Współczesne rozstaje kultury 3700-WRK-OG
Przedmiot jest częścią programu “University- in- différance", zajmującego się zagadnieniami związanymi z możliwością przekraczania granicy kulturowej (również cywilizacyjnej) oraz opartego na modelu współpracy z ludźmi wywodzącymi się z różnych obszarów świata.
W ramach programu proponujemy model kształcenia DCL (Dialogue-Centered Learning). Podczas zajęć, uczestnicy są równoznacznymi, aktywnymi uczestnikami dialogu, dekonstrukcji i wspólnie wytwarzają sens. W trakcie zajęć chcielibyśmy poszukać odpowiedzi na kilka pytań, zastanowić się nad kilkoma stwierdzeniami i problemami. Są to m.in.:
Czy pogranicze jest kategorią geograficzną czy świadomościową. Czy życie na pograniczu nie oznacza raczej konieczności dostosowywania sposobu myślenia do chaotycznie zmieniającej się sytuacji życiowej. Czy człowiek pogranicza to po prostu ktoś kto jest w stanie funkcjonować w różnych systemach myślenia uwarunkowanych kulturowo? Zakładamy, że dekonstrukcja nie jest tyle krytyką, co budowaniem czegoś nowego. Powoduje, że ludzie wychodzą poza znane, własne kręgi znaczeń i kierują się ku nowemu kontekstowi, w którym mogą oni odkryć lub też zbudować warunki do dialogu.
Model DCL stwarza warunki, aby do wymiaru opartego na substancjalnym modelu myślenia na zasadzie podobieństwa dodać także inny wymiar, wykorzystujący zasadę zróżnicowania (différance, wg Jacques'a Derridy), czyli zmienności. Tym bardziej, że zasada zmienności obowiązuje w wielu cywilizacjach. W związku z tym relacyjny model komunikacji może być metodą, która przyczyni się do lepszej komunikacji np. tzw. Wschodu i Zachodu.
Współpraca na zajęciach charakteryzuje się następującymi cechami:
1) otwartość, rozumianą w aspekcie policentrycznym, który uwzględnia perspektywy różnych cywilizacji.
2) interaktywność, jej mechanizmami są: wielopodmiotowość, dekonstrukcja i dialog. Założeniem interakcji aktorów jest spotkanie przedstawicieli różnych cywilizacji, z tego względu uczestnikami są także polscy studenci. To oni jako strona przyjmująca, pomagają cudzoziemcowi adaptować się w Polsce. Zarazem nabycie w praktyce umiejętności komunikacji transkulturowej i transcywilizacyjnej umożliwia polskim studentom i naukowcom aktywność w kontaktach międzynarodowych. Program zakłada rozszerzenie sfery międzynarodowych kontaktów naukowych, a także stworzenie atmosfery „otwartej przestrzeni” na Uniwersytecie Warszawskim.
3) interdyscyplinarność, uwzględniająca różne obrazy świata, czyli kultury. Praca nad rozwiązywaniem problemu naukowego toczy się z uwzględnieniem interdyscyplinarności: w gronie naukowców, kół badawczych, przy tworzeniu projektów.
4) innowacyjność, która oznacza otwarcie nowych perspektyw dla poszukiwania wiedzy w procesie umiędzynarodowienia.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Odniesienie do kierunkowych efektów uczenia się dla przedmiotu:
Mediteranistyka – studia kulturowe, studia I stopnia + Kulturoznawstwo – cywilizacja śródziemnomorska, studia I stopnia+
+Studia nowogreckie, studia I stopnia+ Filologia nowogrecka, studia I stopnia+Antropozoologia, studia I stopnia + OGUN:
absolwent potrafi:
1.
Efekt kierunkowy: zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i rozumie ich rolę w kulturze
Efekt szczegółowy 1: zna podstawową terminologię antropologii kulturowej, socjologii, historii idei zastosowanie do problematyki komunikacji miedzy- i transcywilizacyjnej.
