Nasze mityczne dzieciństwo: botaniczne metamorfozy 3700-SNG-F-NMD-BM
„Metamorfozy” Owidiusza nazywane były biblią mitologii. Zawierają ponad 250 mitów, z których wiele poświęconych jest przemianom ludzi w drzewa, kwiaty i innego rodzaju botaniczne elementy świata natury. Jak te przemiany odzierciedlone zostają w sztuce i literaturze epok późniejszych, w tym w kulturze dla młodych odbiorców? Czego uczą nas w kontakcie z przyrodą? Jak stworzyć własny mit „botanicznej przemiany”?
W semestrze zimowym roku akademickiego 2026/27 wyruszymy śladami Owidiusza, by odkrywać mity o botanicznych metamorfozach. Dowiemy się, dlaczego dąb i lipa obejmują się z czułością, co cyprys ma do powiedzenia dzieciom i jakich kwiatów nie powinno się dotykać na Sycylii. To też okazja, by poznać specyfikę pracy badawczej i zastosować zdobytą wiedzę oraz umiejętności w praktyce, odkrywając ślady obecności starożytnych Greków i Rzymian wokół nas.
Wszystko to przygotuje nas do twórczego wyzwania (creative writing) połączonego z nauką zasad pracy redakcyjnej – stworzenia przez Uczestniczki i Uczestników zajęć, w ramach zespołów lub indywidualnie, nowego mitu botanicznej przemiany skierowanego do młodych odbiorców. Weźmiemy w tym wyzwaniu pod uwagę kwestie związane z ochroną przyrody i rolami społecznymi naszych mitycznych bohaterów. Uwzględniając właściwe czasom mitycznym i współczesności konteksty społeczne, spojrzymy na nasze codzienne działania w relacji z innymi i zastanowimy się, co uważamy za warte przekazania młodym odbiorcom. Teksty złożą się w książkę będącą odsłoną „Metamorfoz” XXI w.
W ramach międzynarodowego programu badawczego „Our Mythical Childhood” badacze i studenci mogą współpracować przy projektach naukowych, składających sią na ten program – kolejno: w ramach grantu Harvard University Loeb Classical Library Foundation (publikacja z udziałem Osób Studiujących: www.al.uw.edu.pl/omc_catalogue), w ramach Alexander von Humboldt Foundation Alumni Award for Innovative Networking Initiatives (http://mythicalbeasts.obta.al.uw.edu.pl/) oraz w ramach ERC Consolidator Grant (http://omc.obta.al.uw.edu.pl/) i ERC Proof of Concept Grant (https://www.uw.edu.pl/pierwszy-erc-proof-of-concept-grant-w-polskiej-humanistyce/).
Przykładowe publikacje studenckie z ostatnich lat:
http://www.omc.obta.al.uw.edu.pl/opowiadania
http://www.omc.obta.al.uw.edu.pl/syreny
Także w trakcie obecnych zajęć Studentki i Studenci będą mieli możliwość zgłębiania zagadnień związanych z tematyką programu, a zwłaszcza z metodami Classical Reception Studies oraz badaniami kultury dziecięcej i młodzieżowej. Jako że w programie „Our Mythical Childhood” uczestniczą uczeni z różnych regionów świata (od Ameryki Północnej, przez Europę, Afrykę, Azję, po Australię), Studentki i Studenci będą mieli możliwość poznawania różnorodnego dziedzictwa kulturowego i praktycznej nauki współpracy międzykulturowej w duchu wzajemnego zrozumienia i szacunku.
