Analizy metafizyczne: ontologia relacji 3800-AM126-S
Przedmiotem rekonstrukcji i analiz podczas zajęć będą wybrane zagadnienia metafizyczne i
stanowiska w dyskusji nad kategorią ontyczną relacji. Wśród omawianych znajdą się: (i) podstawowe
informacje z zakresu klasycznego rachunku relacji; (ii) zestawienie kategorii relacji vis-à-vis pozostałych
kategorii ontycznych (m.in. przedmiotów i własności relacyjnych); (iii) podstawowe cechy formalne i
pozaformalne relacji; (iv) podział na relacje wewnętrzne (intrinsic) i zewnętrzne (extrinsic); (v) rozróżnienie
relacji gęstych (thick) i relacji rzadkich (thin); (vi) regres Bradleya i eliminatywizm względem relacji; (vii)
pozostałe reakcje na regres Bradleya: rozwiązanie tropiczne, surowy realizm; (viii) redukcjonizm względem
relacji wewnętrznych; (ix) dyskusja wokół porządku i kierunku relacji: dyrekcjonalizm, pozycjonalizm i
prymitywizm; (x) uprawdziwianie twierdzeń na temat relacji; (xi) perspektywy realizmu strukturalnego.
Rekonstrukcja i analiza wspomnianych argumentacji oraz towarzyszących im stanowisk będzie obejmowała: (a)
identyfikację głównych racji przemawiających za poszczególnymi koncepcjami, (b) eksplikację
fundamentalnych pojęć wykorzystywanych na ich gruncie, (c) analizę argumentacyjną zasadniczych
rozumowań w toczonych dyskusjach; (d) analizę zarzutów i kontrprzykładów; (e) identyfikację i rekonstrukcję
logicznych konsekwencji poszczególnych stanowisk.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Nabyta wiedza:
Student ma usystematyzowaną wiedzę na temat ontologii relacji, w szczególności - na temat podstawowych
stanowisk metafizycznych, dotyczących omawianej kategorii ontycznej. Dobrze zna i rozumie pojęcia, strategie
argumentacyjne i metody badawcze charakterystyczne dla ontologii w wydaniu analitycznym.
Nabyte umiejętności:
Student potrafi samodzielnie interpretować, komentować i konfrontować zagadnienia występujące w tekstach
metafizycznych. Potrafi trafnie analizować argumentację filozoficzną, identyfikować składające się na nią
założenia i wnioski, ustalać formalne relacje między składnikami filozoficznych rozumowań. Umie oceniać
teoretyczną wagę konkurujących ze sobą koncepcji. Jest w stanie samodzielnie tworzyć lub dobierać
odpowiednie strategie argumentacyjne, konstruować kontrargumenty i odpowiadać na zarzuty.
Nabyte kompetencje społeczne:
Student zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności. Rozwija zdolności jasnego,
precyzyjnego myślenia. Jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i
argumentów. Potrafi samodzielnie ocenić zarówno rzetelność źródeł informacji, z których korzysta, jak i
konkluzywność argumentacji, z którą jest konfrontowany.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa jest wyznaczona zdobyciem odpowiedniej liczby punktów, które uczestnicy uzyskują na
podstawie: (i) zamkniętego, pisemnego TESTU ZALICZENIOWEGO, obejmującego swym zakresem przeczytaną i
zanalizowaną literaturę (podejście do testu jest wszakże opcjonalne); (ii) przedstawienia co najmniej jednego
referatu lub koreferatu podczas zajęć; (iii) aktywności; (iv) ewentualnego napisania pracy seminaryjnej.
Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności (po ich przekroczeniu student zobowiązany jest do
wykonania zleconej pracy pisemnej). Nieobecność w więcej niż 50% spotkań seminaryjnych automatycznie
uniemożliwia uzyskanie zaliczenia.
Literatura
1) Fischer A., Maurin A.-S. (eds.) (2024), The Routledge Handbook of Properties, London: Routledge; 2)
Marmodoro A., Yates D. (eds.) (2016), The Metaphysics of Relations, Oxford: Oxford University Press; 3)
Galluzzo G., Loux M. J. (eds.) (2015), The Problem of Universals in Contemporary Philosophy, Cambridge:
Cambridge University Press; 4) Heil J., (2021), Relations, Cambridge: Cambridge University Press; 5) Paolini
Paoletti M., (2025), The Ontology of Relations, New York, NY: Routledge; 6) Lowe E.J., Rami A. (eds.) (2008),
Truth and Truth-Making, Stocksfield: Acumen Publishing; 7) Reboul A. (ed.) (2014), Mind, Values, and
Metaphysics: Philosophical Essays In Honour of Kevin Mulligan Volume I, Cham: Springer; 8) Bertini D.,
Migliorini D. (eds.) (2018), Relations. Ontology and Philosophy of Religion, Milan: Mimesis International; 9)
Clementz F., Monnoyer J.-M. (eds.), The Metaphysics of Relations. Frankfurt: Ontos Verlag (forthcoming); (10)
Meinertsen B.R., (2018), Metaphysics of States of Affairs. Truthmaking, Universals, and a Farewell to Bradley’s
Regress, Singapore: Springer.