Efekt szczegółowy 2: zna w stopniu zaawansowanym terminologię, fakty i zjawiska związane z historia kultur i cywilizacji Wschodu i Zachodu XIX i XXI wieku oraz rozumie rolę nauk humanistycznych w kulturze
2.
Efekt kierunkowy: ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych,społecznych i przyrodniczych w kulturze
Efekt szczegółowy: ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych oraz dorobku leksykograficzno-encyklopedycznego w kulturze
3.
Efekt kierunkowy: zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury
Efekt szczegółowy 1: zna i rozumie współcześnie stosowane metody interpretacji tekstów humanistycznych, zarówno jak literackich oraz spoleczno-publicystycznych.
Efekt szczegółowy 2: zna podstawowe metody interpretacji tekstu literackiego i filozoficznego oraz tekstualnego źródła historycznego
4.
Efekt kierunkowy: Zna najważniejsze metody badań interdyscyplinarnych
Efekt szczegółowy 1:przygotować prace pisemne uwzględniające elementarne wymogi stawiane pracom akademickim.
Efekt szczegółowy 2: zaplanować i zrealizować pracę grupową.
5
Efekt kierunkowy: Zna podstawowe zasady z zakresu prawa autorskiego
Efekt szczegółowy 1:potrafi wykorzystać informacje źródłowe z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej.
Efekt szczegółowy 2: respektuje prawa własności intelektualnej.
6.
Efekt kierunkowy: Zna podstawowe zasady komunikacji naukowej w zakresie nauk humanistycznych, społecznych, przyrodniczych
Efekt szczegółowy 1:rozpoznawać i interpretować podstawowe problemy i zjawiska współczesności
Efekt szczegółowy 2: uczestniczyć w konferencjach, sympozjach i dyskusjach naukowych
Efekt szczegółowy 3: szanuje etyczny wymiar badań naukowych
Efekt szczegółowy 4: prezentować wyniki indywidualnej i zespołowej pracy akademickiej we właściwej formie.
Mediteranistyka – studia kulturowe, studia drugiego stopnia + Kultury Śródziemnomorza, studia II stopnia:
absolwent potrafi:
1.
Efekt kierunkowy: zna podstawową terminologię nauk humanistycznych i rozumie ich rolę w kulturze
Efekt szczegółowy 1: zna podstawową terminologię antropologii kulturowej, socjologii, historii idei zastosowanie do problematyki komunikacji miedzy- i transcywilizacyjnej.
Efekt szczegółowy 2: zna w stopniu zaawansowanym terminologię, fakty i zjawiska związane z historia kultur i cywilizacji Wschodu i Zachodu XIX i XXI wieku oraz rozumie rolę nauk humanistycznych w kulturze
2.
Efekt kierunkowy: ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych,społecznych i przyrodniczych w kulturze
Efekt szczegółowy: ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych oraz dorobku leksykograficzno-encyklopedycznego w kulturze
3.
Efekt kierunkowy: zna podstawowe metody analizy i interpretacji tekstów kultury
Efekt szczegółowy 1: zna i rozumie współcześnie stosowane metody interpretacji tekstów humanistycznych, zarówno jak literackich oraz spoleczno-publicystycznych.
Efekt szczegółowy 2: zna podstawowe metody interpretacji tekstu literackiego i filozoficznego oraz tekstualnego źródła historycznego
4.
Efekt kierunkowy: potrafi samodzielnie dobrać i zastosować odpowiednie narzędzia badawcze do analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów wizualnych
Efekt szczegółowy: potrafi samodzielnie dobrać odpowiednie narzędzia analizy tekstów literackich i ich przekładów, oraz tekstów krytycznych i materiałów źródłowych
5.