Dodatkowe możliwości – w zależności od chęci i potrzeb grupy zajęciowej: Studentki i Studenci będą mogli uczestniczyć w wydarzeniach naukowych i popularyzatorskich odbywających się w ramach projektu. Jest to szansa na konsultacje ze specjalistami, rozwój naukowy i nawiązywanie ciekawych kontaktów naukowych w Polsce i za granicą, a także zdobywanie doświadczeń organizacyjnych i ćwiczenie zdolności językowych oraz kompetencji społecznych, np. Studentki i Studenci mogą uczestniczyć w realizacji cyklu minifilmów „45 Sekund Recepcji” (http://omc.obta.al.uw.edu.pl/45-reception) lub w przygotowywaniu postów na bloga programu (https://ourmythicalchildhoodblog.wordpress.com/).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Po ukończeniu seminarium Student/ka zdobywa następujące efekty kształcenia:
Efekty kierunkowe
Wiedza – zna i rozumie:
• w stopniu zaawansowanym wybraną terminologię oraz metodologię badań w zakresie nauk o kulturze i religii K_W02 / P6S_WG;
• w stopniu zaawansowanym wybrane fakty i teorie w zakresie nauk socjologicznych, dotyczące struktur i zjawisk społecznych, form życia społecznego i współczesnych przemian społecznych K_W10 / P6S_WG;
• złożone uwarunkowania wybranych zjawisk społeczno-kulturowych, ze szczególnym uwzględnieniem cyfryzacji, wielokulturowości, sekularyzacji, nowych tożsamości i polaryzacji dyskursu publicznego K_W18 / P6S_WK;
• wzajemne powiązania nauki, humanistyki i działań artystycznych K_W20 / P6S_WK;
• podstawowe pojęcia i zasady z zakresu prawa autorskiego w kontekście działalności akademickiej KW_22 / P6S_WK.
Umiejętności – potrafi:
• analizować i interpretować teksty literackie za pomocą właściwie dobranych narzędzi, w odniesieniu do wybranych teorii literatury, kontekstów oraz zjawisk kulturowych K_U03 / P6S_UW;
• rozwiązywać złożone problemy oraz analizować zjawiska i teksty kultury za pomocą właściwie dobranych metod i narzędzi badawczych, w tym metod i narzędzi interdyscyplinarnych K_U02 / P6S_UW;
• wykorzystać posiadaną wiedzę do realizacji własnych projektów artystycznych oraz działań na rzecz animacji kultury K_U07 / P6S_UW;
• brać aktywny udział w debacie na temat wybranych dylematów współczesnej cywilizacji, zjawisk społeczno-kulturowych i tekstów kultury, przedstawiając własne argumenty i polemizując z innymi argumentami z poszanowaniem dla odmienności poglądów i opinii K_U09 / P6S_UK;
• planować pracę zespołową oraz działać w zespołach (w tym zespołach o charakterze interdyscyplinarnym), realizując w nich różne zadania i odgrywając różne role K_U12 / P6S_UO;
Kompetencje społeczne – jest gotów do:
• krytycznej oceny posiadanej wiedzy na temat różnych zjawisk społecznych, kulturowych i przyrodniczych oraz treści w tym zakresie odbieranych w przestrzeni akademickiej i sferze publicznej K_K01 / P6S_KK;
• angażowania się w prace zespołowe i współorganizowanie działań na rzecz kultury i środowiska społecznego oraz działań proekologicznych K_K04 / P6S_KO;
• przyjęcia odpowiedzialności za duchowe i materialne wytwory kultury oraz etos działalności akademickiej K_K07 / P6S_KR;
• respektowania praw własności intelektualnej i norm etycznych właściwych dla badań naukowych K_K08 / P6S_KR.
Efekty szczegółowe/przedmiotowe
Wiedza:
• zna najważniejszą terminologię i rozumie mechanizmy recepcji tekstów starożytnych (K_W02);
• wyjaśnia związki między charakterem recepcji antyku a przemianami społecznymi, politycznymi i kulturowymi, które zachodzą w poszczególnych epokach i regionach (K_W18);
• zna metody analizy i interpretacji tekstów kultury wykorzystujących recepcję antyku (K_W02, K_W10);
• ma wiedzę na temat bieżących wydarzeń kulturalnych, odnoszących się do recepcji antyku, w Polsce i na świecie, zna współczesnych twórców i zjawiska kulturowe (K_W20);
• zna i rozumie podstawowe zasady z zakresu prawa autorskiego, tworząc własne teksty (KW_22).
