retrospective cohort study”, Human Reproduction, Vol.27, No.3 pp. 902–909, 2012
- M. J. Davies et. al., “Reproductive Technologies and the Risk of Birth Defects”, New England Journal of Medicine 366;19
- D. Callahan, „Aging and the Goals of Medicine,” Hastings Center Report 24, no. 5 (1994): 39-41
- D. Gems. „Is More Life Always Better? The New Biology of Aging and the Meaning of Life.” Hastings Center Report 33. no. 4 (2003): 31-39
- J. Panno, Aging: theories and potential therapies, Facts On File, Inc., 2005, rozdz. 2 i 3
- D.W. Brock, Justice, health Care, and the Elderly, „Philosophy & Public Affairs” 18, (3) (1989): 297-312.
- M. Tooley, „Nieistotne rozróżnienie: zabicie a pozwolenie na śmierć”, w: W. Galewicz (red.), Wokół śmierci i umierania. Antologia bioetyki. Tom 1, Wyd. Universitas 2009
- F.G. Miller, H. Brody, Professional integrity and physician-assisted death. Hastings Cent Rep. 1995;25(3):8-17.
- H. Häyry, “Bioethics and political ideology: the case of active voluntary euthanasia”, Bioethics 1997 Jul-Oct;11(3-4):271-6
- J. Hardwig, Czy mamy obowiązek umrzeć? w: W. Galewicz (red.), Wokół śmierci i umierania. Antologia bioetyki. Tom 1, Wyd. Universitas 2009. (1989): 297-312.
- M.P. Aulisio, Meeting the Need: Ethics Consultation in Health Care Today. In: Aulisio M.P., Arnold R. M., Youngner S. J. (red.) Ethics Consultations. From Theory to Practice, Baltimore and London 2003: 3-22.
- K. Szewczyk, Komisje etyczne i konsultanci etyczni, w: Bioetyka (red. J. Różyńska, W. Chańska), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013
- Case analysis in clinical ethics [4 boxes] w: Jonsen A.R., Siegler M., Winslade WJ., Clinical Ethics. A Practical Approach to Ethical Decisions in Clinical Medicine, 6th Ed. McGraw Hill 1998
- W. Shelton and D. Bjarnadottir, Ethics Consultation and the Committee, Ethics by Committee: In D. Micah Hester (Ed.) A Textbook on Consultation, Organization, and Education for Hospital Ethics Committees, Rowman & Littlefield Publishers, 2007.
- D.K. Sokol, The “four quadrants” approach to clinical ethics case analysis; an application and review. Journal of Medical Ethics 2008, 34(7): 513-516.
- J.H. Schumann, D. Alfandre, Clinical ethical decision making: the four topics approach. Semin Med Pract 2008;11:36–42.
- American Society for Bioethics and Humanities (ASBH), Core Competencies for Healthcare Ethics Consultation, 2nd edition ASBH, Glenview, IL 2011, rozdz 1-2. The Nature and Goals of Health Care Ethics Consultation / Core Competences for HEC.
- E.H. Loewy, Ethics consultation and ethics committees, HEC Forum1990, 2(6): 351-9.
- J.W. Ross, Case consultation: The committee or the clinical consultant?, HEC Forum1990, 2(5): 289-298.
- B. Molewijk, A. Slowther, M. Aulisio, Clinical Ethics: Support. In: Encyclopedia of Global Bioethics. Ed. ten Have H. Springer, Cham. 2015. https://doi.org/10.1007/978-3-319-05544-2_87-1
- M. Stolper, B. Molewijk, G. Widdershoven, Learning by doing. Training health care professionals to become facilitator of moral case deliberation. HEC forum 2015 27(1): 47-59.
- A.C. Molewijk, T. Abma, M. Stolper, , & G. Widdershoven, Teaching ethics in the clinic. The theory and practice of moral case deliberation. Journal of Medical Ethics 2008, 34(2): 120-124.
- M. Czarkowski, Jak zakładać szpitalne komisje etyczne? Polski Merkuriusz Lekarski 2010, 165: 207-210.
- UNESCO, Bioethics Committees at Work: Procedures and Policies 2005: General and specific procedures and policies of bioethics committees: 17-29.

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne drugiego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, drugiego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, drugiego stopnia