Efekt kierunkowy: potrafi skontekstualizować dzieło kultury w odniesieniu do czasu jego powstania i momentu lektury
Efekt szczegółowy: potrafi skontekstualizować dzieło kultury w odniesieniu do wydarzeń mających miejsce w historii Europy, Ameryki, Azji i Afryki XIX i XXI wieku.
6
Efekt kierunkowy: potrafi sformułować problem badawczy
Efekt szczegółowy 1: potrafi sformułować problem badawczy z zakresu badań nad Wschodem i Zachodem.
Efekt szczegółowy 2: potrafi sformułować problem badawczy wychodząc od znajomości zjawisk zachodzących w literaturze i kulturze Zachodu i Wschodu.
7.
Efekt kierunkowy: potrafi rozpoznawać i interpretować podstawowe problemy i zjawiska współczesności
Efekt szczegółowy: potrafi rozpoznawać i interpretować podstawowe problemy i zjawiska współczesności mające korzenie w procesach kolonizacji i dekolonizacji, globalizacji
8.
Efekt kierunkowy: przestrzega zasady tolerancji, rozumie dziedzictwo kulturowe i ma poszanowanie dla różnic kulturowych
Efekt szczegółowy: szanuje zasady tolerancji i wykazuje wrażliwość wobec różnic kulturowych
9.
Efekt kierunkowy: szanuje etyczny wymiar badań naukowych
Efekt szczegółowy: szanuje etyczny wymiar badań naukowych dotyczących kultur i społeczności rdzennych, w tym zdaje sobie sprawę z nierównowagi sił zachodzącej w relacji między badaczami nienależącymi do grupy rdzennej a jej członkami i jest świadomy(-a) etycznych implikacji tego stanu rzeczy.
Program przyczyni się do:
1. przezwyciężenia problemów adaptacyjnych studentów-obcokrajowców na uniwersytecie, K_K02, K_K05
2. wytworzenia wspólnoty naukowej zajmującej się zagadnieniami pogranicza cywilizacyjnego, K_W04, K_W06 3. wykreowania takiej przestrzeni społeczno-dydaktycznej, w której możliwy byłby dialog cywilizacji dzięki przekroczeniu granic geograficznych, instytucjonalnych i psychofizycznych, K_K02, K_K05
4. stworzenia innowacyjnych technik nauczania w oparciu o podejście komparatystyczne, wielokulturowe z wykorzystaniem narzędzi komunikacji internetowej, K_U03
5. przygotowania innowacyjnej techniki nauczania uwzględniającej międzycywilizacyjne filtry/konteksty DCL.
Uczestnicy zyskują elementy wiedzy o różnych kręgach kulturowych, orientują się w ich podbudowie religijnej i ideologicznej. Studenci nabywają kompetencje poznawcze oraz funkcjonalne w zakresie dostosowania odpowiedniej metodologii porównawczej do przedmiotu badania. Studenci nabywają umiejętność rozpoznania metod badawczych stosowanych przy opisach różnorodnych kultur i form społecznych z ich instytucjami, wartościami i wzorami zachowań. Studenci nabierają aktywnej postawy wobec wezwań rzeczywistości transcywilizacyjnej.