Umiejętności:
• potrafi przeprowadzać efektywne kwerendy dot. recepcji antyku, wykorzystując różne źródła, i potrafi weryfikować ich wiarygodność (K_U03);
• potrafi wykorzystywać wiedzę i metody właściwe badaniom nad recepcją antyku do analizy dzieł sztuki i tekstów naukowych na tematy związane z kulturą antyczną (K_U02);
• wyjaśnia związki między charakterem recepcji antyku a przemianami społecznymi, politycznymi i kulturowymi, które zachodzą w poszczególnych epokach i regionach (K_U02);
• potrafi samodzielnie wyodrębnić oraz ocenić krytycznie tezy wysłuchanej prezentacji / przeczytanego tekstu w językach polskim i angielskim, na tematy związane z recepcją antyku, i potrafi uczestniczyć w debacie na jego temat (K_U09);
• potrafi wykorzystać wiedzę do realizacji projektu z zakresu creative writing i realizować go we współpracy zespołowej (K_U07 i K_U12).
Kompetencje społeczne:
• rozumie potrzebę konsultowania się ze specjalistami i kształcenia się przez całe życie (K_K01);
• rozumie potrzebę i jest gotów do podejmowania pracy zespołowej, w tym w grupie interdyscyplinarnej (K_K04);
• rozumie konieczność kierowania i dostosowywania popularyzacji kultury antycznej do różnych kręgów odbiorców i publiczności (K_K04);
• ma świadomość znaczenia dziedzictwa antyku w kulturze współczesnej (K_K07);
• ma poczucie odpowiedzialności za przechowanie i popularyzację dziedzictwa antyku z należytą starannością, unikając powierzchowności, błędów i uproszczeń (K_K08).
Kryteria oceniania
Ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność) – 40%;
prace pisemne – 40%;
prezentacje – 20%.
Ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność) – 40%;
prace pisemne – 40%;
prezentacje – 20%.
W trakcie zajęć przeprowadzana będzie również kontrola obecności (dopuszczalne są 2 nieobecności w semestrze – ponadwymiarowe, dopuszczalne w ramach studiów, należy zaliczyć indywidualnie: przygotować dodatkową pracę pisemną lub prezentację).
Zaliczenie na ocenę.
Prace pisemne obejmują:
1. Jeden „response papers” – po dowolnych zajęciach i na dowolny temat poruszony w trakcie zajęć (ok. 2 str.);
2. Mit botaniczny skierowany do młodych odbiorców.
Literatura
Teksty źródłowe: wybrane do analizy teksty kultury oraz fragmenty „Metamorfoz” Owidiusza w przekładach. Materiały te będą dostarczane grupie mailowo/udostępniane w czytelni Wydziału.
Przykładowe opracowania (nieobowiązkowe):
• Scholten, Frits; Cappelletti, Francesca, eds., Metamorphoses: Ovid’s Art, Veurne: Hannibal Books, 2026;
• Barchiesi, Alessandro; Hardie, Philippe et al., eds., A Commentary on Ovid’s Metamorphoses, 3 vols., Cambridge: Cambridge University Press, 2024;
• Hardie, Philippe ed., The Cambridge Companion to Ovid (Cambridge Companions to Literature), Cambridge: Cambridge University Press, 2002;
• Davidson Reid, Jane; Rohmann, Chris, Classical Mythology in the Arts, 1300-1900s, voll. I–II, Oxford–New York, NY: Oxford University Press, 1993;
• Grimal, Pierre, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, polska red. nauk. Jerzy Łanowski, Wrocław et al.: Ossolineum, 1990;
• Hardwick, Lorna, Reception Studies, Cambridge: Cambridge University Press, 2003;
• Nodelman, Perry, The Hidden Adult: Defining Children’s Literature, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2008;
• Ommundsen, Åse Marie; Haaland, Gunnar; Kümmerling-Meibauer, Bettina, eds., Exploring Challenging Picturebooks in Education: International Perspectives on Language and Literature Learning, New York, NY–London: Routledge, 2021.