Analizy metafizyczne: fundamentalne relacje ontyczne 3800-AM226-S
Przedmiotem rekonstrukcji i analiz podczas zajęć będą podstawowe relacje ontyczne oraz stanowiska metafizyczne, które owe relacje forsują. Wśród omawianych relacji znajdą się: (i) formalne relacje ontyczne: egzemplifikacja/instancjacja, koegzemplifikacja, kompresencja, relacja część/całość; relacja należenia do/bycia jezdnym z, podpadanie pod, identyczność (tożsamość, takożsamość), różnica, podobieństwo; (ii) relacje stricte ontyczne: genidentyczność/identyczność w czasie, sukcesja, kompozycja, konstytucja, partycypacja, zależność ontyczna, współzależność, ugruntowanie, emergencja, superweniencja, realizacja; (iii) relacje fizyczne: lokalizacja czasowa i przestrzenna, lokalizacja czasoprzestrzenna, kolokacja i separacja przestrzenna, równoczesność i różnica czasowa, koincydencja, oddziaływania i przyczynowość; (iv) pozostałe relacje: czynienie prawdziwym, zaangażowanie ontologiczne teorii. Nadto zrekonstruowane i poddane ocenie zostaną: a) procedury redukcyjne wobec relacji ontycznych; b) propozycje formalizacji relacji ontycznych. Rekonstrukcja i analiza wspomnianych pojęć oraz towarzyszących im stanowisk będzie obejmowała: (a) identyfikację głównych racji przemawiających za poszczególnymi koncepcjami, (b) eksplikację fundamentalnych pojęć wykorzystywanych na ich gruncie, (c) analizę argumentacyjną zasadniczych rozumowań w toczonych dyskusjach; (d) analizę zarzutów i kontrprzykładów; (e) identyfikację i rekonstrukcję logicznych konsekwencji poszczególnych stanowisk.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Nabyta wiedza:
Student ma usystematyzowaną wiedzę na temat relacji ontycznych obecnych w metafizycznych koncepcjach w obrębie filozofii analitycznej, w szczególności - na temat relacji fundamentalnych. Dobrze zna i rozumie pojęcia, strategie argumentacyjne i metody badawcze charakterystyczne dla ontologii w wydaniu analitycznym.
Nabyte umiejętności:
Student potrafi samodzielnie interpretować, komentować i konfrontować zagadnienia występujące w tekstach metafizycznych. Potrafi trafnie analizować argumentację filozoficzną, identyfikować składające się na nią założenia i wnioski, ustalać formalne relacje między składnikami filozoficznych rozumowań. Umie oceniać teoretyczną wagę konkurujących ze sobą koncepcji. Jest w stanie samodzielnie tworzyć lub dobierać odpowiednie strategie argumentacyjne, konstruować kontrargumenty i odpowiadać na zarzuty.
Nabyte kompetencje społeczne:
Student zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności. Rozwija zdolności jasnego, precyzyjnego myślenia. Jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów. Potrafi samodzielnie ocenić zarówno rzetelność źródeł informacji, z których korzysta, jak i konkluzywność argumentacji, z którą jest konfrontowany.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa jest wyznaczona zdobyciem odpowiedniej liczby punktów, które uczestnicy uzyskują na podstawie: (i) zamkniętego, pisemnego TESTU ZALICZENIOWEGO, obejmującego swym zakresem przeczytaną i przeanalizowaną literaturę (podejście do testu jest wszakże opcjonalne); (ii) przedstawienia co najmniej jednego referatu lub koreferatu podczas zajęć; (iii) aktywności; (iv) ewentualnego napisania pracy seminaryjnej.
Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu:
Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności (po ich przekroczeniu student zobowiązany jest do wykonania zleconej pracy pisemnej). Nieobecność w więcej niż 50% spotkań seminaryjnych automatycznie uniemożliwia uzyskanie zaliczenia.
Literatura
[Uwaga! Precyzyjna lista lektur zostanie umieszczona na stronie przedmiotu]
1) Marmodoro A., Yates D. (eds.) (2016), The Metaphysics of Relations, Oxford: Oxford University Press; 2) Heil J., (2021), Relations, Cambridge: Cambridge University Press; 3) Paolini Paoletti M., (2025), The Ontology of Relations, New York, NY: Routledge; 4) Lowe E.J. (2006), The Four-Category Ontology: A Metaphysical Foundation for Natural Science, Oxford: Clarendon Press; 5) Lowe E.J. (2009), More Kinds of Being, Oxford: Wiley-Blackwell; 6) Hoeltje M., Schnieder B., Steinberg A. (eds.) (2013), Varieties of Dependence: Ontological Dependence, Grounding, Supervenience, Response-Dependence, Munich: Philosophia Verlag; 7) Gibb S., Robin Findlay Hendry R.F., Lancaster T. (eds.) (2019), The Routledge Handbook of Emergence, New York, NY: Routledge; 8) Carrara M., De Florio C., Lando G., Morato V. (eds.) (2025), Contemporary Metaphysics, Cham: Springer; 9) Polger Th.W., Shapiro L.A. (2016), The Multiple Realization Book. Oxford: Oxford University Press; 10) Gallois A., (2017), The Metaphysics of Identity, New York: Routledge; 11) Benjamin L. Curtis B.L., Robson J. (2016), A Critical Introduction to the Metaphysics of Time, London: Bloomsbury Academic.