K_W04, K_W06, K_W07, K_U02, K_U03, K_K02, K_K05
absolwent:
K_U01 potrafi samodzielnie selekcjonować informacje pochodzące z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych i innych oraz dokonać ich krytycznej oceny
K_U02 potrafi samodzielnie dobrać i zastosować odpowiednie narzędzia badawcze do analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów wizualnych
K_U03 potrafi samodzielnie opracować (z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej) i zaprezentować wyniki swojej pracy naukowej i badawczej
K_U04 potrafi samodzielnie sformułować problem badawczy w zakresie nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych
K_U05 wykorzystuje interdyscyplinarne metody i narzędzia badawczych do analizy zjawisk kultury
K_U07 przygotowuje prace pisemne spełniające wymogi stawiane pracom akademickim z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych oraz z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej
K_U08 potrafi samodzielnie zanalizować tekst naukowy z dziedziny nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych w języku polskim oraz w wybranym języku obcym
K_U09 posługuje się wybranym językiem obcym na poziomie B2+
K_U10 potrafi przygotować wystąpienie ustne, uwzględniając potrzeby odbiorców
K_U11 rozumie i stosuje reguły pracy zespołowej
Student jest gotów do:
K_K02 jest gotów do dynamicznego rozwoju naukowego w obrębie nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych oraz śledzi nowe metody i paradygmaty badawcze
K_K07 ma poszanowanie dla różnorodności kulturowej i przyrodniczej
K_K08 świadomie uczestniczy w życiu kulturalnym i społeczeństwie obywatelskim
Kryteria oceniania
Metody oceny oparte na kryterium punktacji. Ocena referatów, aktywności (idee, argumentacja) i obecności studentów na zajęciach. Kryteria oceniania przewidują dwa aspekty:
I ASPEKT to przyswojenie wiedzy, punktowane przez system ocen.
II ASPEKT to praktyczne stosowanie wiedzy przez wchodzenie w relacje wielokulturowe i tworzenie więzi z innymi uczestnikami programu. Punktowane będą umiejętności wyróżniane na czterech płaszczyznach:
• zarządzanie wiedzą przyswojoną w procesie dydaktycznym; twórcze podejście do problemu
• komunikacja transcywilizacyjna
• organizacja wiedzy i grupy
• umiejętności związane z koordynacją psychofizycznych funkcji organizmu człowieka.
Dopuszczalna liczba nieobecności– 3
Literatura
Appadurai, A., Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, Kraków 2005.
Bassnett,S., Przekład i Postkolonializm.„Przekładaniec”nr 33/2016, s. 7–25.
Berger, P.L., Luckmann, Th., Społeczne tworzenie rzeczywistości, Warszawa 1983.
Bhabha, Homi K., Miejsca kultury, przekład T. Dobrogoszcz, Wyd. Uniw. Jagiellońskiego,Kraków 2010.
Baudrillard J., Symulakry i symulacja, Wyd. Sic!, 2005.
Clifford J., O etnograficznej autokreacji: Conrad i Malinowski, [w:] R. Nycz (red.), Postmodernizm: antologia przekładów, Kraków 1996, ss. 214-36.
Deleuze, G. J. Logika sensu, PWN, Warszawa 2011.
Geertz C., Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury, (w:) E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2003, ss. 35-58.
Geertz C., Religia jako system kulturowy, (w:) tenże, Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków 2005, ss. 109-47.
Hannerz U., Skreolizowany świat, (w:) M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Kontynuacje, Warszawa 2004, ss. 284-98.
Hardt M., Negri A. Imperium. Warszawa 2005.
Hanson A., Kreowanie Maorysa: wynalazek kultury i jego logika, (w:) M. Buchowski (red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna, Warszawa 1999, s. 183-201.
Jawłowski A., Stacja Zima. Rzecz o represjonowanych zabajkalskich lamach, Oficyna Naukowa, Warszawa, 2025, ss. 35 – 74
Kubiaczyk, F. W labiryntach kulturowej hybrydowości. Studia Europaea Gnesnensia,nr 4/2011, s.330–337.
Many Globalizations: Cultural Diversity in the Contemporary World ed. by Berger P. L. and Huntington S.P., Oxford Univ.Press 2002.
Kuligowski W, 36 dowodów na istnienie kultury [w:] tenże. Antropologia Współczesności. Wiele światów jedno miejsce, Wydawnictwo Uniwersitas, Kraków, 2007
Latour B. Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, Kraków, Wyd. Universitas 2010, dowolny rozdział.
Latour B., Przedmioty także posiadają sprawczość, (w:) Ewa Domańska (red.), Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2010.
Rushdie S., Wschód, Zachód, Warszawa 1997.